Yasa Dışı Bahisle Mücadele Konusunda İlave Bazı Hukuki ve İdari Tedbirler Alınmasına İhtiyaç Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Yasa Dışı Bahisle Mücadele Konusunda İlave Bazı Hukuki ve İdari Tedbirler Alınmasına İhtiyaç Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ve ilgili kurumlarca yürütülen yasa dışı bahisle mücadelede ortaya çıkan bir kısım eksiklik ve aksaklıkları gidermek üzere hukuki, idari ve teknik yönlerden bazı ilave tedbirler alınmasına ihtiyaç bulunduğu belirlenmiştir.

Yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası üzerine bahis ve şans oyunları düzenleme, gözetimi altında düzenletme, denetim ve bunlara ilişkin her türlü izni verme ve sözleşme yapma görev ve yetkisi mevzuatla Spor Toto Teşkilat Başkanlığına verilmiştir.

Spor Toto Teşkilat Başkanlığının kontrolündeki yasal bahis faaliyetleri, sorumlu oyunculuk anlayışına göre tamamen devletin gözetimi ve güvencesinde yürütülmektedir. Yasa dışı bahis ise Spor Toto Teşkilat Başkanlığının ruhsat ve yetki vermediği kişiler tarafından spora dayalı olarak oynatılan tüm bahis ve şans oyunlarını kapsamakta olup en yaygın şekliyle internet ortamında gayri yasal olarak gerçekleştirilmektedir.

Yasa dışı bahis ortamı, herhangi bir yaş sınırlamasının olmadığı, kredi kartı dahil borçlanmayı körükleyen her türlü ödeme çeşitliliğinin uygulandığı, yasa dışı para transferlerinin yapılabildiği, vergilendirmenin olmadığı kayıt dışı bir alandır. Bu alandaki parasal işlemlerin toplamda çok büyük boyutlara ulaşabildiği gözlenmekte; bu konudaki veriler mali suçlara ilişkin raporlara da yansımış bulunmaktadır.

Kamu güvenliğine dair sosyal bir sorun niteliğinde olan yasa dışı bahis Kurum gelirlerinde de kayıplara yol açmaktadır.

Yasa dışı bahisle ilgili olarak açılan ve Kurumun müdahil olarak katıldığı davalar yıllar itibarıyla artış göstermiş olup 2024 yılı sonu itibarıyla bu konudaki derdest dava sayısı 4658’e yükselmiştir.

Kurum, izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında ilgili mevzuatı uyarınca gerekli yasal işlemleri yapmakla görevli, yetkili ve sorumlu bulunmaktadır.

Yasa dışı bahisle mücadele konusu, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının yanı sıra, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlar ile Mücadele Daire Başkanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Merkez Bankası, Bankacılık ve Düzenleme Kurumu (BDDK), bankalar ve ödeme kuruluşları, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Ticaret Bakanlığı gibi çeşitli kurum ve kuruluşlarla doğrudan veya dolaylı şekilde ilgili bulunmaktadır.

Yasa dışı bahis oyunları esas itibarıyla internet ortamında ve yurt dışı kaynaklı internet siteleri üzerinden gerçekleştirilmektedir. Yasa dışı bahse teşvik reklamları ise internet ortamında yapılabildiği gibi yurt dışından yapılan spor müsabakaları sırasında veya sosyal medya üzerinden ya da cep telefonlarına mesajlar gönderilmek suretiyle de yapılabilmektedir.

Yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesi konusunda çeşitli hukuki ve idari düzenlemeler yapılmış olup, yasa dışı bahis oynatan veya reklamını yapan internet siteleri tespit edildiğinde erişime kapatılmaktadır.

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usuller düzenlenmiştir.

Anılan Kanunun 8’inci maddesinde; internet ortamında yapılan ve içeriği aynı maddede belirtilen suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verileceği hükmüne yer verilmiş; 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da yer alan suçlar da bu kapsama alınmıştır.

5651 sayılı Kanun’un Ek 4’üncü maddesinde; 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşların, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararını alabilecekleri ve bu kararı uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderecekleri hükme bağlanmıştır.

Söz konusu madde hükmüne istinaden Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından, görev alanına giren konular kapsamında, internet ortamında yasa dışı bahis suçu işlendiğinin tespiti halinde ilgili internet siteleri hakkında erişim engeli kararı alınmaktadır.

2024 yılında Teşkilat Başkanlığına ulaşan yasa dışı bahis konulu 716 adet site içeriği incelenmiş olup ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık tespit edilen 388 adet site hakkında erişiminin engellenmesi kararı alınmıştır. Ayrıca, aynı dönemde 474 sosyal medya hesabı incelenmiş olup, mevzuata aykırı işlemi tespit edilen 402 sosyal medya hesabı hakkında adli işlem başlatılmıştır.

Teşkilat Başkanlığına intikal eden yasa dışı bahis ihbarları Kurum bünyesinde teşkil edilen Yasa Dışı Bahis İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunda incelenip, değerlendirilerek karara bağlanmakta; Komisyonun aldığı erişim engeli kararları Kurum Yönetim Kurulunda onaylanıp karara bağlandıktan sonra gereği yapılmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna intikal ettirilmektedir.

