|
ÖZET: Yapım işlerinde yüklenicilerin, idareden onay almaksızın alt yüklenici çalıştırdığı ve bu durumun denetim sürecinde yeterince incelenmediği belirlenmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 20. maddesi, alt yüklenicilerin çalıştırılabilmesi için gerekli onay süreçlerini düzenlemekte olup, yüklenicilerin alt yüklenicilerle imzaladıkları sözleşmelerin idareye sunulması ve onay alınması zorunludur. Ayrıca, onaylanmamış alt yüklenicilerin iş yerinde çalıştırılmasına kesinlikle izin verilmemektedir.
2022 yılı içerisinde, bazı yüklenicilerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurarak alt yüklenici dosyası açtıkları ve bu dosyalar üzerinden çalıştırdıkları tespit edilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, alt yüklenicilerin sayısı ve sözleşmeleri SGK İl Müdürlüğü’nden temin edilerek kontrol edilmelidir. Bu kontroller, alt yüklenicilerin ihale yasaklı olup olmadıkları ve sözleşmeler üzerinden damga vergisi ödemelerinin yapılıp yapılmadığını da kapsamalıdır. Belediye, ihale edilen yapım işlerinde idare onayı olmadan alt yüklenici çalıştırılmasını engellemek amacıyla, devam eden işlerle ilgili alt yüklenici dosyalarının açılıp açılmadığını düzenli olarak kontrol etmelidir. Bu süreç, SGK İl Müdürlükleri ile işbirliği içinde yürütülmelidir. |
BULGU: Yapım İşlerinde Yüklenicilerin İdareden Onay Almadan Alt Yüklenici Çalıştırması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işlerinde yüklenicilerin idareden onay almadan alt yüklenici (taşeron) çalıştırdığı, idare tarafından ise yüklenicilerin alt yüklenicilerle imzaladıkları sözleşme adet ve tutarlarının tespiti hususunda gerekli incelemenin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları” başlıklı 20’nci maddesinde hangi hallerde alt yüklenici çalıştırılabileceği düzenlenmiş olup madde hükümlerine göre alt yükleniciler ve alt yüklenicilerin yapacağı işleri gösterir listenin idarenin onayına sunulması, idarenin de onaya sunulan listede yer alanları onaylayıp onaylamadığını yükleniciye bildirmesi gerekmektedir. Ayrıca yüklenicinin, idare tarafından onaylanan alt yükleniciler ile işe başlamadan önce sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vermesi gerekmektedir. Aynı maddenin altıncı fıkrasında da idarece onaylanmayan alt yüklenicilerin hiçbir suretle iş yerinde çalışamayacağı açık bir şekilde ifade edilmiştir.
Yine Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 20’nci maddesinin (08/08/2019 tarih ve 30856 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 26’ıncı maddesi ile değişik) üçüncü fıkrası gereği; işin tamamı alt yüklenicilere yaptırılamayacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya teknik zorunluluklar nedeniyle ihale dokümanında farklı oranlar belirlenmesi durumu hariç, tek bir alt yükleniciye yaptırılacak iş bölümlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin %30’unu; alt yüklenicilere yaptırılacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50’sini geçemez. Ayrıca ihale yasaklıları ile ilgili işin ihalesine katılan istekliler o işin alt yüklenicisi de olamazlar.
Yapılan incelemede, 2022 yılında devam eden yapım işlerinin bazılarında yüklenicilerin idare onayı almadan doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) başvurarak yüklenimindeki iş için alt yüklenici (taşeron) dosyası açtırdıkları ve çalıştırdıkları tespit edilmiştir.
2022 yılı içinde geçici kabulü yapılanlar da dâhil devam eden tüm yapım işlerinde çalışan alt yüklenicilerin toplam sayısını ve ilgili alt yüklenici sözleşmelerini SGK İl Müdürlüğü’nden temin edilerek mevzuatın belirlediği sınırların geçilip geçilmediği, bu kapsamda çalışan alt yüklenicilerin ihale yasaklısı olup olmadıkları, ilgili ihaleye istekli sıfatıyla teklif verip vermedikleri, alt yüklenicilerle imzalanan sözleşmeler üzerinden alınması gereken damga vergisinin ödenip ödenmediği hususlarında kontrol sağlanması ve vergisi ödenmemiş olanlar için ödenmesinin temini maksadıyla ilgili vergi dairesine bildirimde bulunulması gerekmektedir.
Belediye tarafından ihale edilen yapım işlerinde, idarenin onayı olmadan alt yüklenici çalıştırılmasını önlemek için, dönemsel olarak devam eden işlere ilişkin alt yüklenici dosyası açılıp açılmadığı konusunda kontrol teşkilatınca SGK İl Müdürlüklerinden bilgi alınması gerekmektedir.