|
ÖZET: Yapım işleri ve hizmet alımlarında, hakediş raporları düzenlenmeden ödeme yapılmasının tespit edildiği 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idarelerinin harcama belgeleri yönetmeliğine uygun hareket etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. 27.12.2014 tarihli Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği, kamu idarelerinde mali işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi için gerekli belgelerin türlerini belirlemekte ve hakediş raporlarının düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Yapım ve hizmet işlerinde, taahhüt bedellerinin ödenebilmesi için ilgili hakediş raporlarının hazırlanması gerekmektedir.
Denetimlerde, doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilen yapım işleri ve hizmet alımlarında hakediş raporlarının düzenlenmediği, buna rağmen ödemelerin yapıldığı gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltici işlemlere başlamıştır. 2025 yılında, doğrudan temin usulüyle yapılan işlemlerde hakediş raporlarının düzenlenmesine yönelik adımlar atılacağı belirtilmiştir. İlgili harcama birimlerine, mevzuata uyum sağlanması gerektiği konusunda yazılı talimat verilmiştir. Sonuç olarak, kamu idarelerinin, ödeme işlemlerinde eksiksiz belgelerle birlikte hakediş raporlarını düzenleyerek, mevzuat hükümlerine titizlikle uyması zorunludur. Bu süreç, mali yönetim ve kontrol açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşleri ve Hizmet Alımlarında Hakediş Raporu Düzenlenmeden Ödeme Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Doğrudan temin usulüyle yaptırılan yapım işleri ile hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin hakediş raporu düzenlenmeden ödendiği görülmüştür.
27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde malî işlemlerin gerçekleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi kapsamında, harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgelerin ve bunlardan bu Yönetmelik’te düzenlenmesi gerekenlerin şekil ve türlerini belirlemek olduğu hükmü düzenlenmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in “Hakediş raporu” başlıklı 7’nci maddesinde ihale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ile hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenmesinde Yapım İşleri Hakediş Raporu (Örnek 3) ile Hizmet İşleri Hakediş Raporunun (Örnek 4) düzenleneceği, Yapım İşleri Hakediş Raporunun, yapım işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluştuğu ve yapımın türüne göre ilgili sayfalar ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve yapı denetim elemanlarınca imzalanacağı ve yetkili makamca onaylanacağı, Hizmet İşleri Hakediş Raporunun ise hizmet işlerinde yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasına esas olan belgelerden oluştuğu ve hizmetin türüne ve işin özelliğine göre yalnızca ilgili sayfalar ve gerekli görülen diğer belgeler düzenlenerek yüklenici ve kontrol elemanlarınca imzalanacağı ve yetkili makamca onaylanacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in ekindeki örnek 3 ve 4’te yer alan Yapım İşleri ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu şu belgelerden oluşmaktadır: Hakediş raporu, dizi pusulası, ağırlık oranları temsil katsayıları, metraj icmali, fiyat farkı hesap tablosu, ihzarat tespit tutanağı, yıllık ödenek dilimleri, yapılan işler listesi, hakediş özeti, hakediş icmali.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesi 3’üncü fıkrasında muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeleri üzerinde yetkililerin imzasını, ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığı ve hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmekle yükümlü olduğu, aynı maddenin devamında ise, muhasebe yetkililerinin yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği kapsamında yer alan kamu idarelerince, ihaleli veya doğrudan temin usulüyle yapılacak yapım işleri ve hizmet alımlarında, sözleşme hükümlerine göre yerine getirilen taahhütlerin bedellerinin ödenebilmesi için ilgisine göre Yönetmelik’te ifade edilen hakediş raporlarından birinin düzenlenmesi gerektiği ve bu belgeler temin edilmeden de muhasebe yetkilisinin ödeme yapamayacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, doğrudan temin usulüyle gerçekleştirilen tüm yapım işleri ve hizmet alım bedellerinin ödenmesinde ilgili hakkediş raporlarının düzenlenmediği ancak buna rağmen ödeme yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ve 2025 yılında Doğrudan temin usulüyle yapılan yapım işleri ve hizmet alımlarında bulgu metni doğrultusunda hakkediş raporu düzenlenmeye başlanmış olup, ilgili Harcama Birimlerine 29.04.2025 tarih 2500092588 sayılı yazı ile mevzuata titizlikle uyulması gerektiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, söz konusu mevzuat hükümlerinin uygulanması zorunlu olup denetime esas bilgi ve belgeler ile hakkediş raporlarının eksiksiz bir şekilde düzenlenerek ödeme dosyalarına eklenmesi gerekmektedir.