|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, genel bütçeli idareler ve tesisleri için yapım işlerine ait nihai projelerin 260-Haklar Hesabında izlenmediğini ortaya koymaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 11. maddesinin 7. fıkrası, geçici kabul sonrasında yükleniciler tarafından hazırlanan nihai projelerin, idareye bedelsiz olarak teslim edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde 2021 yılında geçici kabulü yapılan 33 yapım işine ait nihai projelerin bu hesapta yer almadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi, projelerin maliyetinin yapım işine dahil edilerek kaydedildiğini ve bu nedenle 260-Haklar Hesabında izlenmediğini savunmuştur. Ancak, bu açıklama geçici kabul öncesine ait süreçleri kapsamaktadır. Nihai projelerin, geçici kabul sonrası idareye teslim edilmesi ve bedel tespitinin yapılması suretiyle izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, geçici kabulü yapılan yatırımlara ait nihai projelerin mali tablolarda yer alması ve amortismana tabi tutulması gerekmektedir. Sonuç olarak, geçici kabul işlemlerinin ardından nihai projelerin 260-Haklar Hesabında izlenmesi, ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir uygulama olarak öne çıkmaktadır. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerine Ait Nihai Projelerin Haklar Hesabında İzlenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yapım işlerinin geçici kabulü sonrasında yükleniciler tarafından sunulan nihai projeler (as-built) 260-Haklar Hesabında izlenmemektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 11’inci maddesinin yedinci fıkrasında; yapım işlerinin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış değişiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projelerin yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanarak orijinallerinin idareye teslim edileceği düzenlenmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 192 ve 193’üncü maddelerinde; maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunun herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar, bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanlar ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının kaydı için kullanılacağı ve edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile bağış veya hibe olarak edinilenlerin ise değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınacağı belirtilmektedir. Mezkur Yönetmelik’in 260-Haklar Hesabının niteliğine ilişkin 194’üncü maddesinde ise haklar hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı düzenlemesi yer almaktadır.
İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, bedelsiz dahi olsa kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan plan ve proje gibi değerler edinme tarihindeki tespit edilen bedelleri ile 260-Haklar Hesabında izlenmelidir.
Yapılan incelemede, 2021 yılında 33 yapım işinin geçici kabulünün yapıldığı ancak yapım işine ait nihai projelerin 260-Haklar Hesabında izlenilmediği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, her bir yatırıma özel olmak üzere proje ve ihale dokümanı hazırlanması hizmeti satın alındığı ve hizmet alımının doğrudan gider kaydedilerek muhasebeleştirildiği, yapım işi sırasında ortaya çıkan revizyonlara dair projeler ile yapım işinin son halini gösteren as-built projelerinin bedellerinin ise yapım işinin maliyetine dahil edilerek kayıt altına alındığı bu nedenle de projelerin 260 Haklar Hesabında izlenmediği belirtilmiştir. Ancak idare cevabında ifade edilen yapım işlerine ait projelere ilişkin kayıt ve işlemler, yapım işinin geçici kabulünün öncesine ait süreci kapsamaktadır. Bulgu konusu ise yapım işinin geçici kabulü sonrasında nihai projelerin idareye teslim edilmesi ve idareye teslim edilen nihai projelerin, bedel tespitinin yapılması suretiyle 260 Haklar Hesabında izlenilmesi şeklindedir.
Bu itibarla; geçici kabulü yapılan yatırımlara ait nihai projeler, bedel tespiti yapılarak mali tablolarda izlenmemektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi uyarınca geçici kabul işlemlerinden sonra nihai projelerin, bedellerinin tespit edilerek 260-Haklar Hesabında izlenmesi ve amortismana tabi tutulması gerekmektedir.