Yasa Dışı Bahisle Mücadele Konusunda Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ve İlgili Kurumlar Arasında İş Birliği ve Koordinasyonun Artırılmasına ve İlave Bazı Hukuki ve İdari Tedbirler Alınmasına İhtiyaç Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Yasa Dışı Bahisle Mücadele Konusunda Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ve İlgili Kurumlar Arasında İş Birliği ve Koordinasyonun Artırılmasına ve İlave Bazı Hukuki ve İdari Tedbirler Alınmasına İhtiyaç Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri

Yasa dışı bahisle mücadele konusunda Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ile ilgili kurumlar arasında daha etkin bir iş birliği ve koordinasyon sağlanmasının gerekli olduğu ve bu alanda bazı ilave tedbirler üzerinde durulmasının önem arz ettiği belirlenmiştir.
Yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakası üzerine bahis ve şans oyunları düzenleme, gözetimi altında düzenletme, denetim ve bunlara ilişkin her türlü izni verme ve sözleşme yapma görev ve yetkisi mevzuatla Spor Toto Teşkilat Başkanlığına verilmiş; bu alanda mevzuata aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirleme ve bunlar hakkında ilgili mevzuatı uyarınca gerekli yasal işlemleri yapma görevi de yine Kurumun görevleri arasında sayılmıştır.
Spor Toto Teşkilat Başkanlığının kontrolündeki yasal bahis faaliyetleri, sorumlu oyunculuk anlayışına göre tamamen devletin gözetimi ve güvencesinde yürütülmektedir. Yasa dışı bahis ise Spor Toto Teşkilat Başkanlığının ruhsat ve yetki vermediği kişiler tarafından spora dayalı olarak oynatılan tüm bahis ve şans oyunlarını kapsamakta olup en yaygın şekliyle internet ortamında gayri yasal olarak gerçekleştirilmektedir.
Yasa dışı bahis ortamı, herhangi bir yaş sınırlamasının olmadığı, kredi kartı dahil borçlanmayı körükleyen her türlü ödeme çeşitliliğinin uygulandığı, gayri yasal para transferlerinin yapılabildiği, vergilendirmenin olmadığı kayıt dışı bir alandır. Bu alandaki parasal işlemlerin toplamda çok büyük boyutlara ulaşabildiği gözlenmekte; bu konudaki veriler mali suçlara ilişkin raporlara da yansımış bulunmaktadır.
Kamu güvenliğine dair sosyal bir sorun niteliğinde olan yasa dışı bahis, Kurum gelirlerinde de kayıplara yol açmaktadır.
Yasa dışı bahisle ilgili olarak açılan ve Kurumun müdahil olarak katıldığı davaların yıllar itibarıyla seyri incelendiğinde, özellikle son iki yılda açılan dava sayısının artış gösterdiği görülmektedir. Bu konuda 2019 yılında 119 dava açılmışken, 2020 yılında 91, 2021 yılında 91, 2022 yılında 954 dava açıldığı, 2023 yılında bu sayının 1.937’ye yükseldiği, derdest dava sayısının ise toplam 3.732 olduğu belirlenmiştir.
Kurumun, izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilik veya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara ilişkin esasları belirleme ve bunlar hakkında ilgili mevzuatı uyarınca gerekli yasal işlemleri yapma görev ve sorumluluğu bulunmaktadır.
Yasa dışı bahisle mücadele konusu, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının yanı sıra, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlar ile Mücadele Daire Başkanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bankalar ve ödeme kuruluşları, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Reklam Kurulu gibi çeşitli kurum ve kuruluşlarla doğrudan veya dolaylı şekilde ilgili bulunmaktadır.
Bu konuda Spor Toto Teşkilat Başkanlığı ve ilgili kurumlarca etkin bir mücadele gayreti içinde bulunulduğu gözlenmektedir. Bununla birlikte yasa dışı bahisle mücadelede bazı ilave tedbirlere ve düzenlemelere ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmekte olup bunlara aşağıda değinilmiştir.
