|
ÖZET: Yapım işleri için düzenlenen all risk sigorta poliçelerinde, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre azami muafiyet ve koasürans oranlarının aşıldığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde yer alan düzenlemelere göre, yüklenicilerin iş yerlerinde bulunan araç, malzeme ve tesislerin doğal afetler, hırsızlık ve sabotaj gibi risklere karşı sigortalanması zorunludur. Ancak, yapılan denetimlerde, yangın, hırsızlık ve doğal afetler gibi durumlar için belirlenen muafiyet oranlarının mevzuatta belirtilen sınırların üzerinde olduğu görülmüştür.
Bu yüksek muafiyet oranları, yüklenicilerin mali yükümlülüklerini artırarak işin tamamlanma sürecini olumsuz etkilemektedir. Yüksek muafiyetler, meydana gelen riziko durumlarında yüklenicinin daha fazla maliyet üstlenmesine neden olmakta ve bu da işin gecikmesine veya tamamlanamamasına yol açmaktadır. Ayrıca, bu durum kamu idaresinin sigorta kapsamında tahsil etmesi gereken tazminat tutarını azaltarak kamu kaynaklarının etkin kullanımını engellemektedir. Sonuç olarak, all risk sigorta poliçelerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirlenen azami muafiyet oranlarına uygun olarak düzenlenmesi önem arz etmektedir. İdare, poliçelerin mevzuata uygunluğunu kontrol etmeli ve yüksek muafiyet oranlarının belirlenmesini engellemelidir. |
BULGU: Yapım İşleri İçin Düzenlenen All Risk Sigorta Poliçelerinde Azami Muafiyet ve Koasürans Oranlarının Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından ihale edilen yapım işlerine ilişkin all risk sigorta poliçelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirlenen azami muafiyet oranlarının aşıldığı tespit edilmiştir.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “İşin ve iş yerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 17’nci maddesine göre, yüklenicilerin işyerlerindeki araç, malzeme, ihzarat, iş makineleri, taşıtlar ve tesisleri kapsayacak şekilde, sözleşme konusu işin başlangıcından geçici kabul tarihine kadar sürecek dönemde, doğal afetler, hırsızlık ve sabotaj gibi risklere karşı all risk sigortası yaptırması zorunludur.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında kıymetlerin sigortalanmasında tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının da azami %20 olacağı, bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, bu oranlara kadar gerçekleşecek hasarların karşılanmasının ise yüklenicinin sorumluluğunda olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
İhale edilen yapım işlerine ait all risk sigorta poliçelerinde, yangın, hırsızlık, üçüncü şahıs mali mesuliyet, doğal afetler ve bakım devresi gibi durumlar için muafiyet oranının mevzuatta belirtilen sınırın üzerinde belirlendiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, bulgu konusu hususların dikkate alındığı ve benzer durumların tekrarlanmaması için gerekli önlemlerin gözetileceği belirtilmiştir.
Yapım işlerine ait all risk sigorta poliçelerinde belirlenen azami muafiyet oranlarının yüksek tutulması, yüklenicinin mali yükümlülüğünü artırmakta ve işin tamamlanma sürecini olumsuz etkilemektedir. Muafiyet oranlarının yüksek olması, meydana gelen riziko durumlarında yüklenicinin daha fazla maliyet üstlenmesine yol açarak işin gecikmesine veya tamamlanamamasına neden olmaktadır. Ayrıca bu durum, idarenin sigorta kapsamında tahsil etmesi gereken tazminat tutarını azaltmakta; bu da kamu kaynaklarının etkin kullanımını engelleyerek idarenin mali risklerini artırmakta ve zarara uğramasına yol açmaktadır.
Bu nedenle, yapım işlerine ait all risk sigorta poliçelerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirlenen azami muafiyet oranlarına uygun şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. Sigorta poliçelerinde mevzuata aykırı şekilde yüksek muafiyet oranları belirlenmemeli, idare tarafından bu husus kontrol edilerek mevzuata uygun düzenlemeler yapılmalıdır.