|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi tarafından gerçekleştirilen anahtar teslim götürü bedel sözleşmeli yapım işlerinde, idarenin onayı olmadan projelerde değişiklikler yapıldığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesi, yapım işlerinin ihale sürecine girmeden önce gerekli tüm işlemlerin tamamlanmış olmasını zorunlu kılmaktadır. Uygulama projeleri, belirli bir yapının detaylarını içermekte ve bu projelere uygun olarak işlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi, yüklenicinin projelerde değişiklik yapabilmesi için idareden yazılı onay almasını şart koşmakta; aksi takdirde sorumluluğun yükleniciye ait olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, projelerde kendiliğinden yapılan değişikliklerin kabul edilemeyeceği ve bu tür durumlarda yüklenicinin herhangi bir ek bedel talep edemeyeceği vurgulanmaktadır. İncelemeler sonucunda, bazı imalatların onaylı projelere uygun olmadığı ve idarenin yazılı onayı alınmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, gelecekteki ihalelerde bu bulgular ışığında gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Proje değişikliklerinin fen ve sanat kurallarına uygunluğunun sağlanması, idare onayı olmadan yapılan değişiklikler için ek bedel ödenmemesi ve yapılan tadilatların nihai projelere işlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: Yapım İşlerine İlişkin Uygulama Projelerinde İdarenin Onayı Olmadan Değişiklik Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Anahtar teslim götürü bedel sözleşme ile gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin idarece onaylanan uygulama projelerinde idarenin yazılı onayı olmadan değişiklikler yapıldığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz” denilmektedir.
Aynı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde uygulama projesi; “Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje” olarak tanımlanmıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Projelerin uygulanması” başlıklı 12’nci maddesinin 1’inci fıkrasında; sözleşme konusu işlerin idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılacağı; 5’inci fıkrasında ise İdarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın yüklenicinin projelerde herhangi bir değişiklik yaptığı takdirde sorumluluğun kendisine ait olduğu ve bu gibi değişiklikler nedeniyle bir hak iddiasında bulunamayacağı ifade edilmiştir.
Mezkur Genel Şartname’nin “Sözleşme ve eklerine uymayan işler” başlıklı 23’üncü maddesinde ise; “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” denilmiştir.
Uygulama projesiyle ihaleye çıkılan anahtar teslim götürü bedel işlerde, işin yapılacağı yere ilişkin zemin etüdü, inşaatta kullanılacak her türlü iş kaleminin/grubunun niteliğini gösteren teknik şartnameler ve bu işlerin nerede ve ne kadar yapılacağını gösteren mahal listeleri projeye eklenerek ihale dokümanı oluşturulur. Bu suretle, ihale öncesinde yapıya ilişkin en ince detayın dahi netleşmesi sağlanarak, sözleşme süresi sonunda yapının anahtar teslimi olarak her şeyi ile eksiksiz ve kullanılabilir halde teslim alınması beklenir.
Yapılan incelemede; Belediye tarafından ihalesi yapılan ve anahtar teslim götürü bedel sözleşme imzalanmış olan yapım işlerinin bazılarının onaylı uygulama projelerinde idarenin yazılı onayı olmadan değişiklikler yapıldığı görülmüştür. İdare tarafından yükleniciye teslim edilen mimari ve statik uygulama projelerine uygun olmayan bazı imalatların mahallinde tatbik edildiği, bu imalatların yapımı aşamasında idarenin yazılı onayının alınmadığı, söz konusu imalatlar arasında bina dış cephesindeki değişiklikler ve mahal farklılıkları da dahil olmak üzere esaslı bazı değişikliklerin olduğu, bu uygulamalar için yapım işi projesinde tashihat ve tadilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından bundan sonraki süreçte gerçekleştirilecek olan ihalelerde bulguda belirtilen hususlar dikkate alınarak gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işlerine ilişkin yapılan proje değişikliklerinin fen ve sanat kurallarına uygunluğunun ve istenen özelliklere sahip olduğunun tespit edilmesi, idarenin onayı bulunmadan yapılan değişiklikler için yükleniciye herhangi bir ilave bedel ödenmemesi ve yapılan tashihat ve tadilatların nihai projelere işlenmesi gerekmektedir.