|
ÖZET: Yapım işlerine ait nihai projelerin 260 Haklar Hesabında izlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Denetim sonuçlarına göre, geçici kabul sonrası yükleniciler tarafından sunulan nihai projelerin bu hesapta yer almadığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, yüklenicilerin nihai projeleri bedelsiz olarak hazırlayıp idareye teslim etmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, 260 Haklar Hesabının hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağını vurgulamaktadır.
İncelemeler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılan yapım işlerinde nihai projelerin sunulmasına rağmen bu projelere ilişkin bedellerin mali tablolarda izlenmediğini ortaya koymuştur. İdare, pazar yerlerinin üst kaplama işine ait nihai projenin bedelinin 260 Haklar Hesabına alındığını belirtse de, bu durum denetim dönemi mali tablolarını etkilememektedir. Dolayısıyla, yükleniciler tarafından hazırlanan nihai projelerin bedellerinin tespit edilerek 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, bu harcamaların doğrudan giderleştirilmesi, bilanço üzerinde eksikliklere yol açmaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerine Ait Nihai Projelerin Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işlerinde geçici kabul sonrasında yüklenicilerce sunulan nihai projelerin 260 Haklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Yapım işleri sözleşmeleri ekinde yer verilen Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 11’inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İşlerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece veya ilgili koruma kurullarınca onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış değişiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projeler yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanıp orjinalleri idareye teslim edilir.” denilmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 210’uncu maddesinde; 260 Haklar Hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, 211’inci maddesinde ise; bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların mezkûr hesaba borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yönetmelik’in 214’üncü maddesinde, 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliği açıklanmış, bu hesabın maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılacağı hükme bağlanmıştır.
Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiş, diğer bir ifadeyle söz konusu varlıkların hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edileceği hükme bağlanmıştır.
Yönetmeliğin “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 209’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile bağış veya hibe olarak edinilenlerin ise değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınacağı ifade edilmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, bedelsiz dahi olsa kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan plan ve proje gibi değerlerin edinme tarihinde tespit edilen bedelleri ile 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen yapım işlerinde geçici kabul yapıldıktan sonra nihai (iş sonu) projelerinin yükleniciler tarafından İdareye sunulduğu ve onaylandığı, ancak bu projelere ilişkin bedellerin tespit edilip mali tablolarda izlenmediği tespit edilmiştir.
İdare cevabında bulgu doğrultusunda pazar yerlerinin üstlerinin kapatılması işine ait nihai proje iz bedeli üzerinden 260 Haklar Hesabına alındığı ifade edilmektedir. Ancak bulgudaki tespitler bugüne kadar geçici kabulü tamamlanmış tüm yapım işlerini kapsadığından ve İdare’nin yukarıda belirtilen işe ait işlemi denetim dönemi mali tablolarını değiştirmeyeceğinden bulguya raporda yer verilmiştir.
Bu itibarla Yapım İşleri Genel Şartnamesi uyarınca yapım işleri sözleşmelerindeki yükümlülükler kapsamında yükleniciler tarafından hazırlanan nihai projelerin bedellerinin tespit edilerek 260 Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Söz konusu harcamaların 260 Haklar Hesabına kaydedilmeyip doğrudan giderleştirilmesi neticesinde bilançoda 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kaydedilmeyen tutar kadar eksik görünmesine neden olunmuştur.