|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, yarıyıl sınav dönemlerinde ders veren öğretim elemanlarına ödenecek ek ders ücretinin hesaplanmasında haftalık ders yükünün dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’na göre, öğretim elemanlarının ek ders ücreti alabilmesi için öncelikle zorunlu ders yükünü doldurmuş olmaları gerekmektedir. Ancak, yaz ve yarıyıl tatillerinde bu yük aranmaksızın ek ders ücreti ödenebilmektedir.
Fırat Üniversitesi’nde, dönem sonu sınavlarının yapıldığı tarihlerde öğretim elemanlarının haftalık zorunlu ders yükü dikkate alınmadan ek ders ücreti hesaplandığı belirlenmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın görüşüne göre, yılsonu sınavlarının eğitim-öğretim faaliyetinin bir parçası olduğu ve bu dönemde ek ders ücretinin hesaplanmasında zorunlu ders yükünün dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, dönem sonu sınavları eğitim öğretim sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmekte ve bu dönemde öğretim elemanlarının verdikleri derslerin ek ders ücreti hesaplanırken zorunlu ders yükünün dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Yarıyıl Sınav Dönemlerinde Ders Veren Öğretim Elemanlarının Ek Ders Ücreti Hesabında Ders Yükünü Doldurma Şartının Aranmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Dönem sonu sınavlarının gerçekleştirildiği tarihlerde ders vermeye devam eden öğretim elemanlarına ödenecek ek ders ücretinin hesabında, haftalık ders yükünün dikkate alınmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Çalışma esasları” başlıklı 36’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; öğretim üyesinin, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim birimi ile sınırlı olmaksızın ve ihtiyaç bulunması halinde görevli olduğu yükseköğretim kurumunda haftada asgari on saat, öğretim görevlisinin haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlü olduğu, beşinci fıkrasında rektör, rektör yardımcısı, dekan, enstitü ve yüksek okul müdürlerinin ders verme yükümlülüğünün bulunmadığı, başhekimler, dekan yardımcıları, enstitü ve yüksekokul müdür yardımcıları ve bölüm başkanlarının ise haftada asgari beş saat ders vermekle yükümlü oldukları, hükümleri bulunmaktadır.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Ek ders ücreti” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında; 2547 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dahil öğretim elamanlarına görev ünvanlarına göre Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödeneceği, son fıkrasında yaz ve yarıyıl tatillerinde yapılan öğretim için verilecek ek ders ücretinin hesabında ders yükünün dikkate alınmayacağı düzenlenmiştir.
16.09.2005 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul toplantısında alınan karar ile yürürlüğe konulan “Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar”ın 1’inci maddesinin (b) fıkrasında; yaz ve yarıyıl tatillerinde yapılan eğitim-öğretim faaliyetleri için ödenecek ek ders ücretinin tespitinde, haftalık ders yükünü doldurmuş olma koşulunun aranmayacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; öğretim elemanlarının ek ders ücretine hak kazanabilmeleri için öncelikle, (maaş karşılığı) vermekle yükümlü oldukları haftalık zorunlu ders yükünü doldurmuş olmaları gerekmektedir. Diğer taraftan, yaz ve yarıyıl tatili dönemlerinde ders yükü aranmaksızın yapılan her bir ders için ek ders ödemesi yapılması mümkün olmakla birlikte, final sınavlarının devam ettiği dönemde henüz yaz/yarıyıl tatili başlamamış olduğundan, bu dönemler için öğretim elemanlarına haftalık zorunlu ders yükünü tamamlamadan ek ders hesaplanması mümkün değildir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mülga Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 29.03.2017 tarihli ve 45516914-110.04.07-(831.107)-3111 sayılı görüş yazısında da; yılsonu sınavlarının yapıldığı tarihlerin yarıyıl tatili ve yılsonu tatilinin bir parçası olarak kabul