|
ÖZET: İzmir İli Çiğli İlçesi’nde gerçekleştirilen kat karşılığı yapım işlerinde, mevzuata ve sözleşmelere aykırılıklar tespit edilmiştir. 2021 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyetindeki taşınmazların değer tespiti yapılmış ve bu taşınmazların, belirli şartları taşıyan dar gelirli ailelere satılması kararlaştırılmıştır. Ancak, yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin yalnızca dört gün önce kurulmuş olması ve iş deneyiminin olmaması, sözleşme sürecinde sorunlar yaratmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi, devir koşullarını değiştirmiş ve inşaat sözleşmesinin şartlarını yeniden belirlemiştir.
Sözleşme sürecinde, yüklenici kooperatifin taahhütlerine uymadığı, iş programını zamanında sunmadığı ve inşaat ilerlemesinin ciddi şekilde aksadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, yükleniciye uygulanması gereken gecikme cezaları ve diğer yaptırımların devreye sokulmadığı tespit edilmiştir. İzmir Büyükşehir Belediyesi, sözleşmenin 2025 yılında tek taraflı olarak feshedildiğini belirtmiş ve kooperatif üyelerinin şartları taşımadığına dair inceleme başlatma kararı almıştır. Sonuç olarak, ilgili taraflar hakkında adli ve idari işlemlerin başlatılması ve kooperatifin denetlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
İzmir İli Çiğli İlçesi 1056 Ada 1 Parsel ile 1061 Ada 1 Parsel Kat Karşılığı Yapım İşinde mevzuata ve sözleşmeye aykırı hususlar bulunduğu görülmüştür.
04.02.2021 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi mülkiyetinde olan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında “konut” kullanımına isabet eden İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel (35.995,00 m2) ile İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1061 Ada 1 Parsel (18.369 m2)’de bulunan taşınmazların; Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 343’üncü maddesi uyarınca İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/173 E. -2020/839 K. Sayılı dosyadan değer tespiti yapılarak, İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel (35.995,00 m2)’de kayıtlı taşınmazın 38.550.645,00 TL değerinde olduğu, İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1061 Ada 1 Parsel (18.369 m2)’de kayıtlı taşınmazın 19.673.199,00 TL değerinde olduğu ve bu taşınmazlardan devir sonrası Egeşehir Yapı Planlama Müşavirlik ve Teknoloji AŞ (Şirket) ile yüklenici Sınırlı Sorumlu Konut Yapı Kooperatif arasında yapılacak inşaat sözleşmelerinden elde olunacak bağımsız bölümlerin;
– Başvuru yapacak dar gelirli ailelerin aylık gelirleri asgari ücretin net 2 katı+ %25 meclisin artırma yetkisi ile,
– Yapılacak olan konutların karma proje olarak (dar gelirli ve belediye çalışanlarına yapılması)
– Kendisinin, eşinin, birlikte oturduğu çocuklarının konutunun bulunmaması,
– Başvuru sahiplerinin en az bir yıldan beri İzmir’de ikamet ediyor olması,
Şartlarını taşıyan kişilere satılması şartıyla Şirket’e sermaye karşılığı devredilmesine karar verilmiştir.
Yüklenici Sınırlı Sorumlu (S.S.) Konut Yapı Kooperatifi 24.06.2022 tarihinde Şirket’e dilekçe sunarak “şirket mülkiyetinde olan İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel ile 1061 Ada 1 Parsel sayılı taşınmazlarda kat karşılığı anahtar teslim inşaat yapmak istediklerini” beyan etmişlerdir. Ancak yapılan incelemeler neticesinde söz konusu kooperatifin işbu dilekçeyi vermeden yalnızca 4 gün önce 20.06.2022 tarihinde kurulduğu, herhangi bir iş deneyimi olmadığı tespit edilmiştir.