Yasa Dışı Bahis Oynatan İnternet Sitelerine Erişimin Engellemesi Konusunda Ortaya Çıkan Aksaklıklar
Yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesi konusunda çeşitli hukuki ve idari düzenlemeler yapılmış olup yasa dışı bahis oynatan internet siteleri tespit edildiğinde erişime kapatılmaktadır. Ancak bu sürecin belirli bir prosedüre ve zamana ihtiyaç gösterdiği; kapatılan internet sitelerinin çok kısa süre içinde yeni bir uzantıyla ya da harf veya rakam değişiklikleriyle yeniden açılarak faaliyetlerine devam ettikleri ortaya çıkmaktadır.
5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı, erişim sağlayıcı ve toplu kullanım sağlayıcıların yükümlülük ve sorumlulukları ile internet ortamında işlenen belirli suçlarla içerik, yer ve erişim sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usuller düzenlenmiştir.
Anılan Kanunun 8’inci maddesinde; internet ortamında yapılan ve içeriği aynı maddede belirtilen suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verileceği hükmüne yer verilmiş; 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunda yer alan suçlar da bu kapsama alınmıştır.
5651 sayılı Kanun’un Ek:4’üncü maddesinde; 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşların, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararını alabilecekleri ve bu kararı uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderecekleri hükme bağlanmıştır.
Söz konusu madde hükmüne istinaden Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından, görev alanına giren konular kapsamında, internet ortamında yasa dışı bahis suçu işlendiğinin tespiti halinde ilgili internet siteleri hakkında erişim engeli kararı alınmaktadır.
Yasa dışı bahis oynatan sitelerinin kapatılması süreci belirli bir prosedür ve zamanı gerektirmektedir. Örneğin; Spor Toto Teşkilat Başkanlığına Başbayi tarafından gönderilen 13.09.2023 tarihli yazıda bir internet sitesinde yasa dışı bahis oynatıldığı belirtilerek, zaman damgalı ekran görüntüleri iletilmiştir. Kurumda bu konunun komisyonda görüşülmesi ve karara bağlanması süreçlerinden sonra 25.09.2023 tarihinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna yazı yazılarak erişimin engellenmesi kararı bildirilmiştir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun erişimi engellemesiyle sona eren bu sürecin yaklaşık iki hafta sürdüğü belirlenmiştir.
Normal prosedürün yaklaşık 15 günlük bir süreci almasına karşın, bazı durumlarda bu sürecin uzayabildiği görülmüştür. Örneğin; başbayi tarafından yasa dışı bahis oynatan sitelerle ilgili olarak 14.02.2023 tarihinde Teşkilat Başkanlığına gönderilen yazı üzerine Kurumda oluşturulan Yasa Dışı Bahis İnceleme Komisyonu çalışmaları sonrası ilgili internet siteleri hakkında erişimin engellenmesi kararının 06.03.2023 tarihinde alındığı, kararın Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderilmesi ve erişimin engellenmesi sürecinin yaklaşık bir aylık sürede tamamlanabildiği ortaya çıkmıştır. Benzer şekilde 07.03.2023 tarihinde Kuruma gönderilen yasa dışı bahis oynatan internet siteleri ile ilgili bildirim üzerine erişimin engellenmesine ilişkin kararın 30.03.2023 tarihinde alınabildiği görülmüştür. Kurumda çok sayıda internet sitesinin incelemeye alındığı ve bu konuda hızlı hareket edilmeye çalışıldığı gözlenmekle birlikte, yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesi sürecinin olabildiğince kısaltılması önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi bu konu ile ilgili cevabında, yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesi için ihbarda yer alan sitelerin yoğunluğuna göre hızlı bir şekilde aksiyon alınmakla birlikte, söz konusu sitelere erişimin engellenmesi konusundaki sürecin olabildiğince kısaltılmasına yönelik bulguda yer alan hususların dikkate alınacağını ifade etmiştir.
