Yapım İşlerinde Hakedişlerin Mevzuata Uygun Düzenlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşlerinde Hakedişlerin Mevzuata Uygun Düzenlenmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Yapım işleri sözleşmelerinde farklı bir hüküm olmamasına rağmen hakedişlerin her ayın ilk beş işgünü içinde düzenlenmediği ve hakedişlerin fiyat farkı ödemelerinde hakediş tutarından, bir önceki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutarı gösterecek şekilde olmadığı görülmüştür.

Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “Ödeme Yeri ve Şartları” başlıklı 11’inci maddesinde “… Hakediş raporları, bu Sözleşmenin eki olan Yapım işleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenir. Hakediş raporları yüklenici veya vekili tarafından imzalanıp idareye verildiği tarihten başlamak üzere İdarece en geç otuz gün içinde onaylandıktan sonra otuz gün içinde tahakkuka bağlanarak 90 gün içinde ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici Hakediş Raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin dördüncü bendinde, “Hakediş raporlarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır. a) Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça her ayın ilk beş işgünü içinde düzenlenir.

f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir.” hükümleri yer almaktadır.

Yukarıdaki düzenlemelere göre; hakediş raporlarının yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça her ayın ilk beş işgünü içinde ve her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarılarak kümülatif olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, bazı yapım işlerinde düzenlenen hakedişlerin sözleşmede aksine hüküm bulunmamasına rağmen her ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenmediği ve fiyat farkı ödemelerinde yapılan bütün hakedişlerde, hakediş tutarından, bir önceki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutarı gösterecek şekilde düzenlenmediği görülmüştür. Söz konusu hakedişlere örnek olarak aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Tablo 13: Hakedişlere Ait Örnek Tablo

İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup bulgu doğrultusunda, hakedişlerin arka kapaklarında fiyat farkı ödemelerinin toplam tutarlarının yer aldığı ve hakedişlerin her ayın ilk beş günü içinde düzenlenmesi hususunda gerekli özenin gösterileceği belirtmiştir.

Sonuç olarak, hakedişlerin mevzuata uygun düzenlenmemesi, İdare için hukuki ve mali riskler doğurmakta, ödeme süreçlerinde aksamalara, fiyat farkı hesaplamalarında hatalara ve sözleşme ihlallerine yol açabilmekte ve bu nedenle proje süresinin uzaması, mali kayıplar ve yüklenicilerle idare arasında uyuşmazlıklara sebep olabilmektedir. Dolayısıyla, olası sorunların önlenmesi ve herhangi bir karışıklığa sebep olunmaması için hakedişlerin mevzuata uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.