|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite anahtar teslim götürü bedel ihalesi kapsamında Merkez ve Bağlı Yerleşkelerin çatı onarımı ve tadilatında yaklaşık maliyetin hatalı ve eksik belirlendiğini ortaya koymuştur. İhale sürecinde, yaklaşık maliyetin belirlenmesi, İdare tarafından ihale onay belgesi düzenlenmeden önce Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine dayanarak gerçekleştirilmelidir. Bu çerçevede, işin KDV hariç yaklaşık maliyeti, miktar tespiti ve fiyat araştırması ile hesaplanarak bir hesap cetvelinde sunulmalıdır.
Yönetmelik gereğince, uygulama projeleri ve mahal listeleri doğrultusunda imalat kalemleri belirlenmeli ve fiyatlar, daha önceki benzer işlerin sözleşmelerinden, ilgili kurumların yayımladığı birim fiyatlardan ve piyasa araştırmalarından elde edilmelidir. Ancak, yapılan incelemelerde, çatı onarımında kullanılan iş kalemleri ve poz numaralarının hatalı seçildiği, dolayısıyla yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığı tespit edilmiştir. Örneğin, kiremit aktarım bedelinin hesaplamasında yanlış poz numaralarının kullanılması ve restorasyon işçiliklerinin uygun olmayan bir şekilde değerlendirilmesi gibi hatalar, ihale sürecinde sorunlara yol açabilir. Sonuç olarak, yapım ihalelerinde yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde belirlenmesi için dikkatli bir analiz yapılmalı, iş kalemleri ve tarifleri titizlikle incelenmelidir. Bu süreçte, piyasa fiyatları ve imalat detayları göz önünde bulundurularak, eksiksiz ve güvenilir bir maliyet hesaplaması gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yapım İşleri İhalelerinde Yaklaşık Maliyetin Hatalı ve Eksik Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Anahtar teslim götürü bedel ihale edilen Merkez ve Bağlı Yerleşkelerin Çatı Onarımı ve Tadilatı yaklaşık maliyetinin hatalı ve eksik belirlendiği tespit edilmiştir.
Yapım işleri ihalelerinde yaklaşık maliyet İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8, 9, 10, 11 ve 12’nci maddelerine göre belirlenir. Bu esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.
Adı geçen Yönetmelik’in 9’uncu maddesi gereğince uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir. Yine Yönetmelik’in 10’uncu maddesi gereğince İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde; İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar, ilgili kurumlarca yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, ilgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler, yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler ve İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri esas alınır. Adı geçen ihalenin yaklaşık maliyetinin hesaplanmasında;
Çatılarda kiremit aktarımı için 77.100.1015 poz numaralı (Her türlü kiremit örtülü çatılarda kiremit aktarılması) iş kalemi pozu fiyatı birebir kullanılmıştır. Bu iş kalemi uygulanan alanların tamamı veya bir kısmı ayrıca 15.305.1004 poz numaralı Kiremit ile çatı örtüsü yapılması pozu iş kalemi uygulanarak tamamen veya kısmen yenilenmiştir. Bu durumda yenilenen yüzeylerde kiremit aktarma bedelinin tamamı değil, %60’ının esas alınması gerekir. Bu kural 77.100.1015 poz numaralı iş kaleminin Not’lar kısmında açıkça kayıt altına alınmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, kiremit aktarım bedeli olarak 18.196 poz numaralı iş kaleminin resmi fiyatının bulunmaması nedeniyle kullanılmadığı belirtilse de yenilenen yüzeylerde minha edilmesi (düşülmesi) gereken kiremit aktarım bedeli 18.193 numaralı pozun fiyatı değil 77.1700.1015 numaralı pozun fiyatıdır.