2023 yılında Spor Toto Teşkilat Başkanlığına ulaşan 13.246 adet site içeriğinin incelendiği, bunlardan mevzuata aykırı işlem yaptıkları tespit edilen 276 site hakkında erişimin engellenmesi kararı alındığı belirlenmiştir. Bu veriler, çok sayıda yasa dışı bahis sitesinin varlığını göstermekte ve bunlarla etkin bir şekilde mücadele edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Yasa dışı bahis sitelerine erişimin engellenmesi konusunda üzerinde durulması gereken önemli hususlardan biri de, bu sitelerin, erişime kapatıldıktan sonra çok kısa süre içerisinde web sitesi alan adında yapılan küçük bazı değişikliklerle yeniden açılabilmeleridir. Örneğin; Şubat/2023 tarihinde erişimi engellenen yasa dışı bir internet sitesinin sadece site isminde bulunan rakamlarda değişiklik yapılmak suretiyle aynı isimle tekrar açıldığı, sonraki süreçte tekrar kapatılan söz konusu internet sitesinin aynı yöntemi kullanmaya devam ettiği; 2023 yılında toplamda 14 kez kapatılmasına rağmen yeniden açıldığı, dolayısıyla hiç kapatma olmamış gibi bir durumun ortaya çıkabildiği belirlenmiştir. Örnek olarak belirtilen bu internet sitesinin yanı sıra, erişimi engellenen diğer bir çok internet sitesinde de benzer durumun söz konusu olduğu incelemelerde tespit edilmiştir. Bu tespitler çerçevesinde, yasa dışı bahis oynatan internet sitelerine erişimin engellenmesi konusunda daha etkin ve daha hızlı sonuç alınmasını sağlayacak ilave hukuki ve teknik tedbirlere ihtiyaç bulunduğu, bu konuda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu nezdinde görüşme ve girişimlerde bulunulmasının yararlı olacağı değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, yasa dışı bahis sitelerinin faaliyetlerinin tamamen son bulabilmesi için bu sitelerin kullandığı IP adreslerinin anahtar kelimelerle engellenmesinin çok büyük önem arz ettiğini, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da bu konuya ilişkin düzenleme yapılmasının gerekli olduğunu, erişimin engellenmesi kararlarının uygulanması belli bir hukuki prosedür gerektirdiğinden anahtar kelimelerle filtrelenen yasa dışı bahis sitelerinin internet trafiği bant genişliğinin yüksek oranda daraltılmasına ilişkin 5651 sayılı Kanun’da yapılacak düzenlemenin yasa dışı bahisle mücadeleye önemli katkı sağlayacağını belirtmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, bu konudaki öneriler ile yasa dışı bahis sitelerine erişim sağlayanların IP adreslerinin tespiti, yasa dışı bahis uygulamalarına erişiminin engellenmesi veya uygulamayı yükleyen kişilere yasa dışı bahis suçuna yönelik uyarı niteliğinde bildirim yapılması veya mesaj gönderilmesi konusundaki diğer önerilerin 17.10.2023 tarihli yazı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirildiği; bunun yanı sıra, söz konusu tedbirlere ilişkin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu nezdinde görüşme ve girişimlerde bulunulmasına yönelik bulgudaki hususların da dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yasa dışı bahis oynatan internet siteleri ile daha etkin bir şekilde mücadele edebilmek için; bu sitelere erişimin engellenmesi konusundaki sürecin olabildiğince kısaltılması, yasa dışı bahis sitelerine erişim sağlayan veya uygulamayı yükleyen kişilere yasa dışı bahis suçuna yönelik uyarı niteliğinde bildirimler yapılması, erişime kapatılan ancak kısa süre içinde yeni bir uzantıyla veya web alan adında yapılan küçük değişikliklerle tekrar açıldığı gözlenen yasa dışı internet siteleri ile ilgili ilave hukuki ve teknik tedbirler alınması gerekli bulunmaktadır. Bu çerçevede, özellikle 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’da düzenlemeler yapılması hususunun değerlendirilmesi önem arz etmekte olup bu konularla ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde yürütülen girişimlerin yanı sıra, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu nezdinde de gerekli görüşme ve girişimlerde bulunulması yararlı olacaktır.
