|
ÖZET: Yapım işlerinde kesin kabul tarihlerinin belirlenmesine yönelik kontrol mekanizmalarının eksikliği, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İncelemeler, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından gerçekleştirilen ihaleli yapım işlerinde, yüklenici ve alt yüklenicilerin sorumluluklarını belirleyen bir iç kontrol sisteminin kurulmadığını ortaya koymuştur. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, yüklenicilerin yapının fen ve sanat kurallarına uygunluğundan sorumlu olduğunu ve bu sorumluluğun kesin kabul tarihinden itibaren on beş yıl süresince devam ettiğini belirtmektedir.
4735 sayılı Kanun’un hükümleri doğrultusunda, iş tamamlandıktan sonra tespit edilen hatalı veya kusurlu imalatlar nedeniyle yüklenicilere ceza kovuşturması yapılabileceği ve bu durumun kamu kurumlarının ihalelerine katılma yasağına yol açabileceği vurgulanmaktadır. Ancak, mevcut durumda kesin kabul tarihlerinin tespitine yönelik bir mekanizmanın olmaması, yüklenicilere yönelik cezai ve idari yaptırımların uygulanmasını zorlaştırmaktadır. Kamu idaresi, bu durumu düzeltmek amacıyla Fen İşleri Müdürlüğü bünyesinde bir ekip oluşturma planını açıklamıştır. Bu ekip, yapım işlerinin kesin kabul tarihlerinin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol mekanizmalarını kurarak, yüklenici ve alt yüklenicilerin sorumluluklarını daha etkin bir şekilde denetlemeyi hedeflemektedir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Kesin Kabul Tarihini Belirleyen Kontrol Mekanizmalarının Kurulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İhaleyle yaptırılmış yapım işlerinin kesin kabul tarihlerinin tespitini sağlayan iç kontrol sistemi kurulmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25’inci maddesinde yapım işlerinde yüklenici ve alt yüklenicilerin, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumlu olacağı, bu zarar ve ziyanın genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirileceği, ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanun’un 27’nci maddesi hükümlerinin uygulanacağı hususları düzenlenmiştir.
Öte yandan 4735 sayılı Kanun’un “Yüklenicilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 27’nci maddesinde ise iş tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapılması durumunda Türk Ceza Kanunu’na göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı, hükmolunacak cezanın yanı sıra, idarece 26’ncı maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihinden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 26’ncı maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne tabi ihaleli yapım işlerinde yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle herhangi bir zarar ortaya çıktığında, yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilebilmesi için, bu zararın kesin kabul onay tarihinden itibaren on beş yıllık süre içerisinde meydana gelip gelmediğinin tespit edilebilmesini sağlamak üzere bir iç kontrol mekanizmasının kurulması gerekmektedir.
Yapılan incelemede Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne tabi ihaleli yapım işlerinin kesin kabul tarihlerinin her an tespitini sağlayacak bir iç kontrol mekanizmasının kurulmadığı, böylece bahse konu mevzuat hükümlerinden dolayı yükleniciler adına ortaya çıkabilecek cezai ve idari yaptırım mekanizmalarının işletilmesinin mümkün hale getirilemediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup, Fen İşleri Müdürlüğü bünyesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne tabi ihaleli yapım işlerinin kesin kabul tarihlerinin tespitini sağlayacak bir ekip oluşturulacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak yüklenici ve alt yüklenicilerin, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri durumlarda hem cezai hem idari birçok yaptırım ile karşı karşıya kalmaları durumu söz konusu olduğundan, gerekli kontrol mekanizmalarının kurulması gerekmektedir.