Yapım İşlerine İlişkin Geçici Kabul Noksanları Kesintisinin Hatalı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşlerine İlişkin Geçici Kabul Noksanları Kesintisinin Hatalı Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdareye 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare tarafından aktarılan yatırım ödenekleri ile bu ödenekler karşılığı hizmetlerin il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmesi gerekirken söz konusu yatırım ödeneklerinin mevzuata aykırı olarak Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarıldığı, bunun yanısıra da Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ait hakedişlerde geçici kabul kesintilerinin mevzuatta yer almayan bir oran belirlenerek uygulandığı görülmüştür.
İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesinde; “(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85 md.; Değişik ikinci fıkra: 24/7/2008-5793/42 md.) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükümleri yer almaktadır.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 30’uncu maddesinde;“Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde; geçici kabul noksanları için düzenlenen her hak edişte, yapılan iş tutarının % 3 üne karşılık gelen kısmının tutulacağı ve bu tutarın, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye ödeneceği, Birim Fiyat Sözleşmelerde ise; düzenlenen hak edişlerde, tamamlanmış ancak kesin hesabı İdareye verilmemiş imalatlara ait tutarların %5’inin tutulacağı ve kesin hesaplar İdare tarafından onaylanmadıkça bu tutarların ödenemeyeceği” belirtilmiştir.
Bu hükümler kapsamında bakanlıklar ve merkezi idare kuruluşlarının kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla yatırım ödeneklerinin Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; Köylere Hizmet Götürme Birlikleri’ne ait hakediş ödemeleri yapılırken anahtar teslim götürü bedel yapım işlerinin hak edişlerinde %3, birim fiyat yapım işlerinin hakedişlerinde ise %5 oranında geçici kabul noksanları kesintilerinin yapılması gerekmekte iken anahtar teslim götürü bedelli ve birim fiyatlı ihalelerde mevzuatta yer almayan %4 oranı esas alınarak geçici kabul kesintileri yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, yapılan yatırım işi hangi sözleşme türü ise o tür için belirlenen oranlar üzerinden geçici kabul kesintisinin yapılması gerekmektedir.