| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, yapım işleri sonrası yükleniciler tarafından sunulan nihai projelerin 260-Haklar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir. Uygulama İşleri Genel Şartnamesi ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereğince, bu projelerin bedellerinin belirlenerek ilgili hesapta kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. İdare, bu konuda ilgili birimlere talimat vermiştir. |
BULGU: Yapım İşlerine Ait Nihai Projelerin Haklar Hesabında İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yapım işlerinin geçici kabulü sonrasında yükleniciler tarafından sunulan nihai projelerin (as-built) 260-Haklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Yapım işleri sözleşmeleri ekinde yer verilen Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin 11’inci maddesinde; “İşlerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece veya ilgili koruma kurullarınca onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış değişiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projeler (as-built drawings) yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanıp orjinalleri idareye teslim edilir.” denilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 192’nci maddesinde; maddi olmayan duran varlıklar hesap grubunun, herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kamu idarelerinin belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ve belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar, bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanlar ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının kaydı için kullanılacağı belirtilmiş, “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 193’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; edinilen maddi olmayan duran varlıkların maliyet bedeli ile bağış veya hibe olarak edinilenlerin ise değerlemesi yapıldıktan sonra hesaplara alınacağı ifade edilmiştir.
Yönetmeliğin 260-Haklar hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 194’üncü maddesinde de, Haklar hesabının, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı ve “Hesabın İşleyişi” başlıklı 195’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında ise bedelsiz olarak intikal eden hakların tespit edilen değerleri üzerinden 260-Haklar Hesabına borç ve 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği, düzenlenmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri uyarınca, bedelsiz dahi olsa kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan belli ölçüde yararlanılan ya da yararlanılması planlanan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan plan ve proje gibi değerlerin edinme tarihinde tespit edilen bedelleri ile 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Geçici kabulü yapılan yatırımlara ait nihai (as-built) projelerin yükleniciler tarafından Bakanlığa sunulmuş olduğu ve onaylandığı, ancak bu projelere ilişkin bedellerin tespit edilip mali tablolarda izlenmediği tespit edilmiştir.
Söz konusu nihai (as built) projelerinden, Coğrafi Bilgi Sistemlerine dair mevzuat kapsamında bina alt yapı ve üst yapılarının uygulama koordinatlarının işlenmesi ve ileride yapılması muhtemel onarım çalışmalarında mevcut yapının alt yapı ile üst yapı bilgilerinin tespitinde ya da diğer kurumlar ile olan muhtemel çakışmaları önlemede ihtiyaç duyulabilecek çıktılar oldukları da değerlendirilmektedir.
Bulgudaki husus hakkında İdare tarafından ilgili birimlerin yazı ile talimatlandırıldığı görülmüştür.
Bu itibarla; Uygulama İşleri Genel Şartnamesi uyarınca yapım işleri sözleşmelerindeki yükümlülükler kapsamında yükleniciler tarafından hazırlanan nihai (as-built) projelerin bedellerinin tespit edilerek, 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.