Şirket’in 18.07.2022 tarihli ve 2022/33 No’lu Yönetim Kurulu Kararı ile Yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin talepleri doğrultusunda, İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi tarafından devir koşullarının değiştirilmesi ve yüklenici kooperatifle devir şartlarının talebe uygun hale getirilmesi sonrasında sözleşme yapılmasına, karar doğrultusunda tüm iş ve işlemlerin Şirket’i temsilen Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdür tarafından yapılmasına karar verilmiştir. 20.07.2022 tarihli ve 2022/140 sayılı Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanı tarafından imzalı yazı ile İzmir Büyükşehir Belediye Meclis kararı değiştirilerek:
“Şirket’e ayni sermaye olarak devri yapılmış, Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel ile 1061 Ada 1 Parsellerde dar gelirli üyelerin oluşturduğu kooperatif ile yapılacak inşaat yapım, arsa payı satış ve konut teslim sözleşmesi biçiminde ve/veya ilgili inşaatların yapımını karşılayacak şekilde bir başka kurum/kuruluş/ şirket/kooperatif ile arsa/kat karşılığı anahtar teslim inşaat yapım sözleşmesi ile elde olunacak toplam bağımsız bölümlerin %55’inden az olmamak üzere başvuru yapacak dar gelirli ailelere satışının zorunlu olması, dar gelirlilerin aylık gelirlerinin asgari ücretin net 2 katı+%25 sınır değer olarak belirlenmesine, yapılacak olan konutların karma proje olarak (dar gelirli ve belediye çalışanlarına) yapılması, kendinin, eşinin, birlikte oturduğu çocuklarının konutunun bulunmaması, başvuru sahiplerinin en az bir yıldan beri İzmir’de ikamet ediyor olması şartlarını taşıyan kişilere satışı zorunluluğu getirilmesi kaydıyla” Şeklinde yeniden karar alınması talep edilmiştir.
Talep İzmir Büyükşehir Belediyesinin Şirketler Komisyonu, Kooperatifler Komisyonu, Plan ve Bütçe Komisyonu, Hukuk komisyonu tarafından
“Şirket’e ayni sermaye olarak devri yapılmış olan Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel ile 1061 Ada 1 Parsellerde dar gelirli üyelerin oluşturduğu kooperatif ile yapılacak inşaat yapım, arsa payı satış ve konut teslim sözleşmesi biçiminde ve/veya…” cümlesinden sonra mevzuatı çerçevesinde ibaresi eklenerek değişiklikle oy çocukluğu ile uygun bulunmuştur.
12.08.2022 tarihli İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile,
“Egeşehir AŞ’ye ayni sermaye olarak devri yapılmış Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel ile 1061 Ada 1 Parsellerde dar gelirli üyelerin oluşturduğu kooperatif ile yapılacak inşaat yapım, arsa payı satış ve konut teslim sözleşmesi biçiminde ve/veya mevzuatı çerçevesinde ilgili inşaatların yapımını karşılayacak şekilde bir başka kurum/kuruluş/şirket/ kooperatif ile arsa/kat karşılığı anahtar teslim inşaat yapım sözleşmesi ile elde olunacak bağımsız bölümlerin %55’inden az olmamak üzere başvuru yapacak dar gelirli ailelere satışının zorunlu olması, dar gelirlilerin aylık gelirlerinin asgari ücretin net 2 katı+%25 sınır değer olarak belirlenmesi, yapılacak olan konutların karma proje olarak (dar gelirli ve belediye çalışanlarına) yapılması, kendinin, eşinin, birlikte oturduğu çocuklarının konutunun bulunmaması, başvuru sahiplerinin en az bir yıldan beri İzmir’de ikamet ediyor olması şartlarını taşıyan kişilere satışı zorunluluğu getirilmesi kaydıyla” şeklinde değiştirilmiştir.
Ancak henüz Meclis kararı alınmadan 10.08.2022 tarihinde S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin Genel Kurul ve Yönetim Kurulu toplantısı yaptığı, Genel Kurul’un 7’nci Gündem Maddesinde:
“İzmir Çiğli 1056 Ada 1 Parsel ve 1061 Ada 1 Parsel’deki kat karşılığı anahtar teslim yapım işi sözleşmesini Egeşehir AŞ ile Egeşehir AŞ tarafından verilecek uygulama projelerinin, protokol eki özel teknik şartnamede tanımlanan iş, işlem ve yükümlülüklere göre inşaatın ilgili mevzuata uygun olarak her türlü sorumluluğun kooperatife ait olmak üzere Egeşehir AŞ’den veya tanımlayacağı başka bir üçüncü kişiden yalnız 193.515.160,00 TL ödeme alarak tamamlanması ve Egeşehir AŞ payı olarak 1056 Ada 1 Parsel üzerinde Egeşehir AŞ tarafından projelendirilmiş 546 Konutun içinden Egeşehir AŞ’nin istediği 225 Adet 2+1, 225 Adet 3+1 toplam 450 adet konut, 2 adet ticari birim bağımsız bölümlerin Egeşehir AŞ’ye teslimi ve 1056 Ada 1 Parsel üzerinde 48 Adet 2+1, 48 adet 3+1 olmak üzere 96 konut ve 1061 ada 1 parselde kooperatif tarafından projelendirilmiş tüm bağımsız bölümlerin kooperatife kalmak koşuluyla bundan az olmamak şartı ile sözleşme imzalanması” görüşülmüş ve bu hususta yönetim kuruluna yetki verildiği tespit edilmiştir.
