|
ÖZET: Yapım işlerinde, sözleşme uygulama aşamasında yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında mevzuat hükümlerine uyulmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesine aykırı olarak, idarenin ihtiyaçları doğrultusunda yeni birim fiyatlar oluşturulmuştur. Bu maddede, iş kalemlerinin bedellerinin belirlenmesinde izlenmesi gereken analizlerin sıralaması açıkça belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, yeni iş kalemleri için gerekli analizlerin oluşturulmasında gereken belgelerin eksik olduğu görülmüştür.
Örneğin, Su İnşaat Dairesi tarafından yürütülen “Prefabrik İçme Suyu Deposu Yapım İşi” kapsamında, çelik boru yükleme-boşaltma işlemi için kullanılan vinçlerin çalışma saatleri arasında tutarsızlıklar bulunmaktadır. Ayrıca, belirli iş kalemleri için gerekli belge düzenlemeleri yapılmamıştır. Kamu idaresi, bu durumla ilgili olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesindeki düzenlemelere ve diğer kamu idarelerinin yayınladığı analizlere atıfta bulunarak, gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, idarenin yürüttüğü yapım işlerinde, yeni birim fiyatların mevzuat hükümlerine uygun şekilde belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte, resmi analizlerin eksikliği ve belgelerin yetersizliği gibi sorunların giderilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Mevzuat ile Belirlenen Hükümlerin Dışında Yeni Birim Fiyatların Tespit Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Sözleşmenin uygulanması aşamasında İdare ihtiyacına binaen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde belirlenen hükümlere aykırı olarak yeni birim fiyatların tespit edildiği görülmüştür.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği iş kalemlerinin bedellerinin ikinci fıkrada belirtilen usullere göre sıralamaya uyulmak şartıyla oluşturulan analizler kullanılarak üçüncü fıkrasındaki rayiçler esas alınmak suretiyle yüklenici ile birlikte tespit edileceği belirtilmiştir.
İş kalemi yeni birim fiyat tespitinde kullanılacak analizler öncelik sırasına göre;
-Yüklenicinin teklifi ekinde verdiği iş kalemlerine ait analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler,
-İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler,
-İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri ait maliyet analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler,
-Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizlerden,
oluşmaktadır.
Kullanılacak analiz sıralamasına göre ilk üç fıkrada belirtilen usuller esas alınması mümkün olmadığı hallerde dördüncü fıkrada belirtilen usule göre analiz yapılacaktır. Başka bir deyişle yeni iş kalemi yapılması sırasında puantaj tutulması suretiyle malzeme miktarları ve işçilik ve makine saatleri kayıt altına alınacaktır.
Yapılan incelemede, herhangi bir belge ile yeni iş kaleminin yapılması sırasında iş kalemi girdisi olarak malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak analiz oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Örneğin Su İnşaat Dairesinin yürüttüğü “Prefabrik İçme Suyu Deposu Yapım İşi”nde YBF-8 pozlu 2200 mm çapında çelik boru döşenmesi işçiliği imalatında paçal yapılan analizde çelik boru yükleme-boşaltma için 60 tonluk vinç için 0,20 saat verilmiştir. Halbuki, 15.100.1005 pozlu çelik boru yükleme-boşaltma işi için de resmi analizde 9 tonluk vinç için 0,20 saat vardır. 60 tonluk makine ile 9 tonluk makinanın analiz değerleri farklı olmalıdır. Yine aynı İş’te YBF-03’te penatran kaynak testi yapılması ve denetimi alt imalatı olarak 0,154 adet konulmuş olup bu miktara ilişkin herhangi bir belge bulunmamaktadır.
2. Bölge İşletme Başkanlığı Yenimahalle Yapım işinde YBF.03 pozlu “Çapı 2000 mm Betonarma Boru ile Her Türlü Zemin Altından Yatay Geçiş Yapılması” imalatında kullanılan 40.110.3107 pozlu 30 Tonluk Vince ait çalışma saati (2 saat) miktarının tespitine ilişkin belge düzenlenmemiştir. Zira 43.540.1015 pozlu 2000 mm çelik boru ile yatay geçiş yapılması birim fiyat analizinde 2 saat vardır ancak bu çelik boru içindir. Betonarma boru için ayrıca tespit yapılmalıdır.
Kamu idaresi cevabında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’inci maddesinde getirilen “Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler,” şeklindeki düzenleme başta olmak üzere;
İller Bankası, Çevre Şehircilik Bakanlığı ve Diğer kamu idarelerince yayınlanan analizlerdeki işçilik, makine vb. girdilerdeki çalışma saati miktarına bağlı kalınarak yapıldığı,
“Prefabrik İçme Suyu Deposu Yapım İşi” kapsamında alt analizlerle ilgili olarak gerekli düzeltmeler yapılmış olduğu konu ile ilgili hususlara dikkat edileceği,
İfade edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yeni birim tespitinde kullanılması gereken rayiç kaynakları sayılmıştır. Bulguda konu edilen husus rayiç kaynakları değil yeni birim fiyat tespitinde kullanılması gereken analizlerdir. Gönderilen cevapta rayiç kaynaklarından bahsedilmektedir. Resmi analizlerdeki malzeme, işçilik vb gibi girdi unsurları kullanıldığı durumlarda tabi olarak bunlar alınacak olup bulgu konusu da bu değildir. Resmi analizlerin bulunmadığı yeni birim tespitlerinde Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22’inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hükümlere göre işlem yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Sonuç olarak, İdarenin yürüttüğü yapım işlerinde, sözleşmenin uygulanma aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği iş kalemleri bedellerinin yeni birim fiyatlarının mevzuat hükümlerine uygun şekilde tespit edilmesi gerekmektedir.