Yapım İşlerinde All Risk (Bütün Riskler) Sigorta Poliçelerine İlişkin Hatalı Uygulamalar Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşlerinde All Risk (Bütün Riskler) Sigorta Poliçelerine İlişkin Hatalı Uygulamalar Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdare tarafından ihale edilen yapım işlerine ait all risk sigorta poliçelerine ilişkin bazı işlemlerin Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olmadığı görülmüştür.
A) Bazı Yapım İşlerinde All Risk (Bütün Riskler) Sigorta Poliçelerinin Bulunmaması
İdare tarafından ihale edilen bazı yapım işlerinde Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre yaptırılması zorunlu olan all risk (bütün riskler) sigorta poliçelerinin bulunmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43 üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.” denilmiş ve maddenin devamında sigorta poliçelerinin uygulanmasına ilişkin açıklamalar yapılmıştır.
Yukarıdaki hükümde belirtildiği üzere yapım işlerinde işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı inşaat sigortası(bütün riskler), geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki inşaat sigortası(bütün riskler) genel şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırılması zorunluluk olup yapılacak işin türüne ve bedeline göre bazı yapım işleri bu hükümden istisna edilmemiştir.
Yapılan incelemede; İdarece 2023 yılında ihale edilen ve geçici kabulü yapılmış olan bazı yapım (bakım ve onarım) işlerinde all risk(bütün riskler) sigorta poliçelerinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü çerçevesinde, all risk(bütün riskler) sigorta poliçelerinin yaptırılmaması Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na aykırı olmakla birlikte poliçe kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi halinde İdarenin zarara uğramasına sebep olabileceği değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak gerçekleştirilecek yapım işinin türüne ve bedeline bakılmaksızın yükleniciler tarafından all risk(bütün riskler) sigorta poliçelerinin yaptırılması zorunluluk olup İdarece bu hususun takip edilmesi gerekmektedir.
B) All Risk (Bütün Riskler) Sigorta Primlerinin Ödendiğine ve Sigorta Poliçesinin Yürürlükte Olduğuna Dair Belge Bulunmadan Hakediş Tahakkuku Yapılması
İdare tarafından ihale edilen bazı yapım işlerine ilişkin hakediş tahakkuku yapılırken sigorta sözleşmesinin devam ettiği ve sigorta primlerinin ödendiğine dair sigortacıdan alınacak belgenin İdareye sunulmadığı halde İdarece hakediş tahakkuku yapıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; sigorta primlerinin ödendiğine ve sigorta sözleşmesinin yürürlükte olduğuna dair sigortacıdan alınacak bir belgenin her hakedişin tahakkuka bağlanmasından önce idareye sunulmasının zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede; bazı yapım işlerinde hakedişlerin tahakkuka bağlanmasından önce yükleniciler tarafından sigorta sözleşmesinin devam ettiği ve sigorta primlerinin ödendiğine dair sigortacıdan alınacak belgenin İdareye sunulmadığı, İdarenin de bu belgenin var olup olmadığını kontrol etmeden hakedişleri tahakkuka bağladığı tespit edilmiştir.
İdare tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edildiğini bildirmiştir.
Poliçe kapsamındaki bir rizikonun gerçekleşmesi halinde yüklenici tarafından sigorta primlerinin ödenmemesi nedeniyle İdarenin sigorta şirketinden tazminat alamayarak zarara uğramasına sebebiyet verilebileceği değerlendirilmektedir. Bu nedenle Kamu İdaresince yukarı belirtilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde işlem yapılması gerekmektedir.