06.09.2022 tarihinde Şirket ile Yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi arasında Bornova 3. Noterliği 27573 Yevmiye sayılı ‘Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığında İnşaat Sözleşmesi’ imzalanmıştır. Daha sonra taraflar arasında ‘İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahallesi 1056 Ada 1 Parsel ve 1061 Ada 1 Parsel Kat Karşılığı Anahtar Teslim Yapım İşi Ek Sözleşmesi’ imzalanmıştır.
Yapılan incelemede Şirket’in sermayesinin %99,67’sinin İzmir Büyükşehir Belediyesine ait bir belediye iktisadi teşebbüsü olduğu, yapılacak kat karşılığı inşaat sözleşmesi için ihale veya piyasa araştırması yapılmadığı, teklif toplanmadığı, Yüklenici S.S. Konut Kooperatifi’nin kuruluş tarihi, sermayesi, iş bitirme belgesi olup olmadığının incelenmediği, her ne kadar ihale şartı bulunmasa dahi 2886 sayılı kanun uyarınca teklif toplanmadan ve piyasa araştırması yapılmaksızın, doğrudan talep eden yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi ile sözleşme imzalandığı tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra yapılan konutların teslim edileceği ve Büyükşehir Belediyesi çalışanları tarafından kurulan S.S. Konut Yapı Kooperatifi ile ise 04.10.2022 tarihli İzmir 21. Noterliği 48055 Yevmiye No ile İnşaat Yapımı Arsa Payı Satış ve Konut Teslim Sözleşmesi imzalanmıştır. S.S. Konut Yapı Kooperatifi ile 12.08.2022 tarihli meclis kararına binaen sözleşme yapıldığı ve Sözleşmenin 4. Maddesinde “İzmir İli Çiğli İlçesi Küçük Çiğli Mahalle/Köy, Köy İçi Mevkii, 1056 1 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde işbu sözleşme kapsamında; Konutlar kendinin, eşinin, birlikte oturduğu çocuklarının konutu bulunmayan, en az bir yıldan beri İzmir’de ikamet eden, geliri asgari ücretin net 2 katı + %25 olan kooperatif üyesi kişilere yapılacağı” düzenlenmiştir.
12.08.2022 tarihli meclis kararı ilgili Şirket yönünden bağlayıcılık teşkil ederken; taraflar arasında yapılan 04.10.2022 tarihli sözleşmenin ise kooperatif yönünden bağlayıcılık teşkil ettiği ve tüm kooperatif üyelerinin sözleşmenin 4. Maddesinde sayılan şartları taşıması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak; ilgili şirket Şirket tarafından kooperatifin üyelerinin bu şartları taşıyıp taşımadığı, sözleşmeye uygun şekilde üye toplanıp toplanmadığı denetlenmemiştir.
13.09.2024 tarihli E-95606429-000.99-271 sayılı “üye bilgileri talebi” yazı ile kooperatif üye listesi istenmiş ve ilgili şartları taşıyıp taşımadığına dair kooperatife yazı gönderilmiş olup gelen cevaba istinaden; Ekim 2022 yılında asgari ücretin brüt 6.471,00 TL, net 5.500,00 TL olarak belirlendiği, meclis kararıyla belirlenen asgari ücretin net 2 katı+%25 sınır değerin 13.750,00 TL’ye tekabül ettiği, 137 kooperatif üyesinin bu sınırın üstünde ücret aldığı, 17 üyenin kendisi/eşi/birlikte oturduğu çocuğu adına kayıtlı hisseli konutunun bulunduğu; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin şartlarını riayet edilmediği ve Şirket tarafından denetlenmediği görülmüştür. Ayrıca Meclis Kararında belirtilen “1056 Ada 1 Parsel ve 1061 Ada 1 Parsel’den elde olunacak bağımsız bölümlerin %55’inden az olmamak üzere başvuru yapacak dar gelirli ailelere satışının zorunlu olması” şartının da şirket yönünden yerine getirilmediği, böylece Şirket’e ayni sermaye olarak devredilen taşınmazlara ilişkin meclis kararıyla belirlenen şartın yerine getirilmemesi nedeniyle usulsüz işlem yapıldığı ve meclis kararına aykırı hareket edildiği tespit edilmiştir.
