|
ÖZET: Yapımı süren maddi duran varlıklara ilişkin harcamaların kaydedilmesiyle ilgili 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, önemli bir uyumsuzluğu ortaya koymaktadır. İlgili mevzuata göre, bu harcamaların 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, bu harcamaların doğrudan 630 – Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, Bilançodaki 258 – Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının 22.463.411,62 TL eksik görünmesine ve 630 – Giderler Hesabının aynı tutarda fazla görünmesine yol açmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan harcamaların nasıl kaydedileceğini açıkça belirtmektedir. Bu bağlamda, harcamaların izlenmesi ve doğru hesaplara aktarılması kritik öneme sahiptir. Ancak, 2023 yılı içinde inşasına başlanan varlıklar için harcamaların mevzuata aykırı bir şekilde kaydedilmesi, mali tabloların doğruluğunu etkilemiştir. İdare, bulguya ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarını yapmış olsa da, bu düzeltmelerin 2023 yılı mali tablolarındaki hataları giderme konusunda etkili olmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, kamu idarelerinin muhasebe uygulamalarında mevzuata uygunluğun sağlanmasının önemini bir kez daha vurgulamaktadır. |
BULGU: Yapımı Süren Maddi Duran Varlıklara Ait Harcamaların Gider Kaydedilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Yapımı süren maddi duran varlıklara ait harcamaların 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin; 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının niteliğini düzenleyen 187’nci maddesinde; “Yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.”, anılan Hesabın işleyişini düzenleyen 188’inci maddesinin birinci fıkrasının a/1 bendinde; “Gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar, taahhütler hesabında izlenen bir taahhüde ilişkin ise taahhüt tutarı sözleşme birim fiyatları üzerinden 921- Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere yapımı süren maddi duran varlıklar için İdarece yapılan her türlü harcamanın, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmesi ve bu Hesapta kayıtlı tutarların da geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın İdarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde ise işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılması gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemelerde; 2023 yılı içinde inşasına başlanan maddi duran varlıklara ait harcamaların 258 nolu Hesap yerine mevzuata aykırı olarak 630-Giderler Hesabına kaydedildiği, bunun sonucunda da; Bilançodaki 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının 22.463.411,62 TL eksik, Faaliyet Sonuçları Tablosundaki 630-Giderler Hesabının ise aynı tutarda fazla görünmesine sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
İdare tarafından her ne kadar Bulguya konu tespit üzerine gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığı bildirilmişse de, 2024 yılında gerçekleştiği görülen söz konusu kayıtların 2023 yılı Mali Tablolarında oluşan hatayı giderici bir etkisi bulunmamaktadır.