Yasa Dışı Bahsi Özendirici Tanıtım ve Reklamlar Yapılmasının Önlenmesi Konusundaki Eksiklik ve Aksaklıklar
Yasa dışı bahis oynatan internet sitelerinin, çeşitli yollarla reklam yaparak bahis oynayanları bu alana yönlendirmeye çalıştıkları gözlenmektedir.
Film ve çeşitli program içerikli bir kısım internet sitelerinde yapılan yasa dışı bahis reklamları ile ilgili olarak Kurumca tespitler yapılabildiği gibi, Spor Toto Başbayisi tarafından da izleme ve tespitler yapıldığı gözlenmektedir. Bu konuda Başbayi tarafından zaman zaman Teşkilat Başkanlığına bildirimde bulunulduğu ve zaman damgalı ekran görüntüleri gönderildiği belirlenmiştir.
İnternet ortamında yasa dışı bahis reklamı yapıldığının tespiti halinde ilgili internet siteleri hakkında Spor Toto Teşkilat Başkanlığınca erişim engeli kararı alınmakta ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun uyarınca gereği yapılmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna bildirilmektedir.
Teşkilat Başkanlığınca 2023 yılında yasa dışı bahis reklamı yapan yaklaşık 100 internet sitesi hakkında erişim engeli kararı alınmış ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna iletilmiştir. Ancak yukarıda değinildiği gibi yasa dışı bahis oynatan internet siteleri hakkında erişim engeli getirilmesine rağmen bu sitelerin farklı bir uzantıyla veya site isminde küçük rakam değişiklikleri ile yeniden açılabildiği, bu durumun yasa dışı bahis reklamı yapan internet siteleri için de geçerli olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu konuda ilave tedbirler alınması hususunun değerlendirilmesinde yarar bulunmaktadır.
İnternet ortamının yanı sıra kimi zaman televizyon programlarında da yasa dışı bahis reklamının yapılabildiği gözlenmektedir. Özellikle yurt dışından gerçekleştirilen ve ülkemizde canlı yayınlanan kimi spor karşılaşmalarının bu konuda uygun bir ortam oluşturabildiği anlaşılmaktadır.
2023 yılında bir Türk takımının yabancı bir takımla deplasmanda oynadığı Avrupa Konferans ligi maçının canlı yayını esnasında saha kenarlarında bulunan reklam panolarında 10 adet yasa dışı bahis sitesinin reklamının yapıldığı tespit edilmiştir. Bununla ilgili zaman damgalı ekran görüntülerinin Başbayi tarafından 25.08.2023 tarihinde Teşkilat Başkanlığına iletilmesi üzerine, Teşkilat Başkanlığınca süratle gerekli işlemler yürütülerek, durum 31.08.2023 tarihli yazı ile RTÜK’e bildirilmiştir.
RTÜK tarafından bu konu ile ilgili olarak Teşkilat Başkanlığına gönderilen cevabi yazıda; 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun uyarınca RTÜK’ün, programları yayınlandıktan sonra Kanuna uygunluk açısından denetlediği, yayından önce müdahale etme veya programları yayından kaldırma yetkisinin bulunmadığı belirtilmiş; şikayete konu futbol karşılaşmasının bu çerçevede incelendiği, yayıncı kuruluşa 6112 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi 1/h bendinde yer alan; “Yayın hizmetleri … alkol, tütün ürünleri ve uyuşturucu gibi bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile kumar oynamayı özendirici nitelikte olamaz.” hükmü kapsamında idari para cezası ve katalogdan çıkarma müeyyidesi uygulandığı ifade edilmiştir.
6112 sayılı Kanun’da yayın hizmetleri ile ilgili ilke ve esaslar ile bunlara ilişkin yaptırımlar arasında yasa dışı bahis konusunun yer almadığı; futbol karşılaşması yayını sırasında yapılan söz konusu yasa dışı bahis reklamının, anılan Kanunun 8’inci maddesi 1/h bendinde yer alan “kumar reklamı” kapsamında ele alındığı anlaşılmaktadır.