Kurumda yasa dışı bahis ihbarlarının ve bu konudaki işlemlerin takibi Bayi Kontrolörlüğü Şube Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Spor Toto Teşkilat Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumluluk Yönetmeliği’nde Bayi Kontrolörlüğü Şube Müdürlüğünün görev ve yetkileri esas itibarıyla fiziki bayilerin denetimine yönelik olarak düzenlenmiş olup, yasa dışı bahisle ilgili daha ayrıntılı iç mevzuat düzenlemesine ihtiyaç bulunmaktadır. Diğer yandan, Bayi Kontrolörlüğü Şube Müdürlüğünün 1 şube müdürü, 3 şef, 3 bayi kontrolörü ve 1 memurdan oluşan personelle çalışmalarını yürüttüğü dikkate alındığında, bu konudaki takip ve kontrol işlerini yürütecek birimin yeterli sayı ve nitelikte personelle takviye edilmesinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.

Yasa dışı bahisle mücadele konusunda Kurum bünyesinde yürütülen işlemler sonucu erişim engeli getirilen yasa dışı bahis internet siteleri ile ilgili olarak ortaya çıkan en önemli aksaklık, erişimi engellenen internet sitelerinin çok kısa süre içerisinde web sitesi alan adında küçük bazı değişiklikler yapılarak yeniden açılmasıdır.

2024 yılında Kurum tarafından 388 adet yasa dışı internet sitesi hakkında erişiminin engellemesi kararı alınmış olmakla birlikte, bunların çoğunluğunu tekrar açılan internet siteleri oluşturmaktadır. Örneğin; 2024 yılında yasa dışı bahis oynatan bir internet sitesinin 22 kez, bir diğerinin 21 kez erişime kapatıldığı, ancak bu sitelerin web alan adında çeşitli rakam değişiklikleri yapılarak yeniden açıldığı belirlenmiştir. Örnek olarak belirtilen bu internet sitelerinin yanı sıra, erişimi engellenen diğer birçok internet sitesinde de benzer durumun söz konusu olduğu anlaşılmıştır. Erişime kapatılan internet sitelerinin aynı yöntemi kullanmaya devam ettiği gözlenmektedir. Bu tespitler çerçevesinde, yasa dışı internet sitelerine erişimin engellenmesi konusunda daha etkin ve daha hızlı sonuç alınmasını sağlayacak ilave tedbirlere ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir. Bu konuda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile iş birliği ve koordinasyonun artırılması ve sorunun çözümüne yönelik daha etkin tedbirler alınması önem arz etmektedir.

7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a muhalefet (Yasa dışı bahis) suçuyla mücadeleye dair kamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyon ve etkinliğin artırılması amacıyla, 2024 yılında üst düzey toplantılar gerçekleştirilmiş ve ilgili kurumlar arasında çalışmalar başlatılmıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinatörlüğünde yürütülen kurumlararası çalışmalarda; her kurumun bağlı bulunduğu mevzuat çerçevesinde yasa dışı bahisle mücadele kapsamında yürüttüğü çalışmalar ile işleyişe yönelik planlanan hususların ve yasa dışı bahis suçuyla mücadele kapsamındaki önerilerin ele alındığı anlaşılmıştır.

Kamu idaresi cevabında, yasa dışı bahisle ilgili daha ayrıntılı iç mevzuat düzenlenmesi ve personele ilişkin hususların değerlendirileceği, ayrıca yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesine yönelik kararların daha önce Yönetim Kurulu tarafından alındığı, ancak 03/02/2025 tarihinden itibaren Teşkilat Başkanı oluru ile alınmaya başlandığı ve bu durumun yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesini hızlandırdığı, yasa dışı bahisle mücadele kapsamında alınması gereken tedbirlerle ilgili tüm paydaşlarla toplantılar gerçekleştirildiği, söz konusu tedbirlere ilişkin 17/10/2023 tarihinde mevzuat değişikliği ve eylem mahiyetindeki önerilerin, 24/10/2024 tarihinde ise Kurumun görev alanına giren konulardaki kanun değişikliği taslaklarının Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderildiği, bunun yanında yasa dışı bahis sitelerinin faaliyetlerinin tamamen son bulabilmesi için bu sitelerin kullandığı IP adreslerinin anahtar kelimelerle engellenmesi için 5651 sayılı Kanunda, yasa dışı bahis suçlarına yönelik uyarı niteliğinde bildirim yapılması ile ilgili olarak da 7258 sayılı Kanunda düzenleme yapılması gerektiği ve bu konunun paydaşlarla yapılan toplantılarda dile getirildiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak; yasa dışı bahisle mücadele konusunda kamu kurum ve kuruluşları arasında koordinasyon ve iş birliğinin artırılması ve daha etkin tedbirler alınması amacıyla yürütülen çalışmaların tamamlanması, ilave olarak gerekli hukuki, idari ve teknik düzenlemelerin gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Özellikle yasa dışı internet sitelerine erişimin engellenmesi ile ilgili olarak kalıcı çözümün sağlanması hususunda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile iş birliği ve koordinasyonun artırılması ve sorunun çözümüne yönelik yapılan çalışmaların hızlandırılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, Teşkilat Başkanlığı bünyesinde, yasa dışı bahisle ilgili birimin yeterli sayı ve nitelikte personelle takviye edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.