Üstü kısmen açılmak suretiyle kiremit aktarılacak çatı aralarında temizlik yaptırılması ve eski ısı yalıtım malzemelerinin atılması için Vakıflar Genel Müdürlüğünün V.0514 iş kaleminin uygulandığı görülmektedir. Söz konusu iş kaleminin analizindeki işçiliklerin restorasyon işçiliğinden oluştuğu görülmektedir. Oysa çatısı aktarılacak yapının tarihi bir Vakıf binası olmadığı için analizin bünyesindeki işçiliklerin restorasyon yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca açıklanan işçilik birim fiyatlarının esas alınması gerekir.
Kamu İdaresi cevabında; her ne keder V.0514 poz bu iş kaleminin sadece vakıf binalarında kullanılacağına yönelik bir kısıtlama yer almadığı belirtilmişse de bu pozun içeriğinde yer alan işçiliğin, restorasyon işçi bedelinden oluştuğu görülmektedir. Restorasyon işçiliği ise sadece tarihi ve bedii değeri olan vakıf ve kültür varlığı kapsamındaki binalarda kullanılmaktadır.
Bakım onarım yapılacak çatının tamamı açılmak suretiyle kiremit aktarılacak çatılardaki temizlik iş kalemi için V.0514 pozu yerine bu fiyatın yarısına tekabül eden V.0514/1A (Üstü Açılmış Çatı ve Döşeme Arası Moloz ve Pisliklerin Kir, Toz, Toprak Katmanı Temizlenmesi ve Atılması) pozunun esas alınması gerekir. Bu durumda da yine V.0514/1A poz numaralı iş kaleminin analizindeki restorasyon işçilik rayiçlerinin; ilgili pozun içeriğindeki Vakıflar Genel Müdürlüğü rayiçlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiçlerine dönüştürülmesi gereklidir.
Kamu İdaresi cevabında, çatı onarımlarında çatının tamamı açılmadığından yaklaşık maliyette V.0514/1A poz numaralı iş kaleminin kullanılmadığı belirtilmekle beraber Bor MYO D Blok çatısında kısmen da olsa çatının tamamının açıldığı mahaller için kullanılması mümkündür.
Kiremit aktarılacak bazı çatılarda, çatının mukavemetini artırmak için bu ahşap çatıların bakım onarımının da yapılması planlanmıştır. Ancak bu işin yaklaşık maliyetinin belirlenmesi için 48.690.2001 pozlu (Ahşap Oturma Çatı Onarımı Yapılması) iş kaleminin esas alınması gerekirken 15.300.1001 pozlu (Çatı Örtüsü Altı Tahta Kaplamalı Ahşaptan Oturtma Çatı Yapılması) iş kaleminin esas alındığı; ayrıca bu çatı yapımı iş kaleminin pozunun uygulama projesi ile mahal listesinde de yer verilerek hatalı doküman hazırlanmasına da meydan verildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, yaklaşık maliyette kullanılması tavsiye edilen 48.690.2001 (Ahşap Oturtma Çatı Onarımı Yapılması) pozu yürürlükten 5-6 sene önce kaldırıldığı için tarafımızca 15.300.1001 poz numaralı (Ahşap oturtma çatı) iş kalemi imalatının kullanıldığı belirtilmekle birlikte MSB’nin söz konusu birim fiyatını 2019 yılından sonra açıklamamış olması bu analizin kaldırıldığına karine teşkil etmemektedir.
Bununla beraber yapım ihalelerinde yaklaşık maliyetin eksik ve hatalı belirlenmesi ve bu iş kalemleri ile imalat tariflerine mahal listesi ile uygulama projesinde de yer verilmesi; istekli tekliflerinin olduğundan yüksek oluşmasına veya hatalara sebebiyet verebileceği gibi olası ihale iptalleriyle kamu hizmetinde gecikmelere de neden olunabilir.
Sonuç olarak yapım ihalelerinin yaklaşık maliyeti belirlenirken titiz bir çalışma yürütülmesi, imalatı birebir karşılayan iş kalemlerinin seçilmesi, iş kalemlerinin tarif, not ve açıklamalarındaki uyarıların dikkate alınması ve kapsamlı bir çalışma yürütülerek yaklaşık maliyetin hem piyasa fiyatları ve hem de yapılacak imalatlara uyarlı belirlenmesi gerekmektedir.