Kumar oynama suçu 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nda, kumar oynatılması suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenmiş bulunmaktadır. Bahis oyunları ise iddia üzerine kurulu, bir konuda sonucun tahmin edilmesine dayanan oyunlardır. Yasa dışı bahis oynatan ve oynayanlarla ilgili suç ve cezalar 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da düzenlenmiş olup, kumar oynama ve oynatma suçlarına göre yaptırımları daha ağırdır. Dolayısıyla kumar ve yasa dışı bahis suçlarının ayrı değerlendirilmesi gerekmekte olup konunun RTÜK’le birlikte değerlendirilmesi önem arz etmektedir.
Diğer yandan, yasa dışı bahis siteleri tarafından, kişilerin bilgisi dışında elde edildiği anlaşılan cep telefonlarına gönderilen mesajlar yoluyla da yaygın bir şekilde reklam yapıldığı, yine sosyal medya hesapları üzerinden reklamlar yapılabildiği gözlenmektedir.
2023 yılında Spor Toto Teşkilat Başkanlığına yasa dışı bahisle ilgili ihbar edilen 720 sosyal medya hesabının incelendiği, bunlardan 419’u hakkında adli işlem başlatıldığı belirlenmiştir.
Yasa dışı bahis siteleri tarafından gerek cep telefonları, gerekse sosyal medya hesapları aracılığıyla reklam ve 7258 sayılı Kanun’a aykırı işlem yapılmasının önlenmesi konusunda GSM operatörleri ve sosyal ağ sağlayıcıları dahil ilgili kurum ve kuruluşlara önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu konuda daha etkin idari ve hukuki tedbirler alınması için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile iş birliği ve koordinasyonun artırılması önem arz etmektedir.
Yasa dışı bahis reklamı yapılması konusunun 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında da ele alınması gerekmektedir. Anılan Kanunda ticari reklamlarla ilgili olarak uyulması gereken ilke ve esaslara yer verilmiş, bu esaslara aykırı hareket edenler hakkında uygulanacak yaptırımlar da düzenlenmiştir. Bu konuda çeşitli idari ve para cezalarının yanı sıra, reklamlarla ilgili aykırılığın internet ortamı üzerinden gerçekleştirilmesi hâlinde, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) erişimin engellenmesine Reklam Kurulu tarafından karar verilebileceği belirtilmiştir.
Yasa dışı bahis reklamları ve bunlarla ilgili yaptırımlar konusunda 6502 sayılı Kanun’da açık bir düzenleme yer almamaktadır. Bununla birlikte, bu Kanuna istinaden yürürlüğe konulmuş olan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde, “falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasadışı bahis ve kumar oyunlarının reklamları hiçbir şekilde yapılamaz” hükmüne yer verilmiştir. Ancak Yönetmelikte yasa dışı bahisle ilgili cezai yaptırım konusu yer almamaktadır.
Bu tespitlerle ilgili olarak Kamu İdaresi cevabında, yasa dışı bahisle mücadele kapsamında yapılan toplantılarda söz konusu hususların dile getirilerek gerekli önerilerde bulunulduğu, ayrıca 17.10.2023 tarihli yazı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirildiği belirtilmiş; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile iş birliği ve koordinasyonun artırılması, RTÜK ve Ticaret Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunulmasına ilişkin bulguda yer alan hususların da dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yasa dışı bahsi özendirici reklamların önlenmesi konusunda ilave hukuki ve idari tedbirler alınmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bu nedenle, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından sürdürülmekte olan girişimlere etkinlik kazandırılarak;
-Yasa dışı bahis oynatanlar tarafından internet siteleri, cep telefonları ve sosyal medya hesapları aracılığıyla yapılan yasa dışı bahis reklamlarının ve 7258 sayılı Kanun’a aykırı işlemlerin tespiti ile bunların önlenmesi konusunda daha etkin tedbirler alınması için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile iş birliği ve koordinasyonun artırılması,
-Yasa dışı bahsi ve kumarı özendirici yayın yapılması suretiyle işlenen suçların ve bunlara ilişkin yaptırımların doğru olarak nitelendirilebilmesi için, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’da ve bu Kanuna istinaden yürürlüğe konulmuş olan Yayın Hizmeti Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’te yasa dışı bahis konusuna yer verilmesi hususunun değerlendirilmesi için RTÜK nezdinde girişimlerde bulunulması,
-Yasa dışı bahisle ticari anlamda daha etkin bir şekilde mücadele edebilmek için yasa dışı bahis reklamları konusuna ve bu konudaki caydırıcı cezai yaptırımlara 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da açık olarak yer verilmesinin değerlendirilmesi için Ticaret Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunulması,
gerekli görülmektedir.
