|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, bütün riskler sigortası kapsamında bazı risk kalemlerine uygulanan muafiyet ve koasürans oranlarının, ilgili mevzuat hükümlerinden daha yüksek belirlendiğini ortaya koymaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, yüklenicilerin işyerlerindeki varlıkları çeşitli doğal afetler ve diğer risklere karşı korumak amacıyla sigorta yaptırmaları gerektiği belirtilmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, dört farklı yapım işinde muafiyet oranlarının %2’yi, koasürans oranlarının ise %20’yi aştığı tespit edilmiştir.
Özellikle, muafiyet ve koasürans oranlarının yüksek belirlenmesi, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riskleri artırmaktadır. Örnek olarak, muhtelif mahallelere yapılan sıcak asfalt ve sathi kaplama işinde yangın hasarlarında %10, deprem hasarlarında ise %60 koasürans uygulanması gibi durumlar gözlemlenmiştir. Diğer projelerde de benzer şekilde, muafiyet oranlarının mevzuatta belirtilen sınırları aştığı görülmektedir. Bu bulgular, bütün riskler sigortalarının mevzuata uygun olarak düzenlenmesi gerektiğini göstermektedir. İlgili tedbirlerin alınması, hem yüklenicilerin karşılaşabileceği riskleri azaltacak hem de kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Yapım İşlerinde Bütün Riskler Sigortası Kapsamında Yer Alan Risk Kalemlerinde Muafiyet ve Koasürans Oranının Yüksek Belirlenmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işi yüklenicileri tarafından yaptırılan bütün riskler (all risks) sigortası kapsamında yer alan bazı risk kalemlerine ilgili mevzuatında öngörülenden daha fazla muafiyet ve koasürans uygulandığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, yüklenicinin, işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu belirtilmektedir.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise, tüm riskler için azami %2 oranında muafiyet uygulanabileceği; deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının ise azami %20 olduğu belirtilerek bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri gereğince, muafiyet açısından tüm riskler için uygulanabilecek azami oranın %2 olması ve yalnızca ilgili fıkrada belirtilen riskler için azami %20 oranında koasürans uygulanması gerekmektedir.
Belediye tarafından gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin incelemede, 4 adet yapım işinde mevzuata aykırı olarak bütün riskler sigortaları kapsamında yer alan bazı risk kalemlerinde %2’den fazla muafiyet uygulandığı, bahsi geçen mevzuatta öngörülmeyen risk kalemleri için koasürans oranı belirlendiği ve koasürans oranlarının uygulanmasında azami %20’lik sınırın aşıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu yapım işlerine ilişkin yüksek muafiyet ve koasürans oranı belirlenen risk kalemleri ile muafiyet oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 8: Muafiyet ve Koasürans Oranı Yüksek Belirlenen İşler ve Risk Kalemleri
| Sıra No | İşin Adı | Risk Kalemlerine Göre Muafiyet ve Koasürans Oranları |
| 1 | Muhtelif Mahallelere Sıcak Asfalt ve Sathi Kaplama Yapım İşi | Yangın Hasarlarında Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 3.500 USD Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.500 USD Diğer Hasarlarda Muafiyet: Hasarın % 10’u, asgari 2.500 USD Grev, Lokavt, Halk Hareketleri Hasarlarında Koasürans: %20 Deprem Hasarlarında Koasürans: %60 |
| 2 | Muhtelif Mahallelerde Beton Kilitli Parke Taşı ve Bordür Döşeme Yapım İşi | Doğal Afetlerde Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 7.500 USD Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.500 USD Kazık İksa Hasarlarında Muafiyet: Hasarın % 20’si, asgari 20.000 USD Grev, Lokavt, Halk Hareketleri Hasarlarında Koasürans: %20 Deprem Hasarlarında Koasürans: %50 |
| 3 | Altıeylül Belediyesi Güneş Enerjisi Santrali Yapım İşi | 3.Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.500 USD Yangın ve Hırsızlık Hasarlarında Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 10.000 USD Diğer Hasarlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 5.000 USD Grev, Lokavt, Halk Hareketleri Hasarlarında Koasürans: %20 |
| 4 | Gazi Mustafa Kemal Atatürk Spor Kompleksi Kapalı Yüzme Havuzu Yapım İşi | 3.Şahıs Mali Mesuliyet Maddi Zararlarda Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 1.000 USD Kazıklı iksa, istinat ve Ankraj Hasarlarında Muafiyet: Hasarın %10’u, asgari 35.000 USD Grev, Lokavt, Halk Hareketleri Hasarlarında Koasürans: %20 Deprem ve Yanardağ Püskürmesi Hasarlarında Koasürans: %60 |
Sigorta poliçesinde muafiyet ve koasürans oranlarının mevzuatta öngörülenden yüksek belirlenmesi yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla bütün riskler sigortalarının ilgili mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak yaptırılması hususunda gerekli tedbirlerin alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.