Sözleşmelerin imzalanmasından sonra 02.11.2022 tarihinde Şirket tarafından yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’ne yer teslimi yapılmıştır. Taraflar arasında imzalanan 06.09.2022 tarihli sözleşmenin 10. Maddesinde “işbu sözleşmenin 34. Maddesi gereğince yürürlüğe girmesinden itibaren 10 gün içinde yer teslimi yapılarak işe başlanacağı” kararlaştırılmasına rağmen yer teslimi 02.11.2022 tarihinde yapılarak sözleşmenin ilgili maddesine aykırı hareket edilmiştir. 06.09.2022 tarihli sözleşmenin 10.2. maddesinde “yüklenici belirtilen tarihte işin yapılacağı yeri teslim almak zorundadır. Aksi takdirde Egeşehir AŞ tarafından her bir gecikme günü için 2.500,00 TL gecikme cezası uygulanacağı” düzenlenmiştir. Bu cihetle; en geç 16.09.2022 tarihinde yer teslimi yapılması gerekirken gecikme nedeniyle 47 gün için günlük 2.500,00 TL olarak uygulanması gereken gecikme cezası 117.500,00 TL iken, herhangi bir ceza uygulanmamıştır.
Sözleşmenin 10.5. maddesinde yüklenici SS Konut Yapı Kooperatifi’nin yer tesliminden itibaren 30 gün içinde temel kazısına başlayacağı, kazı için maksimum 120 gün süre öngörüldüğü, kazı tamamlandıktan sonra 60 gün içinde temel betonunun döküleceği; sözleşmenin 11. Maddesinde işin süresinin yer tesliminden itibaren 900 takvim günü olduğu kararlaştırılmıştır. Ancak; yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi tarafından gönderilen Sayı No:2 Konu: Tünel Kalıp Sistem Çözümü konulu tarihsiz dilekçede “1056 Ada 1 Parselde yapımına başlanacak proje kapsamında tünel kalıp sistemi hakkında avantaj ve dezavantajlar”sunulmuş; akabinde Şirket tarafından proje değişikliğine gidilerek 30.03.2023 tarihinde konvansiyonel kalıba ilişkin Çiğli Belediyesi’nden tadilat projesi ruhsatı alınmıştır. Hiçbir gerekçe olmaksızın proje tadilatına gidilmesi hususu Şirket teknik personellerine yöneltilmiş olup değişiklik talebinin S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nden geldiği ve 5 ay boyunca ruhsatın beklendiği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 12. Maddesi yükleniciye satış izni verilmesi esaslarını düzenlemiş olup taraflar arasında imzalanacak ek sözleşmeye atıf yapılmıştır. Bu kapsamda ek sözleşmenin 7.1. maddesinin d bendinde gösterilen tablo 2. ‘de inşaat ilerlemesinin İnşaat İlerleme Durum Tespit Tutanakları uyarınca %30’a ulaşması akabinde yükleniciye satış izni verileceği düzenlenmiştir. Ancak; son inşaat ilerleme durum tespit tutanağında inşaat ilerlemesinin Kasım 2024 itibariyle dahi %30’a ulaşmadığı, buna rağmen kooperatiften talep edilen bilgi ve belgeler neticesinde yüklenici S.S. Konut Kooperatifi’nin sözleşme karşılığı payına düşecek bağımsız bölümlerinin her birinin satışını üçüncü kişilerle arasında akdettiği adi sözleşmeler ile yaptığı, bu hususun Şirket tarafından denetlenmediği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 15.1. Maddesinde “Yüklenici’nin iş yerinde bulunduracağı tüm