| ÖZET: Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde muafiyet oranı yüksek belirlenen risk kalemleri ve yüklenicinin bütün riskler sigortasıyla ilgili mevzuata aykırılık olduğu tespit edilmiştir. Anılan mevzuat gereğince, tüm riskler için uygulanabilecek azami muafiyet oranının %2 olması gerekmektedir.
Yapım işleri genel şartnamesinde “inşaat sigortası (bütün riskler)” ve geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçen süreye ilişkin olarak yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda, muafiyet oranının %2’den fazla belirlenen risk kalemleri ve muafiyet oranları listelenmiştir. Bu durum, yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Bütün Riskler Sigortası Kapsamında Yer Alan Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranının Yüksek Belirlenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işi yüklenicileri tarafından yaptırılan bütün riskler (all risks) sigortası kapsamında yer alan bazı risk kalemlerine ilgili mevzuatında öngörülenden daha fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, yüklenicinin, işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu belirtilmektedir.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, tüm riskler için azami %2 oranında muafiyet uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan mevzuat hükümleri gereğince, muafiyet açısından tüm riskler için uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerekmektedir.
Belediye tarafından gerçekleştirilen 4 adet yapım işinde mevzuata aykırı olarak bütün riskler sigortaları kapsamında yer alan bazı risk kalemlerinde %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir. Söz konusu yapım işlerine ilişkin yüksek muafiyet oranı belirlenen risk kalemleri ile muafiyet oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 10: Muafiyet Oranı Yüksek Belirlenen İşler ve Risk Kalemleri
| Sıra No | İşin Adı | Risk Kalemlerine Göre Muafiyet Oranları |
| 1 | Sanayi Çarşısı Dükkanları Yapım İşi | Kazık-İksa-Ankraj Hasarlarında: Hasarın %20’si, asgari 75.000 USD Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zarar: Hasarın %10’u, asgari 1.000 USD Diğer Hasarlarda: Hasarın %10’u, asgari 2.500 USD Diğer Tabiat Olayları, Bakım, Yangın ve Hırsızlık Hasarlarında: Hasarın %10’u, asgari 5.000 USD |
| 2 | Kapalı Cuma Pazarı Yapım İşi | Kazık-İksa-Ankraj Hasarlarında: Hasarın %20’si, asgari 30.000 USD Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zarar: Hasarın %10’u, asgari 1.500 USD Diğer Hasarlarda: Hasarın %10’u, asgari 3.500 USD Diğer Tabiat Olayları, Bakım, Yangın ve Hırsızlık Hasarlarında: Hasarın %10’u, asgari 5.000 USD |
| 3 | Selvilitepe Mahallesi Sosyal Tesis Binası Yapım İşi | 3.Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.000 USD Kazıklı Temel ve İstinat Duvarı Hasarlarında: Hasarın %15’i, asgari 20.000 USD Diğer Hasarlarda: Hasarın %10’u, asgari 1.500 USD İş Makinesi Hasarlarında: Hasarın %10’u, asgari 3.500 USD |
| 4 | Kırsal Mahallelere Beton Parke Döşeme Yapım İşi | 3.Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.500 Avro Kazık-İksa-Ankraj Hasarlarında: Hasarın %10’u, asgari 25.000 Avro Diğer Hasarlarda: Hasarın %10’u, asgari 5.000 Avro Diğer Doğal Afetler, Bakım, Yangın ve Hırsızlık Hasarlarında: Hasarın %10’u, asgari 10.000 Avro |
Sigorta poliçesinde muafiyet oranlarının mevzuatta öngörülenden yüksek belirlenmesi yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla bütün riskler sigortalarının ilgili mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak yaptırılmasının sağlanması gerekmektedir.