ÖZET: 2023 yılında gerçekleştirilen “Mühendislik-Mimarlık Fakültesi İdari ve Derslik Blokları İkmal İnşaatı ve Çevre Düzenlemesi” ile “Laboratuvar B-C Blokları İkmal İnşaatı” projelerinde, yüklenicilerin idareden onay almaksızın alt yüklenici çalıştırdığı tespit edilmiştir. İdarenin, bu projelere ilişkin alt yüklenicilerin sayısı ve sözleşme bedellerini Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) müdürlüklerinden sorgulamadığı belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, idare onayı olmadan alt yüklenici çalıştırılmasının yasak olduğunu ve yüklenicilerin onaylı alt yüklenicilerle sözleşme yapma zorunluluğunu vurgulamaktadır.

İncelemeler sonucunda, 2023 yılı itibarıyla belirtilen projelerde toplam 12 alt yüklenici dosyasının SGK’da açıldığı ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, gelecekteki projelerde SGK’dan alt yüklenicilerle ilgili sorgulamaların yapılacağını ve gerekli işlemlerin gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Ayrıca, yasaklı olanların ve ihale sürecine katılanların alt yüklenici olarak çalıştırılmasının mümkün olmadığı göz önünde bulundurularak, idarenin SGK’dan alt yüklenici sorgulaması yapmasının gerekliliği vurgulanmaktadır.

BULGU: Yapım İşlerinde İdareden Onay Almadan Alt Yüklenici Çalıştırılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

2023 yılında yapımı gerçekleştirilen “Mühendislik-Mimarlık Fakültesi İdari ve Derslik Blokları İkmal İnşaatı ve Çevre Düzenlemesi Yapılması” ve “Laboratuvar B-C Blokları İkmal İnşaatı Yapılması” işlerinde yüklenicilerin idareden onay almaksızın alt yüklenici çalıştırdıkları, idarenin ise söz konusu işlere ilişkin alt yüklenicilerin sayı ve sözleşme bedellerini Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) müdürlüklerinden sorgulamadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Alt Yüklenicilerin Çalıştırılması ve Sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinin altıncı fıkrasında; idarece onaylanmayan alt yüklenicilerin hiçbir suretle iş yerinde çalışamayacağı, beşinci fıkrasında ise yüklenicinin, idare tarafından onaylanan alt yükleniciler ile bunlar işe başlamadan önce sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vermesi gerektiği belirtilmiştir.
Aynı maddenin birinci fıkrasında; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 26’ncı maddesi uyarınca yasaklı olanların, ön yeterlik/yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunanlar ile işin ihalesine teklif veren isteklilerin ve yüklenicinin ortak girişim olması halinde ortak girişimin ortaklarının da alt yüklenici olamayacağı belirtilmiştir.
Yine aynı maddenin üçüncü fıkrasında; işin tamamının alt yüklenicilere yaptırılamayacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç, tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemeyeceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; 2023 yılında Mühendislik-Mimarlık Fakültesi İdari ve Derslik Blokları İkmal İnşaatı ve Çevre Düzenlemesi Yapılması ve Laboratuvar B-C Blokları İkmal İnşaatı Yapılması işlerinin yüklenicileri tarafından idareden onay alınmaksızın SGK’da toplam 12 adet alt yüklenici dosyası açtırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, yeni yapılacak işlerde SGK’dan alt yükleniciler ile ilgili sorgulamaların ve alt yüklenici çalıştırdığı tespit edilen yükleniciler için gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak yasaklı olanlar ile işin ihalesine teklif veren isteklilerin ilgili işte alt yüklenici olarak çalıştırılmasının mümkün olmadığı da göz önünde bulundurularak İdarenin, SGK’dan alt yüklenici sorgulaması yapması gerektiği değerlendirilmektedir.