teknik personelin noterden verilmiş taahhütnamelerini, noter onaylı diploma suretlerini, mühendislerin oda kayıt belgelerini ve yetkili imza sahiplerinin isimlerini sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 gün içinde Şirket’ bildirmesinin zorunlu olduğu, bildirimde gecikilmesi halinde sözleşmenin 15.2. maddesindeki cezaların uygulanacağı” kararlaştırılmıştır. Ancak yüklenicinin sözleşmenin ilgili maddesine riayet etmediği, sözleşmenin imza tarihinden 5 ay sonra 16.02.2023 tarihinde Şirket’in E-95606429-000.99-9 sayılı ve “Alt Yüklenici ve teknik personel bildirimleri ile İSG önlemleri hk.” Konulu yazısı ile İş Sağlığı ve Güvenliği önlemleri için ivedi eylem planı oluşturulması, yüklenicinin teknik personellerinin bildirilmesi, alt yüklenicilerin bildirilmesini talep ettiği, yazıya cevaben yüklenici kooperatif tarafından ancak 10.03.2023 ve 17.03.2023 tarihli dilekçeler ile personel bildirimi ve alt yüklenici bildirimi yapıldığı görülmüştür. Bu hususta bildirimde geciken kooperatife karşı Şirket’in sözleşmede belirlenen cezaları işletmediği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 17. Maddesinde “Yüklenicinin, uygulama projeleri ve mahal listesinde belirtilen, imalatlarda kullanılacak olan tüm malzemeler için imalata başlamadan önce Egeşehir AŞ’den onay almasının zorunlu olduğu” kararlaştırılmıştır. Yüklenicinin, kullanılacak malzemeler ile projelerde tespit edilen uyumsuzluklar, eksikler ve/veya yapılması talep edilen değişikliklerin imalata başlamadan önce sunulmadığı ve buna ilişkin sözleşmeden kaynaklı bir ceza uygulanmadığı tespit edilmiştir. 02.02.2024 tarihli E-95606429-000.99-21 sayılı “1056 Ada 1 Parsel Uygunsuz İmalatlar Hk.” Konulu yazı ile idare onayı bulunmayan imalatların durdurulması, yapılan dolgunun temizlenmesi, onaysız yapılan duvar imalatının kaldırılması ve onaysız malzemelerin sahadan uzaklaştırılması talep edilmiş, bu aşamaya kadar aylık ödemelerin durdurulacağı bildirilmiş, ancak herhangi bir ceza uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 20. Maddesinde, ‘yüklenicinin sözleşme konusu işle ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları düzenlenmiş olup; denetim sonucu iş güvenliği ile ilgili tedbirleri almayan yüklenici için yüklenicinin uyarılacağı, uyarılara rağmen tedbirlerin alınmaması halinde her bir uygunsuzluk için 2.000,00 TL idari para cezası uygulanacağı’ düzenlenmiştir. Ancak uygulamada 10.08.2023 tarihli E-95606429-000.99-86 sayılı İş Güvenliği Saha Gözlem Raporu ,28.09.2023 tarihli E-95606429-000.99-110 sayılı İş Güvenliği Saha Gözlem Raporu ve 01.03.2024 tarihli E-95606429-000.99-37 sayılı İş Güvenliği Saha Gözlem Raporlarına rağmen Şirket tarafından daha önce bildirilen iş güvenliği eksikliklerinin giderilmediği ve bunun yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’ne bildirilmesine rağmen Şirket’in bu hususta herhangi bir ceza işletmediği tespit edilmiştir.
