|
ÖZET: Yapım işlerinde süre uzatımlarının belirlenmesinde somut verilere dayanmayan uygulamalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı idarelerin ihale ettikleri yapım işlerinde yüklenicilere verilen ek sürelerin, objektif hesaplama yöntemleriyle desteklenmediğini ortaya koymaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışlarının belirli koşullar altında mümkün olduğunu belirtmektedir. Ancak, bu artışların hesaplanması ve süre uzatımının gerekçelendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin süre uzatımına ilişkin maddeleri, uzatımın hangi durumlarda verileceğini tanımlamaktadır. İncelemeler sonucunda, örneğin Diyarbakır İli Yeni Mardin Yolu Kısmi İçmesuyu İnşaatı’nda, zemin sorunları nedeniyle yükleniciye ek süre verilmiş, ancak bu sürenin hesaplanmasına dair bilgi sağlanmamıştır. Benzer şekilde, Sur İlçesi Kanalizasyon İnşaatı’nda da, vatandaş engelleri ve istimlak sorunları nedeniyle süre uzatımı verilmiş, fakat bu uzatımın gerekçeleri ve hesaplamaları belirsiz kalmıştır. Sonuç olarak, süre uzatımlarının daha anlaşılır ve somut verilere dayalı bir şekilde belirlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, hem yüklenicilerin hem de ilgili üçüncü kişilerin süreçleri daha iyi anlamalarına yardımcı olacaktır. |
BULGU: Yapım İşlerinde Verilen Süre Uzatımlarının Somut Veriye Dayanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin ihale ettiği yapım işlerinde süre uzatımı kararlarında yüklenicilere verilen ek sürenin hesabının somut ve objektif bir hesaplama yöntemine dayanmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde, “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 ‘sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.” hükmü yer almaktadır.
4735 sayılı Kanun’a göre öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması ancak, artışa konu olan işin sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla mümkün olmaktadır. Yine Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İşin süresi ve sürenin uzatılması” başlıklı 29’uncu maddesinde süre uzatımı verilecek haller belirtilmiştir.
Bu durumda ne kadar iş artışının olacağına dair hesaplamanın olması ve ilave artış nedeniyle verilecek sürenin bir hesaplamaya dayanması gerekir. Yer teslimi sırasında işin yapımına engel olan durumun bulunduğu durumda yer teslim tutanağında bu hususun belirtilmesi, proje değişikliği halinde gerekçenin ve verilen sürenin nasıl hesaplandığı ile bu sürenin ne kadar olduğuna ilişkin bir değerlendirmenin olması gerekir.
Yapılan incelemede 2023/750066 ihale kayıt numaralı “Diyarbakır İli Yeni Mardin Yolu Kısmi İçmesuyu İnşaatı Yapım İşi “kapsamında yatay delgi imalatına başlanılmış ancak zeminin kayaç çıkması nedeniyle yükleniciye ek süre verildiği görülmüştür. Ancak verilen sürenin nasıl hesaplandığına dair süre uzatım kararında herhangi bir bilgi bulunmaktadır.
Yine 2022/1514638 ihale kayıt numaralı “Diyarbakır İli Sur İlçesi Yukarıkılıçtaşı Mahallesi Kanalizasyon İnşaatı Yapım İşi” kapsamında işin devamı sırasında vatandaş engeli ve istimlak problemlerinden dolayı bazı imalatların yapılamamasından bahisle yüklenicinin işe devam edemeyeceği sebep gösterilerek idare tarafından süre uzatımı verildiği ancak verilen süre uzatımı gerekçe raporunda işin yapımına engel oluşturan durumun kaç gün sürdüğü ve süre uzatımının nasıl hesaplandığına dair bir bilgi ve belgenin bulunmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, verilecek süre uzatımının üçüncü kişiler tarafından da anlaşılabilecek, somut ve objektif bir hesaplama ile birlikte verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.