Yasa Dışı Bahis Oyunlarında Bankacılık İşlemleri İle Banka ve Kredi Kartı, Elektronik Para ve Diğer Ödeme Araçlarının Yaygın Olarak Kullanılması
İnternet ortamında oynanan yasa dışı bahis oyunlarında ödeme ve transfer aracı olarak banka hesapları ile banka ve kredi kartları ve ödeme hizmetleri sisteminin kullanıldığı gözlenmektedir.
Yasa dışı bahis faaliyetlerinde bankacılık işlemleri ile banka kartı ve kredi kartlarının kullanımının önlenmesine yönelik olarak, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda 12.07.2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanun’la ilave düzenleme yapılmıştır. Anılan Kanunun 93’üncü maddesine eklenen fıkra ile; bankacılık hizmetleri ve işlemleri ile 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu kapsamında yer alan banka kartı ve kredi kartlarının, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5’inci maddesinde yazılı suçların işlenmesinde kullanılmasını önlemekle BDDK’nın yükümlü ve yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Ancak söz konusu Kanun’da, bu hükme ve BDDK’nın alacağı kararlara aykırı edenler hakkında yapılacak işlemlerle ilgili herhangi bir yaptırıma yer verilmemiştir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun yaptırımlar, soruşturma ve kovuşturma hükümlerinin yer aldığı 146 ila 167’nci maddelerinde yasa dışı bahisle ilgili herhangi bir düzenleme yer almamaktadır.
Yasa dışı bahis oynayan kişilerin hesapları ile para transferinde kullanılan aracı hesapların ve yasa dışı bahis oynatanlara ait ana hesapların, bankalar tarafından filtreleme ve diğer yöntemlerle tespit edilmesi önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu konuda hukuki düzenlemelerdeki eksikliklerin gözden geçirilmesinde önemli yarar bulunmaktadır.
Diğer yandan, sanal ortamda oynanan yasa dışı bahis oyunlarında ödeme hizmetleri sisteminin yaygın şekilde kullanıldığı gözlenmektedir. Bu sistemde, ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları, ödeme hizmet sağlayıcıları ve ödeme işlemi taraflarından oluşan, yurt içi ve yurt dışını kapsayan ödeme ve menkul kıymet mutabakatına dayalı bir finansal yapı söz konusudur.
Söz konusu sistemle ilgili usul ve esaslar 20.06.2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’la düzenlenmiştir. Kanunda, bu Kanuna istinaden yapılacak ikincil düzenlemelere ve alınacak kararlara aykırı hareket edenler hakkında çeşitli yaptırımlar ve cezalar öngörülmüştür. Ancak 6493 sayılı Kanun’da yasa dışı bahisle ilgili bir düzenleme yer almamaktadır.
Anılan Kanuna istinaden 2021 yılında yürürlüğe konulan Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik’te ise; ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının etkin bir risk yönetimi sistemi kurmaları zorunlu tutulmuş; risk yönetimi faaliyetleri kapsamında, bu kuruluşların Kanun çerçevesinde sunulan hizmetlerin yasa dışı bahis başta olmak üzere yasa dışı faaliyetlerde kullanılıp kullanılmadığının tespiti için sosyal medya ve çevrim içi platformlar başta olmak üzere gerekli araştırmaları yapmaları ve bu tür işlemlerin önlenmesi için gerekli tedbirleri almaları gereği hükme bağlanmıştır.
