Yapımı Gerçekleştirilen Bazı İşlerin Geçici Kabulleri Yapılmadan ve Teslim Tutanakları Olmadan İşletmeye Açılması (Sayıştay)

BULGU: Yapımı Gerçekleştirilen Bazı İşlerin Geçici Kabulleri Yapılmadan ve Teslim Tutanakları Olmadan İşletmeye Açılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdare tarafından yapımı gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin geçici kabulleri yapılmadan ve teslim tutanakları olmadan faaliyete açıldığı ve işletildiği görülmüştür.

Bazı Yapım İmalatlarının Geçici Kabulü Yapılmadan Açılışı Yapılarak Kullandırılması

İdare tarafından yapımı gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin geçici kabulü yapılmadan faaliyete açıldığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici kabul” başlıklı 41’nci maddesinde; taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunacağı, yapılan işlerin; işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığı ve kabul işlemlerinin yapılmasında bir engel bulunup bulunmadığının yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanacağı ve akabinde idare tarafından geçici kabul komisyonunun oluşturulacağı, iş kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı yapı denetim görevlisinin işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini tespit eden görüşleriyle birlikte en geç üç gün içerisinde idareye göndermesi gerektiği belirtilmektedir.

Daha sonrasında yükleniciye 4735 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, kusur ve eksiklerin giderilmesi için yapı denetim görevlisinin belirttiği yaklaşık bitim tarihi de dikkate alınarak, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarda bulunacağı, kabul komisyonu gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceleyerek işi kabule uygun bulmadığı takdirde, mevcut durumu ve işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini bir tutanakla tespit ederek ve idareye bildireceği ifade edilmiştir.

Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; geçici kabul komisyonunun, kurulmasından itibaren en geç on (10) gün içinde işyerine giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesine göre inceleyip muayene edeceği ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yaparak geçici kabule engel bir durum bulunmadığı takdirde, işin geçici kabulünü yapacağı düzenlenmiştir.

Aynı Yönetmelik’in 8’inci maddesinde ise; geçici kabul inceleme ve muayenesi sırasında, komisyonun kabule engel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve noksanlıklar tespit etmesi durumunda, bu eksiklikleri tutanakta belirleyeceği ve görülen kusur ve noksanlıkların giderilerek tamamlanması için işin özelliğine göre yeterli süreyi belirleyeceği ifade edilmiştir.

Bu bağlamda, geçici kabulün işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığının yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanması ve akabinde idare tarafından geçici kabul komisyonunun oluşturularak işin sözleşme ve şartname hükümlerine göre incelenerek, inceleme sonucunda eksikliklerin olup olmadığının tespit edilerek imalatın uygunluğuna karar verilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, 2023/1175568 “Adıyaman İli Merkez Yaylakonak Beldesi Çatdere Köprüsü İnşaatı İşi” kapsamında yapılan Çatdere Köprüsünün geçici kabul yapılmadan kullanıma açıldığı, yapımı gerçekleştirilen birçok çocuk eğitim merkezinin geçici kabul yapılmadan ilgili müdürlüğüne, zeminaltı otoparkların ise geçici kabul yapılmadan İstanbul Otopark İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi’ne (İSPARK AŞ) tesliminin yapıldığı, Tesisler Bakım ve Onarım Şube Müdürlüğünce yapımı tamamlanan Halkalı Stadının da geçici kabulu yapılmadan faaliyete açıldığı tespit edilmiştir.

Geçici kabul tarihlerinden önce faaliyete başlayan işlere; Ataşehir Barbaros Çocuk Eğitim Merkezi, Avcılar Tahtakale Çocuk Eğitim Merkezi, Başakşehir Bahçeşehir 1.Kısım Çocuk Eğitim Merkezi ile İSPARK AŞ tarafından işletilen Bayrampaşa Kocatepe Mahallesi Zemin Altı Otoparkı örnek olarak verilebilir.

Ayrıca bazı işlerde kısmi geçici kabul aşamasında tespit edilen eksikliklerin işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu ve kısmi geçici kabule engel olabilecek kusur ve arızaların bulunmadığı belirtilerek İSPARK AŞ’ye tesliminin yapıldığı, fakat işte işletmeci olacak İSPARK AŞ’nin noksanlıklar ve eksikliklerden dolayı mevcut durumda otoparkın işletmeye açılmasının uygun olmadığını belirtilerek faaliyete açmadığı görülmüş ve Yapı İşleri Müdürlüğünce eksik imalatlar tekrardan tamamlatılmaya çalışılmıştır. Bu işlere Bağcılar Yenimahalle Zemin Altı Otoparkı ve Piyalepaşa Meydanı Zeminaltı Otoparkı örnek olarak verilebilir. Örnek olaydan da anlaşılacağı Yapı İşleri Müdürlüğünce geçici kabule hazır olduğu belirtilen işlerin, ilgilileri tarafından uygun olmadığı belirtilmesi veyahut yeni talepler doğrultusunda revizyonların yapılması faaliyete geçme sürecinin uzamasına neden olmaktadır.

Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Halkalı Etap Stadı 20.12.2023 tarihinde geçici kabulü yapılmak üzere kontrol heyetince incelemelerde bulunulduğu, Geçici Kabul Tutanağının 19.02.2024 tarihinde imzalandığı, açılışının imza tarihinden sonra yapıldığı,

Adıyaman İli Merkez Yaylakonak Beldesi Çatdere Köprüsü İnşaatı İşi kapsamında yaptırılan fakat kabul işlemleri tamamlanmayan köprünün; eğitim öğretim döneminin başlaması sonucu taşımalı eğitim yapılan bu güzergahtaki öğrencilerin ve belde halkının mağdur olmaması, depremde zarar gören köy hanelerine ihtiyaç duyulan malzemelerin ağır tonajlı vasıtalarla ulaştırılması, yağış mevsiminin başlaması nedeniyle geçici servis yolunda taşkın riski bulunması sebepleriyle, kabule engel teşkil edecek hususlar giderilmiş bir vaziyette, her türlü emniyet ve güvenlik tedbirleri alınarak kullanıma açıldığı,

Eğitim yapılarında ise geçici kabul işlemlerinin sahada yapılması, kabul tutanaklarının oluşturulması, imza süreçlerinin tamamlanması, evrakların Emlak Şube Müdürlüğüne iletilmesi ve Emlak Şube Müdürlüğünce de tesisin ilgili işletmeci birimlere teslim edilmesi gibi prosedürlerin yoğunluk sebebiyle zaman aldığı, bu süreçlerin tamamlanmasını beklemenin hizmetin kullanıma açılmasının uzamasına sebebiyet verdiği, bununla beraber yapımı tamamlanan yapıların bir an önce kullanıma açılmasına yönelik beklentilerin karşılanması amacıyla hizmete açıldığı,

Zeminaltı otoparkların da geçici kabul onayına müteakip ve açılış yapılmadan önce Emlak Şube Müdürlüğüne gönderilmekte olduğu, yapımı tamamlanan tesislerin açılış tarihleri öncesinde kabul ve/veya devir-teslim tutanaklarının zamanında düzenlenmesi hususunda hassasiyet gösterileceği,

İfade edilmiştir.

İdare cevabında, her ne kadar Halkalı Etap Stadının geçici kabul itibar tarihinden sonra kullanıma açıldığı ifade edilmişse de basın, yayın organlarınca yapılan haber/duyuru kapsamında imza tarihinden önce açılışın yapılarak kullanıma açıldığı görülmektedir. Ayrıca diğer örneklere verilen cevaplardan da anlaşılacağı üzere bulgu konusuna İdarenin de katıldığı ancak bölgen halkının talebi, vatandaşların hizmete bir an önce kavuşma isteği, zaruretten kaynaklı sebepler ve bazı imalatların tamamlanmış olması nedeniyle söz konusu yerlerin faaliyete açıldığı ifade edilse de, işin geçici kabulleri yapılmadan, imalatların sözleşme ve eki belgelere uygun olarak yapılıp yapılmadığı belirlenmeden kullanıma açılmaması gerektiği düşünülmektedir.

İşin geçici kabulü yapılmadan, imalatların sözleşme ve eki belgelere uygun olarak yapılıp yapılmadığı belirlenmeden, kullanıma açılması, mevzuata aykırılık teşkil etmekle birlikte geçici kabul komisyonunun işin sözleşme ve şartname hükümlerine göre inceleyip; işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, geçici kabul sırasında görülebilecek eksikliklerin yüklenici kusurundan mı yoksa erken kullanımdan mı kaynaklandığı tespitini zorlaştırmaktadır.

Sonuç olarak, yapımı tamamlanan işlerde bir an önce geçici kabul yapılması veya geçici kabul yapılmadan kullanıma açılmaması gerekmektedir.

Emlak Müdürlüğünce Otopark Teslimi Yapılmadan İSPARK AŞ Tarafından Faaliyete Başlanması

Emlak Müdürlüğünce bazı otoparkların teslimi yapılmadan İSPARK AŞ tarafından kullanıma açılarak faaliyette bulunduğu görülmüştür.

Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 13.12.2018 tarih 1935 numaralı kararıyla; Büyükşehir Belediyesi’nin hüküm ve tasarrufunda bulunan alanlarda otopark işletmeciliğinin 16.09.2019 tarihinden itibaren beş yıl süreyle İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne KDV dâhil elde edilecek toplam brüt gelirlerden katlı otopark için %15, yol üstü ve açık otoparklardan %5 pay ödemek suretiyle İSPARK AŞ tarafından yapılması hususu kararlaştırılmış sonrasında yine Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 11.10.2023 tarihli 990 sayılı kararı ile, İstanbul ili genelindeki İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin hüküm ve tasarrufu altında olan tüm otoparkların işletmecilik yetkisi 5 yıl süre ile İSPARK AŞ’ye verilmiştir.

Yapılan incelemede, ilgili Meclis Kararlarına istinaden işletme yetkisi verilen otoparkların, yapımı tamamlanıp Emlak Müdürlüğüne teslimi yapılan katlı otoparkların teslim zabıtları ile İSPARK AŞ’ye teslimi yapıldıktan sonra kullanıma açılması gerekirken teslimi yapılmadan İSPARK AŞ tarafından kullanıma açıldığı tespit edilmiştir.

Aşağıdaki tabloda bazı katlı otoparkların faaliyete açıldığı tarihler ile Emlak Müdürlüğünce düzenlenen teslim zabıt tarihleri örnek olarak verilmiştir.

Tablo 37: Bazı Katlı Otoparkların Teslim ve Açılış Tarihleri

Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; otoparkların İdare tarafından gerekli hukuki prosedürlerin tamamlanmasının akabinde İSPARK AŞ’ye teslim edildiği, bulguya istinaden yer teslim işlemi tamamlanmayan otoparkların kullanımına ilişkin herhangi bir tasarrufta bulunulmaması, aksi halde yaşanabilecek tüm olumsuzluklardan Şirketlerinin sorumlu olacağı hususuna ilişkin 29.04.2025 tarihli ve 852418 sayılı yazı ile İSPARK AŞ’ye bildirim ve gerekli uyarıların yapıldığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, teslimi yapılmadan ilgili otoparkların faaliyete açılmaması ve kullandırılmaması gerekmektedir.