ı) Sözleşmenin 14.1. Maddesi uyarınca “yüklenicinin yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren 10 gün içinde yükümlülüğünde bulunan işlerin miktar, tarih, süre ve sırasını belirten ayrıntılı iş programı ile Egeşehir AŞ’ye vermek zorunda olduğu, Egeşehir AŞ’nin bu programı düzeltmeye ve değiştirmeye yetkili olduğu, iş programının ancak Egeşehir AŞ’nin onayı sonrası geçerli olacağı; aksi takdirde sözleşmenin yürürlüğe girmeyeceği, ayrıca mahkemeden hüküm almaya gerek kalmaksızın kendiliğinden münfesih hale geleceği” kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 14.2. maddesi uyarınca “Güncel iş programının Egeşehir AŞ’ye teslim edilmediği takdirde geciken her gün için 2.500,00 TL gecikme cezası uygulanacağı” kararlaştırılmıştır. Yapılan incelemede yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin sözleşmede belirtilen sürede detaylı iş programı sunmadığı, Şirket tarafından sözleşmenin 14. Madde gereğince yer tesliminin yapıldığı tarihte onaylı bir iş programı sunulmaması nedeniyle yükleniciye günlük gecikme cezası uygulaması/sözleşmeyi feshetmesi gerekirken bu sorumluluğunu yerine getirmediği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin 28. Maddesinde “gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshi” düzenlenmiş olup bu kapsamda işin ciddi boyutta aksatılması veya iş programına uyulmaması halinde ceza düzenlenmeksizin işin süresinde bitirilmemesi halinde 10 gün süreli ihtarname düzenlenerek geciken her gün için 10.000,00 TL gecikme cezası uygulanacağı, durumun devam etmesi halinde ise ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği düzenlenmiştir. Hüküm bulunmayan hallerde ise sözleşmenin Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmenin Feshi ve Tasfiye Durumları” başlıklı 47. maddesinde “Yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle yapılan iş miktarının iş programının gerisinde kaldığı ve kalan sözleşme süresinde işin fiilen bitirilmesinin fen ve sanat kuralları çerçevesinde mümkün olmadığı hallerde sözleşmede yer alan iş bitim tarihi beklenilmeden; ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” Hükmü mevcuttur. Şirket tarafından 24.05.2023 tarihli ve 05.07.2023 tarihli E-95606429-000.99-60 Sayılı “İmalat Gecikmeleri Hk.” Konulu yazılar ile iş akışında gün kayıpları yaşandığı, revize iş programı talep edildiği görülmektedir. Ancak İlgili şirket olan Şirket’in bu hususta herhangi bir ceza işletmediği, ihtarname göndermediği tespit edilmiştir. 02.02.2024 tarihli E-95606429-000.99-21 sayılı “1056 Ada 1 Parsel Uygunsuz İmalatlar Hk.” Konulu yazı ile şirket, onayı bulunmayan imalatların durdurulması, yapılan dolgunun temizlenmesi, onaysız yapılan duvar imalatının kaldırılması ve onaysız malzemelerin sahadan uzaklaştırılması talep etmiş, on gün içinde iş programının teslimini talep edilerek aksi halde sözleşmeye dayalı yaptırım uygulanacağı bildirilmiştir. 27.02.2024 tarihli dilekçe ekinde yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi tarafından iş programı gönderildiği, ancak Şirket olarak iş programına onay verilmesine ilişkin bir yazı yazılmadığı görülmektedir. 18.03.2024 tarihli E-95606429-000.99-41 sayılı “Egeşehir Sitesi İş Programı Hk.” Konulu yazı ile iş akışında yaşanan gün kayıplarının giderilmesine yönelik altyapı, peyzaj, örnek daire imalatları, ince işler, elektrik, mekanik, kabul ve devreye alma süreçlerini kapsar şekilde detaylandırılmış, gerçekçi bir iş programı hazırlanmasının talep edildiği ancak iş programının sunulmaması nedeniyle yükleniciye herhangi bir ceza uygulanmadığı tespit edilmiştir. Şirket’in İzmir 21. Noterliği 36750 Yevmiye Nolu 13.06.2024 tarihli ihtarname ile “gecikmenin giderilmesi için iş programının 10 gün içinde bildirilmesi, yapılan imalatların korunaklı olarak bırakılması için her türlü tedbirin alınması, şantiye sahasında tüm iş güvenliği önlemlerinin alınması için 10 gün süre verilmiş, aksi halde taraflar arasındaki sözleşmenin 28. ve 29. maddeleri uyarınca gecikme nedeniyle ceza ve sözleşmenin feshi maddelerinin işletileceği ihtaren bildirilmiştir. İlgili ihtarnameye cevaben 05.07.2024 tarihinde yüklenici S.S. Konut Kooperatifi tarafından İzmir 3. Noterliği 06950 Yevmiye Numaralı ihtarname gönderilmiş ve kalan süre içinde işin bitirileceğine dair iş programı sunulmuştur. Ancak bu süre içinde yükleniciye herhangi bir ceza uygulanmadığı ve gönderilen iş programının Şirket tarafından onaylandığına dair bir yazı yazılmadığı görülmektedir. Yüklenicinin sunmuş olduğu iş programının takip edildiği, iş programına uyulmadığı, temmuz ayı fiili ilerleme yüzdesinin %0,79’da kaldığı, ağustos ayı fiili ilerleme yüzdesinin %1,67’de kaldığı, genel ilerleme yüzdesinin ancak %26,71 olduğu, programın ciddi boyutta aksatıldığı, sözleşmede verilen işin bitimine 227 takvim günü kaldığı, işin kalan sürede bitirilmesinin fiilen mümkün görülmediği gerekçesiyle sözleşmenin 29.1. maddesi ve yapım işleri genel şartnamesi uyarınca 10 gün süre için de gecikmenin giderilmesi, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiği görülmektedir. Ancak; Şirket’in ihtarnamede verilen sürenin dolmasına müteakip sözleşmeyi feshetmediği tespit edilmiştir.
