|
ÖZET: Yapım işlerine yönelik hakediş ödemelerinde avans mahsup oranının hatalı uygulanması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İlgili raporda, İl Belediyesi İdaresi tarafından gerçekleştirilen hakediş ödemelerinde, avans mahsubuna ilişkin oranların dikkate alınmadan sabit tutarlarda kesinti yapıldığı belirtilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 7. maddesi, yükleniciye avans verilmesi durumunda şartların ve miktarların sözleşmede açıkça belirtilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 13. maddesi, avansların nasıl verileceği ve mahsup edileceği konularında detaylı düzenlemeler içermektedir.
İncelemeler sonucunda, yüklenicilere sözleşme bedelinin %15’ini geçmeyecek şekilde avans verilmesi gerektiği, ancak yüklenicilerin bu avansı kullandıklarını gösteren belgeleri İdareye sunmadıkları tespit edilmiştir. Avans mahsup oranının %22,5 olarak belirlenmesi gerekirken, bu oranın uygulanmadığı ve avans kesintilerinin hakediş raporlarında yer almadığı görülmüştür. Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından düzenlenen ödeme emri belgelerinde ise avans kesintileri sabit tutarlarla gösterilmiştir. Sonuç olarak, yapım işlerine ilişkin avans kesintilerinin mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde yapılması gerektiği, aksi takdirde işin tasfiyesi veya yüklenicinin iflası gibi durumların kamu zararına yol açabileceği ifade edilmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemleri gerçekleştireceğini belirtmiştir. |
BULGU: Yapım İşlerine Yönelik Hakediş Ödemelerinde Avans Mahsup Oranının Hatalı Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından ihale edilen yapım işlerine yönelik gerçekleştirilen hakediş ödemelerinde avans mahsubuna yönelik oran uygulanmadan maktu tutarda kesinti yapıldığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 7’nci maddesinde; yükleniciye avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı sözleşmede yer alması gereken zorunlu hususlar arasında sayılmıştır.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin “Avans verilmesi şartları ve miktarı” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; sözleşmede belirtmek ve aynı miktarda teminat almak koşuluyla şantiyenin kurulması, lüzumlu makine ve ekipmanın nakli, makine, ekipman, malzeme ve cihazların satın alınması ve siparişe bağlanması, taahhüdün ifası için gerekli ihzarat malzemenin temini gibi işler için gerekli giderleri karşılamak üzere yüklenicilere avans verilebileceği, yüklenicinin, aldığı bu avansı bildirdiği yerlere sarf ettiğini gösteren fatura suretlerini ve benzeri geçerli belgeleri sözleşmede belirtilen süre içinde İdareye vereceği, avans mahsup oranının, avans verilme oranının %50 fazlası olduğu, avansların, avansın verildiği tarihten itibaren her bir hakedişin sözleşme bedeline ait tutarına, avans mahsup oranı uygulanarak hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle mahsup edileceği, eğer varsa, avans bakiyesinin son geçici hakedişten yüzde nispetine bakılmaksızın tamamen kesileceği, hakediş tutarı yetmediği takdirde farkın, yüklenici tarafından otuz gün içinde nakden ödeneceği, aksi takdirde teminatının nakde çevrilerek avansın mahsup edileceği ifade edilmiştir.
Yapım işlerine ilişkin ihale dosyalarında yer alan sözleşmelerin incelenmesi neticesinde; yüklenicilere sözleşme bedelinin %15’ini geçmemek üzere talep edilen oranda avans verileceği, yüklenicinin, aldığı bu avansı bildirdiği yerlere sarf ettiğini gösteren fatura suretlerini ve benzeri geçerli belgeleri 60 gün içinde İdareye vereceği düzenlenmesine rağmen, yüklenici tarafından fatura yada benzeri belgelerin İdareye sunulmadığı, avans mahsup oranı olarak %22,5 (%15×1,50) oranının esas alınarak hakediş tutarına uygulanması suretiyle hesap edilmesi gereken avans kesintilerine yönelik avans mahsup oranı uygulanmadığı ve avans kesintilerin hakediş raporunda gösterilmediği, Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından hakedişlere yönelik düzenlenen ödeme emri belgelerinde maktu tutarların avans kesintisi olarak gösterildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, yapım işleri hakedişlerine yönelik bulguda belirtilen tespitler doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işi ihalelerine yönelik verilen avans tutarlarının kesintilerinde, işin devamı sırasında işin tasfiyesi yahut yüklenicinin iflası gibi durumların yaşanabilecek olması ve bu durumlar sonucunda kamu zararına sebebiyet vermemek adına yukarıda detaylı olarak izah edilen mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.