edilme imkanının bulunmadığı, zira bu dönemde eğitim öğretim faaliyetinin bir parçası olan sınavlar devam ettiğinden öğrenciler için tatilin henüz başlamadığı, bu sebeple de yarıyıl/yılsonu sınavlarının yapıldığı dönemlerde yapılacak olan ek ders ücretlerinin hesabında haftalık zorunlu ders yükünün dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; Fırat Üniversitesinde dönem sonu sınavlarının gerçekleştiği tarihlerde öğretim elemanlarının haftalık zorunlu ders yükü dikkate alınmaksızın ek ders ücreti hesaplaması yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, yükseköğretim kurumlarında yapılan eğitim-öğretim faaliyetlerinin eğitim-öğretim dönemi ile bunların dışında kalan yaz ve yarıyıl tatili dönemlerinden oluştuğu, dönem sonu sınavlarının yapıldığı günlerde eğitim-öğretim döneminin bitmiş olduğu, enstitüler dışında kalan birimlerde ders ve faaliyetlerin yapılmadığı, Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan Ders Yükü Tespitinde Uyulacak Esaslar’ın 2’nci maddesinin (a) bendi gereği; teorik derslerin ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyde açılabileceği, uzmanlık alan derslerinin de bu kapsamda değerlendirilerek Enstitü Yönetim Kurulunca tez danışmanının atandığı tarihte başlayacağı ve Enstitü Yönetim Kurulunun öğrencinin mezuniyetine karar verdiği tarihe kadar yarıyıl ve yaz tatillerinde de devam edebileceği belirtilerek, Üniversitede yarıyıl derslerinin sona erdiği tarihten yeni yarıyıl
derslerinin başlayacağı tarihe kadar olan süreçte, dersler sona erdikten sonra dönem sonu sınavlarının da içinde bulunduğu dönemde Enstitülerde öğretim üyelerine, üstlendikleri danışmanlık görevleri kapsamında uzmanlık alan dersleri ve tez çalışmaları için zorunlu ders yükü aranmadan ek ders ücreti ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı ifade edilmiştir.
Ayrıca İdare cevabında Yükseköğretim Genel Kurulunun 07.07.2011 tarihli ve 15 sayılı oturumunda yükseköğretim kurumlarının dönem hesabında, dönem sınavları hariç bir dönemin 14 hafta (70 iş günü) dikkate alınarak düzenleme yapılmasına karar verildiği ve üniversitelerin akademik takvimlerini buna göre düzenlenmeleri, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilen 19.02.2024 tarih ve E-…-11099 sayılı yazıda da bir eğitim ve öğretim döneminin sınavlar hariç yine 14 hafta (70 iş günü) belirlenmesi gerektiği bilgisi verilerek Fırat Üniversitesinin akademik takvimine göre ilk ders döneminin 2 Ekim 2023-14 Ocak 2024 arası, yarıyıl sınavlarının 15 Ocak-28 Ocak 2024 arası, ikinci ders döneminin ise 26 Şubat-14 Haziran 2024 arası belirlendiği, 2914 sayılı Kanun’un 11’inci maddesinin son fıkrasında “yaz ve yarı yıl tatillerinde yapılan öğretim için verilecek ek ders ücretinin hesabında ders yükü dikkate alınmaz” hükmü gereğince sınav döneminde dersler bittiğinden, enstitülerde sınav döneminde verilen derslerin ek ders hesabında ders yükünün aranmadığı bilgisine yer verilmiştir. Ancak yarıyıl sonu sınavları eğitim öğretim faaliyetinin bir parçası olup bu sınavların yarıyıl tatili veya yaz tatili kapsamında değerlendirilmesi, dolayısıyla yarıyıl sonu sınavlarına denk gelen tarihlerde enstitülerde yapılan dersler ve diğer akademik faaliyetler neticesinde hesaplanacak ek ders ödemelerinin tespitinde haftalık ders yükü zorunluluğunun aranması gerektiği, İdarenin sunmuş olduğu akademik takvimde de yarıyıl sınavlarının bitim tarihi olan 28 Ocaktan ikinci dönemin başlangıç tarihi olan 26 Şubata kadar geçen sürenin yarıyıl tatili olup ek ders hesabında ders yükünün dikkate alınmaması gereken dönemin, bu dönemde verilecek derslerde mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak; eğitim öğretim sürecinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmesi gereken ve tatil döneminden sayılmayan dönem sonu sınav dönemlerinde, öğretim elemanlarının verdikleri derslerin ek ders ücreti hesaplanırken, zorunlu ders yükünün de dikkate alınması gerektiği değerlendirilmektedir.