Söz konusu sözleşmelere binaen lehdarın Şirket, muhatabın yüklenici S.S. Konut Yapı Koop. Ve kefillerinin 06.09.2022 tarihli ve 72.420.075,00 TL bedelli emre muharrer senet ve S.S. Konut Yapı Kooperatifi tarafından verilen Ziraat Katılım Bankası 06/10/2022 76-C2-47 Mektup Nolu 3.415.414,00 TL ve Ziraat Katılım Bankası 14/10/2022 76-C2-48 Mektup Nolu 3.415.414,00 TL bedelli kesin ve süreli teminat mektuplarının yüklenici S.S. Konut Yapı Kooperatifi’nin sözleşmede üstlendiği edimleri yerine getirmemesi/geç getirmesi/eksik veya kusurlu şekilde getirmesi ve işin bitirilmesinin ciddi boyutta tehlikeye düşürülmesi nedeniyle yükleniciye ceza uygulanmadığı, sözleşmenin feshedilmediği; bu nedenle teminatların gelir kaydedilmediği ve kambiyo senedine karşı icrai takibata girişilmediği tespit edilmiştir.
Sözleşmenin “Ek-4 ödeme tablosu”nda belirtilen ödemeler inşaat ilerlemesine bağlanmamış olup aylık ödeme öngörülmüştür. Ancak inşaat ilerlemesinin işin başlangıç tarihinden itibaren aksatıldığı ve S.S. Konut Kooperatifi ile Şirket tarafından mutabık kalınarak hazırlanan İnşaat İlerleme Durum Tespit Tutanaklarına göre; işin ciddi boyutta aksatıldığı, Şirket’in her türlü ihtar ve yazısına rağmen gerçekçi bir iş programı sunulmadığı ve sunulan iş programının ise fen ve sanat kurallarına göre onaylanamayacak programlar olması dikkate alındığında ödemelerin derhal durdurulması ve sözleşme ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde düzenlenen ceza ve sözleşmenin feshi maddelerinin işletilmesi gerekirken, Şirketin hakediş ödemelerini ancak Nisan 2024 tarihinde durdurduğu, ancak sözleşmenin feshi için gerekli işlemleri yapmayarak kusurlu davrandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu yapılan tespitlere katılmış ve yüklenici Konut Yapı Kooperatifi ile yapılan sözleşmenin 07.02.2025 tarihinde tek taraflı fesh edildiğini ve bu durumun noter aracılığıyla yüklenici kooperatife bildirildiğini belirterek karşılıklı uzlaşma yoluyla fesih için görüşmelere başlandığını bildirmiştir. Ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi çalışanları tarafından kurulan kooperatifin üyelerinin bir kısmının üye olmak için aranan şartlara haiz olmadığının tarafımızca tespit edilmesi üzerine ilgili kooperatiften üyelere ilişkin belgeler istenilerek inceleme yapılacağı kamu idaresince bildirilmiştir.
Sonuç olarak idare ile yüklenici kooperatif arasında imzalanan sözleşme gereği ve yukarıda maddeler halinde tespit edilen mevzuaata aykırılıklarla ilgili olarak ssorumluluğu bulunanalar hakkında gerekli adli ve idari işlemlere başlatılması sözleşmenin karşılıklı uzlaşma yoluyla veya mahkeme marifetiyle feshi ve şirketin uğradığı maddi zararın ilgililerden tahsili için gerekli yasal süreçlerin başlatılması ile İzmir Büyükşehir Belediyesi çalışanları tarafından kurulan kooperatif ile ilgili olarak şartları taşımayan çalışanların üye olarak kabul edilmesinden dolayı Ticaret Bakanlığına başvurularak kooperatifle ilgili inceleme talep edilmesi gerekir.