|
ÖZET: Yapım işlerinde iş artış ve eksilişine dair gerekçelerin yetersiz olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Büyükşehir Belediyesi İdare tarafından yürütülen bazı projelerde, iş artış veya eksilişine ilişkin teknik gerekçe raporlarının eksik veya yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, iş artışlarının belirli şartlar altında yapılabileceğini ve bu süreçlerin nasıl işlemesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi de, proje değişikliklerinin yalnızca işin tamamlanmasının imkânsız olduğu durumlarda yapılabileceğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bazı iş artış ve eksilişlerine dair gerekçe raporlarının, değişen imalat kalemlerine ilişkin teknik gerekçeleri içermediğini veya bu gerekçelerin yetersiz olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, iş artış ve eksiliş kararlarının, yürürlükteki mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi ve gerekçe raporlarının yeterli nitelikte hazırlanması gerekmektedir. Bu durum, hem idarelerin yükümlülüklerini yerine getirmesi hem de projelerin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerinde İş Artış ve İş Eksilişine İlişkin Gerekçelerin Yeterli Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından gerçekleştirilen bazı yapım işlerinde iş artış veya eksilişine ilişkin teknik gerekçe raporlarının olmadığı veya yetersiz olduğu görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde; yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması, idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 ‘sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Proje uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinde; sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde, idarenin işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak proje değişikliği yapmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Yukarıdaki maddelerden anlaşılacağı üzere proje değişikliği ve iş artışı yapabilmenin şartları ve süreçleri belirlenmiştir. İş artışlarında idarelerce yapılacak öncelikli işlem, Kanun’un 24’üncü maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde iş artışı yapılacak kalemleri gerekçeli bir rapora dayanarak belirlemektir. Daha sonra ise sözleşme kapsamında yaptırılacak yeni iş kalemlerine ait fiyatların belirlenmesi gerekir.
Anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, yapım işlerine ilişkin proje değişikliği ve iş artışı yapabilmenin şartları ve süreçleri belirlenmiştir. Yapılan incelemede bazı iş artış ve iş eksilişlerine ilişkin gerekçe raporlarında, değişen bazı imalat kalemlerine ait teknik gerekçelerin belirtilmediği veya yetersiz olduğu, geçici kabul aşamasındaki yapılan imalat değişikliklerinin ise teknik gerekçe raporunun olmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda da açıklandığı üzere, iş artış ve eksiliş kararlarında, artış ve eksilişe konu olan işin yürürlükteki mevzuatta belirtilen kriterlere göre değerlendirilmesi, gerekçe raporlarının yeterli nitelikte ve imalat değişikliklerin tamamını kapsayacak şekilde açıklayıcı olarak hazırlanması gerekmektedir.