|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversiteler tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde inşaat sigortası (bütün riskler) yükümlülüklerinin yerine getirilmediğini ortaya koymaktadır. İhaleler sonucunda yüklenicilerle imzalanan sözleşmelerde, iş artışı veya süre uzatımı durumlarında sigorta poliçelerinin güncellenmediği ve her hakedişin tahakkuka bağlanmadan önce sigorta sözleşmesinin geçerliliğine dair belgelerin talep edilmediği tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereğince, yüklenicilerin sigorta yaptırma zorunluluğu bulunmaktadır.
Sözleşmelerin uygulanması sırasında, süre uzatımı ve iş artışı gibi durumlarda sigorta poliçelerinin güncellenmemesi, önemli risklerin göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Özellikle doğal afetler ve hırsızlık gibi olaylar karşısında, idarelerin telafisi zor kayıplar yaşayabileceği belirtilmektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara katıldığını ifade etmiş, ancak sigorta belgelerinin aranması konusunda yeterli açıklama yapmamıştır. Sonuç olarak, yapım işlerinde süre uzatımı ve iş artışları nedeniyle hakediş tahakkuk tutarlarının sigorta poliçe bedelini aşması durumunda, inşaat sigortalarının güncellenmesi ve her hakediş ödemesi öncesinde sigortanın geçerliliğinin kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu uygulamalar, hem mevzuata uygunluk hem de olası risklerin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerinde İnşaat Sigortasına (Bütün Riskler) İlişkin Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından ihalesi gerçekleştirilen yapım işlerinde, her türlü riske karşı yaptırılması gereken bütün riskler inşaat sigortasının iş artışı ve/veya süre uzatımı durumlarında süre ve tutar yönünden güncellenmediği ve her hakedişin tahakkuka bağlanmasından önce bütün riskler inşaat sigortası sözleşmesinin yürürlükte olduğuna dair belge aranmadığı görülmüştür.
Yapım işi ihaleleri sonucunda yüklenicilerle imzalanan tip sözleşmelerin “İşin ve iş yerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 17’nci maddesine göre yükleniciler Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler çerçevesinde “all risk” sigorta ve genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin ilk fıkrasında yüklenicinin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9’uncu maddesi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu düzenlenmiştir.
Anılan Şartnamenin aynı maddesinin ikinci fıkrasında ise ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dâhil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılmasının zorunlu olduğu düzenlenmiştir. Yine aynı maddenin beşinci fıkrasında ise sigorta primlerinin ödendiğine ve sigorta sözleşmesinin yürürlükte olduğuna dair sigortacıdan alınacak bir belgenin her hakedişin tahakkuka bağlanmasından önce yüklenici tarafından idareye sunulmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede; yapım işlerine ait sözleşmelerin uygulanması sürecinde süre uzatımı verildiği, iş artışı yapıldığı ve/veya fiyat farkları nedeniyle ödenen hakediş tahakkuk tutarlarının bütün riskler inşaat sigortası poliçe bedelini aştığı durumlarda zeyilname ile poliçelerin güncellenmesinin sağlanmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, her hakediş tutarı tahakkuka bağlanmadan önce bütün riskler inşaat sigortası primlerinin ödendiği ve sigortanın yürürlükte olduğuna dair belgelerin aranmadığı da görülmüştür.
Söz konusu uygulamaların mevzuata uygun olmadığı gibi idare açısından iş devam ederken meydana gelebilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risk faktörlerinin gerçekleşmesi durumunda telafisi güç kayıplar meydana getirebileceği görülmektedir.
Kamu idaresi bulguya katıldığını, iki işe ait sigorta poliçelerinin oluşturularak cevap ekinde sunulduğunu bildirmiş, hakediş ödemeleri tahakkuka bağlanmadan önce aranması gereken bütün riskler inşaat sigortası primlerinin ödendiği ve sigortanın yürürlükte olduğuna dair belgelere ilişkin açıklamada bulunmamıştır.
Yapım işlerinde süre uzatımı verilmesi, iş artışı yapılması ve/veya fiyat farkı ödemeleri nedeniyle hakediş tahakkuk tutarının sözleşme bedelini aşması halinde bütün riskler inşaat sigortalarının zeyilname ile güncellenmesinin ve her hakediş ödemesi tahakkuka bağlanmadan önce sigortanın yürürlükte olduğunun teyit edilmesinin sağlanması gerekmektedir.