|
ÖZET: Yapım işlerinde, yüklenicilerin idareden onay almadan alt yüklenici çalıştırdığı ve bu durumun denetim eksiklikleri nedeniyle gözlemlendiği tespit edilmiştir. Sayıştay 2024 yılı raporlarına göre, yüklenicilerin alt yüklenicilerle yaptıkları sözleşmelerin sayısı ve tutarları hakkında gerekli incelemelerin yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, alt yüklenicilerin çalıştırılabilmesi için idare onayının alınmasını zorunlu kılmakta ve onaylanmayan alt yüklenicilerin iş yerinde çalışamayacağını belirtmektedir.
Yüklenicilerin, onaylı alt yüklenicilerle sözleşme yapmadan işe başlaması ve bu sözleşmelerin bir örneğini idareye sunması gerekmektedir. Ayrıca, tek bir alt yükleniciye verilecek iş bölümlerinin toplam bedeli, sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise %50’sini aşamaz. İncelenen projelerde, bazı yüklenicilerin idare onayı olmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurarak alt yüklenici dosyası açtıkları tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli iç kontrol çalışmalarını başlattığını bildirmiştir. Sonuç olarak, alt yüklenici sözleşmelerinin mevzuat çerçevesinde denetlenmesi ve ihale yasaklılarının tespiti büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerinde İdareden Onay Alınmadan Alt Yüklenici Çalıştırılması ve Alt Yüklenici Çalışma Oranlarının Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işlerinde yüklenicilerin idareden onay almadan alt yüklenici çalıştırdığı, idare tarafından ise yüklenicilerin alt yüklenicilerle imzaladıkları sözleşme adet ve tutarlarının tespiti hususunda gerekli incelemenin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinde hangi hallerde alt yüklenici çalıştırılabileceği düzenlenmiş olup madde hükümlerine göre alt yükleniciler ve alt yüklenicilerin yapacağı işleri gösterir listenin idarenin onayına sunulması, idarenin de onaya sunulan listede yer alanları onaylayıp onaylamadığını yükleniciye bildirmesi gerekmektedir. Ayrıca yüklenicinin, idare tarafından onaylanan alt yükleniciler ile işe başlamadan önce sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vermesi gerekmektedir. Maddenin altıncı fıkrasında da idarece onaylanmayan alt yüklenicilerin hiçbir suretle iş yerinde çalışamayacağı açık bir şekilde ifade edilmiştir.
Yine aynı maddenin üçüncü fıkrası gereği; işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamayacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç, tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemez. Ayrıca ihale yasaklıları ile ilgili işin ihalesine katılan istekliler o işin alt yüklenicisi de olamazlar.
İncelenen işlerde idareden onay alınarak çalıştırılan alt yükleniciler yanında onay alınmadan da alt yüklenici çalıştırıldığı tespit edilmiştir. Bazı yüklenicilerin İdare onayı almadan doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvurarak yüklenimindeki iş için alt yüklenici (taşeron) dosyası açtırdıkları ve çalıştırdıkları tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi bulguda belirtilen hususların düzeltilmesi için gerekli iç kontrol çalışmalarının başladığını bildirmiştir.
Sonuç olarak, altyüklenici sözleşmelerin de mevzuatın belirlediği sınırların geçilip geçilmediğinin ve altyüklenicilerin ihale yasaklısı olup olmadıklarının takip ve kontrol edilmesi gerekmektedir.