|
ÖZET: Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) poliçeleri üzerinde gerçekleştirilen denetimlerde, mevzuata uygun düzenlemelerin yapılmadığına dair bazı bulgular ortaya çıkmıştır. İnşaat sigortası poliçelerinde, sigortacının sorumluluk başlangıç tarihinin, işin başlama tarihiyle örtüşmediği tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, sigortacının sorumluluğunun, prim veya ilk taksitin ödenmesiyle başlayacağını belirtmektedir. Bu durum, sigorta primlerinin ödeme tarihleri ile işin başlama tarihinin aynı olması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Ayrıca, inşaat sigortası poliçelerinde muafiyet oranlarının mevzuatta belirlenen sınırları aştığı görülmüştür. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, tüm riskler için muafiyet oranının azami %2 olarak belirlenmişken, yapılan incelemelerde bu oranların daha yüksek belirlendiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu hususlarla ilgili gerekli düzeltici çalışmalara başladığını bildirmiştir. Son olarak, fiyat farkı verilen yapım işlerinde sigorta poliçe bedellerinin güncellenmediği de denetimlerde ortaya çıkmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi, hakediş tutarlarının poliçe bedelini aşması durumunda sigorta bedelinin artırılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde bu güncellemelerin gerçekleştirilmediği anlaşılmıştır. Kamu İdaresi, poliçelerin güncellenmesi gerektiğini kabul etmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Poliçelerinin Mevzuata Uygun Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin yapım işlerindeki inşaat sigortası (bütün riskler) poliçelerine ilişkin yapılan denetim sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.
Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Poliçesinde Sigortacının Sorumluluk Başlangıç Tarihi ile İşyeri Teslim Tarihinin Farklı Olması
Yapım işlerine ilişkin inşaat sigortası (bütün riskler) poliçesinde, sigortacının sorumluluk başlangıç tarihinin, işe başlama tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde düzenlenmediği görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1421’inci maddesinde, aksine sözleşme yoksa sigortacının sorumluluğunun primin veya ilk taksitinin ödenmesiyle başlayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un 1431’inci maddesinde ise sigorta priminin tamamının taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksitin, sözleşme yapılır yapılmaz ve poliçenin teslimi karşılığında ödenmesi gerektiğine hükmedilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde yüklenicinin, sözleşme konusu yapım işinin işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar işyerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar ve tesislerin korunmasından sorumlu olduğu ifade edilmiş ve bu sorumluluk kapsamında oluşabilecek her türlü riske karşı inşaat sigortası (bütün riskler) yaptırmak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre sigortacının sorumluluğu, prim peşin ödenecekse tamamının, taksitle ödenecekse ilk taksitin ödenmesiyle başlar. Dolayısıyla, bu ödeme tarihleriyle yapım işinin başlama tarihinin aynı olması gerekmektedir. Diğer taraftan, Türk Ticaret Kanunu’nun 1421’inci maddesinde belirtildiği üzere sigorta poliçelerine “Sigorta primlerinin tamamı veya taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa peşinatı (ilk taksiti) işe başlama tarihinden farklı olsa bile sigortacının sorumluluğu işe başlama tarihinden itibaren başlayacaktır.” şeklinde açık hükümler konularak sigortacının sorumluluğunu işe başlama tarihinden itibaren başlatmanın da mümkün olduğu görülmektedir.
Yapılan incelemede sigorta primlerinin tamamının veya ilk taksitlerinin ödeme tarihlerinin işe başlama tarihlerinden farklı olması nedeniyle sigortacının sorumluluk başlangıç tarihinin, işe başlama tarihlerinden itibaren geçerli olacak şekilde düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli çalışmalara başlandığı belirtilmiştir.
Sigorta priminin ödeme tarihiyle yapım işinin başlama tarihinin aynı olması bu koşul sağlanmadığı takdirde ise anılan ibare veya benzerlerinin sigorta poliçesine konularak sigortacının sorumluluğunun işe başlama tarihinden itibaren başlatılması gerekmektedir.
Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Poliçesinde Muafiyet Oranlarının Mevzuatta Öngörülen Sınırlardan Yüksek Belirlenmesi
İnşaat sigortası (bütün riskler) kapsamında yer alan risk kalemlerinde, mevzuatta belirlenen azami muafiyet oranlarının aşıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde, sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2 olabileceği ve deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans (sigorta edilen riskin çeşitli taraflar arasında bölüşülmesi) oranının ise azami %20 olabileceği ve bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede yapım işlerinin tamamına ilişkin inşaat sigortası (bütün riskler) poliçelerinde ilgili mevzuatta yer alan sınırlardan daha fazla oranlarda veya mevzuatın öngörmediği riskler için muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli çalışmalara başlandığı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından ilgili risk kalemlerindeki muafiyet ve koasürans oranlarının mevzuatta belirlenen sınırlara uygun hale getirilmesi gerekmektedir.
Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Tutarlarının Fiyat Farkı Verilmesine Rağmen Revize Edilmemesi
Kamu İdaresi tarafından fiyat farkı verilen yapım işlerinde sigorta poliçe bedellerinin revize edilmediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde, ödenen toplam hakediş tahakkuk tutarının (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, zeyilnameyle sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan düzenlemelerden, fiyat farkı verilen veya iş artışı yapılan yapım işlerinde toplam hakediş tutarlarının sigorta bedellerini aştığı durumlarda, sigorta bedellerinin zeyilnameyle revize edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede yapım işlerine fiyat farkı verilmesi veya iş artışı yapılmasına ve buna bağlı olarak poliçe bedelinin aşılmasına rağmen sigorta bedellerinin revize edilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli çalışmalara başlandığı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, toplam hakediş tutarının, poliçedeki sigorta bedelini aşması durumlarında, ilgili poliçelerin güncellenmesi gerekmektedir.