|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Olmayan İl Kapsamındaki İlçe Belediyeleri’nde yapılan yapım işlerinin, ihale süreçlerine uygun olarak gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, belirli bir tutarın altındaki ihtiyaçların doğrudan temin yöntemiyle karşılanabileceğini belirtirken, bu durumun yalnızca ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın geçerli olduğunu vurgular. Ancak, yapılan incelemelerde, bu tür işlerin gereksiz yere kısımlara bölünerek doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Kanunun 5. maddesinde yer alan temel ilkeler, idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi sorumluluklarını açıkça ortaya koymaktadır. Ancak, yol ve kaldırımlara parke döşeme işinin, doğrudan temin limitine uygun şekilde parçalara ayrılarak gerçekleştirilmesi, bu ilkelerle çelişmektedir. İdarelerin, ihtiyaçların tek bir iş kapsamında ihale edilmesi gereken durumlarda, gerekçesiz bir şekilde kısımlara bölme uygulaması, rekabetin sağlanması ve kaynakların etkin kullanılması ilkeleriyle uyumlu değildir. Kamu İdaresi, yapılan eleştirileri kabul ederek, belirtilen hususlara uygun işlemler gerçekleştireceğini ve yasal düzenlemelere riayet edeceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, belediyenin ihtiyaçlarını, kanunda belirtilen temel ihale usulleri veya diğer ihale yöntemleriyle karşılaması gerekmektedir. |
BULGU: Yapım İşlerinin İhale Edilmeksizin Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemiyle Yaptırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırı olarak yapım işlerinin ihale yapılmaksızın kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle karşılandığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesininin birinci fıkrasının (d) bendinde, idarelerin bu bent hükümde belirlenen tutarı aşmayan ihtiyaçlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulüyle karşılanabileceği düzenlenmiştir.
Yine, 4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’nci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir… Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” düzenlemeleri Kanun hükümlerinin uygulanmasında temel ilkeler olarak benimsenmiştir.
Anılan hükümler uyarınca, idareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde ve tedariklerinde; saydamlığı, rekabeti, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar. Aynı zamanda, ihtiyaçların karşılanmasında doğal olarak tek bir iş kapsamında ihale edilmesi gereken işlerin gerekçesiz olarak kısımlara bölünmesi suretiyle farklı ihale usulleriyle veya ihalesiz olarak karşılanması da Kanunun yukarıda sayılan temel ilkeleri olan rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uygun değildir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içinde yol ve kaldırımlara parke döşeme işinin çok sayıda doğrudan temin yapmak suretiyle karşılandığı, kullanılan parke ve diğer malzemeler ile döşeme işçiliğinin bazı işlerde ayrı, bazı işlerde birlikte satın alındığı, ancak, satın almaların doğrudan temin parasal limitine uygun olarak parçalar halinde bölündüğü, anılan Kanun hükümleri uyarınca yapım işi olarak ihale usullerinden biriyle ihale edilmesi gereken söz konusu yol ve kaldırımlara parke döşeme işinin çok sayıda mal ve hizmet alımına bölünerek doğrudan temin suretiyle yaptırıldığı görülmüştür.
İdarece yapılan farklı ihale usulleri uygulamak amacıyla işin kısımlara bölünmesi uygulaması, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir düzenlemesine uygun olmadığı gibi rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile de bağdaşmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu husus kabul edilerek yapılan tenkit ve tavsiyelere uyulacağı, yasa ve yönetmelik hükümlerine göre uygun işlem yapılmasının sağlanacağı ve gereğinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, Belediye tarafından ihtiyaçların Kanunda belirtilen temel ihale usulleri veya diğer ihaleli yöntemlerle karşılanmasının sağlanması gerekmektedir.