6493 sayılı Kanun’da yasa dışı bahisle ilgili bir düzenleme bulunmamakla birlikte Yönetmelikte yasa dışı bahis konusuna yer verildiği görülmektedir. Ancak bu işlemlere aykırı hareket edenler hakkında yapılacak yaptırımlarla ilgili yasa dışı bahisle ilgili ayrı bir cezai yaptırım Kanunda ve Yönetmelikte yer almamaktadır. Bu konuda, 6493 sayılı Kanun’un 27’nci maddesinde yer alan genel düzenleme çerçevesinde işlem yapılacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu maddede; bu Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak düzenlemelerde ve alınan kararlarda yer alan ve bu bölümde ayrı bir cezai yaptırım öngörülmeyen hususlara aykırı davranan ve sistem işleticisi veya ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösteren tüzel kişiler hakkında Banka Yönetim Komitesince verilecek idari para cezası düzenlenmiştir.
Spor Toto Teşkilat Başkanlığının yasa dışı bahis sitelerinin kapatılmasına yönelik olarak yaptığı tespitlere göre, ödeme hizmetleri sisteminin yasa dışı bahislerde en çok kullanılan ödeme aracı olduğu ortaya çıkmaktadır. Nitekim MASAK raporlarında da şüpheli işlem bildirimlerinin en çok ödeme kuruluşları ile elektronik para kuruluşlarından geldiği görülmektedir. Dolayısıyla yasa dışı bahis oyunları ile ilgili ödeme ve para transferinde yaygın olarak kullanılan ödeme hizmetleri sisteminin, üzerinde önemle durulması gereken bir alan olduğu ortaya çıkmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, yasa dışı bahisle mücadele kapsamında yapılan toplantılarda söz konusu hususların dile getirilerek gerekli önerilerde bulunulduğu, ayrıca 17.10.2023 tarihli yazı ile Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirildiği belirtilmiş; Merkez Bankası ve BDDK başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği ve koordinasyonun artırılması ile Merkez Bankası ve BDDK nezdinde girişimlerde bulunulmasına ilişkin bulguda yer alan hususların da dikkate alınacağı ifade edilmiştir.
Yasa dışı bahis oyunlarında bankacılık işlemleri ile banka ve kredi kartı, elektronik para ve diğer elektronik ödeme hizmetlerinden yararlanılmasının önlenmesi konusunun Spor Toto Teşkilat Başkanlığı tarafından çeşitli toplantılarda gündeme getirildiği ve girişimlerde bulunulduğu gözlenmektedir. Ancak eksiklikler henüz giderilmemiş durumdadır. Bu nedenle, Kurum tarafından yürütülen girişimlere etkinlik kazandırılarak;
-Merkez Bankası ve BDDK başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği ve koordinasyonun artırılması,
-5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 93’üncü maddesinde yer alan; bankacılık hizmetleri ve işlemleri ile banka kartı ve kredi kartlarının 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 5’inci maddesinde yazılı suçların işlenmesinde kullanılmasını önlemekle BDDK’nın yükümlü ve yetkili olduğunu düzenleyen hükme ilave olarak, bu konuda aykırı işlem yürütülmesi durumunda uygulanacak
idari ve cezai yaptırımlara ilişkin olarak da hukuki düzenleme yapılması hususunun değerlendirilmesi için BDDK nezdinde girişimlerde bulunulması,
-Yasa dışı bahis oyunlarındaki ödeme ve para transferlerinde en çok ödeme hizmetleri sisteminin kullanıldığı dikkate alınarak, bu alanda daha etkin bir şekilde mücadele edilebilmesi için 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’da yasa dışı bahisle ilgili açık bir düzenlemeye ve yaptırıma yer verilmesi hususunun değerlendirilmesi için Merkez Bankası nezdinde girişimlerde bulunulması,
gerekli görülmektedir.