|
ÖZET: Yapım işlerinde fiyat farkı ödendiği durumlarda, sigorta poliçelerinin bedellerinin artırılmadığı tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özellikle Siirt Havalimanı ve Hakkari Yüksekova Havalimanı gibi projelerde, hakediş tutarlarının poliçedeki sigorta bedelini aştığını ortaya koymaktadır. Ancak, bu durumlarda sigorta bedelinin güncellenmediği görülmüştür. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre, yükleniciler, işin süresi boyunca çeşitli doğal afetler ve hırsızlık gibi risklere karşı sigorta yaptırmakla yükümlüdür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi de, yüklenicilerin işyerindeki tüm malzeme ve ekipmanları koruma sorumluluğunu vurgulamaktadır. Sigorta bedellerinin, işin sözleşme bedeli ve piyasa rayiçlerine göre hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Hakediş bedeli sigorta bedelini aştığında, sigorta bedelinin zeyilname ile artırılması gerekmektedir. Ancak, fiyat farkı ödenen işlerde bu güncellemenin yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumu kabul etmiş ve yüklenici firmalara gerekli yazışmalar yapılmıştır. All risk sigorta bedelinin artırılması için bazı işlemler gerçekleştirilmiş, kalan işlemlerin ise en kısa sürede tamamlanacağı ifade edilmiştir. Ancak, mevcut uygulamanın ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğu değerlendirilmiştir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Ödendiği Durumlarda Tüm Riskler (All risk) Sigorta Poliçelerinin Bedellerinin Artırılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından gerçekleştirilen ve fiyat farkı ödenmesi öngörülen işlerde hakediş tutarının poliçedeki sigorta bedelini aştığı durumlarda sigorta bedelinin artırılmadığı görülmüştür.
Siirt Havalimanı Emniyet Güvenlik Binası ve Mütemmimleri İnşaatı, Hakkari (Yüksekova) Selahaddin Eyyubi Havalimanı Emniyet Güvenlik Binası ve Çevre Güvenlik Sistemleri, Rize Artvin Havalimanı Üstyapı Tesisleri ve Müteferrik İşler İnşaatı, Rize Artvin Havalimanı Altyapı İnşaatı, Yozgat Havalimanı Altyapı ve Müteferrik İşler İnşaatı, Bayburt Gümüşhane Havalimanı Altyapı ve Müteferrik İşler İnşaatı, Elazığ Havalimanına Yedek Pist ile ilave Apron Yapımı ve Müteferrik İşler İnşaatı yapım işlerinde sözleşme bedelleri sigorta poliçe bedeli olarak belirlenmiştir. İş artışı meydana geldiğinde zeyilname düzenlenerek sigorta bedeli güncellenmektedir. Ancak fiyat farkı olarak ödenen tutarlar için sigorta bedelinde güncelleme yapılmadığı tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“Yapım işlerinde yüklenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır” hükmü yer almaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında ise;
“(1)Yüklenici, işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43 üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.
“(2) Sigortaya esas alınacak bedeller, işin kendisi için sözleşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedellerdir. Ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur” düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yapım işlerinde yüklenici deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına ve yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı işyerindeki her türlü, araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile yapım işinin korunmasından sorumludur. Bu nedenle, işyeri teslim tarihinden geçici kabul tarihine kadar inşaat sigortası (bütün riskler), geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır. Hakediş bedeli sigortaya esas bedeli aştığı taktirde, sigorta bedelinin zeyilname düzenlenerek güncellenmesi gerekmektedir.
Yukarıda bahsedilen fiyat farkı ödenen yapım işlerinde hakediş bedelinin sigorta bedelini aşmasına rağmen bu durum dikkate alınarak sigorta bedellerinin güncellenerek arttırılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresince bulgu konusu husus kabul edilmiş olup, yüklenici firmalara konuyla alakalı yazı yazıldığı, all risk bedel artırma işleminin bir kısmının yapıldığı, kalan işlemlerin en kısa zamanda tamamlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak yapılan uygulamanın anılan mevzuat hükümlerine aykırı olduğu düşünülmektedir.