|
ÖZET: Yatırımcı kuruluşlarla yapılan protokollerin yetersizliği, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Bakanlık taşra birimlerinin ihtiyaç duyduğu inşaat projelerinde sorunlara yol açmaktadır. Toplu Konut İdaresi (TOKİ) ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı gibi kuruluşlar tarafından yürütülen projelerde, Bakanlık temsilcilerinin projelendirme, imalat ve kabul süreçlerinde yer almaması, çeşitli aksaklıklara neden olmaktadır. Yatırımcı kuruluşlar, projeleri hazırlayıp ihale etmekte ve inşaat süreçlerini kendi personeli gözetiminde yürütmektedir. Ancak, Bakanlık yalnızca ödenek aktarımı ile sınırlı kalmakta, bu durum da tesislerin ruhsatlandırılması ve gerekli altyapı bağlantılarının sağlanması gibi kritik konularda sorunlar doğurmaktadır.
Örneğin, bir yüklenici elektrik projesini teslim etmediği için yapı kullanım ruhsatı alınamamış ve bir il müdürlüğü binasında şantiye tarifesi üzerinden elektrik kullanımı devam etmiştir. Ayrıca, teslim edilen bir tesisin temelinde su sızıntısı yaşanmış ve bu sorun inşaatın kalitesizliğinden kaynaklanmıştır. Bakanlık, bu tür sorunların çözümü için yüklenicilerden sorumluluk talep etme gerekliliğini vurgulamaktadır. Bakanlık, yaşanan aksaklıkların giderilmesi amacıyla yeni protokoller üzerinde çalışmakta ve mevcut protokollerin güncellenmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, tesislerin projelendirilmesi, imalat süreçlerinin kontrolü ve kabul işlemlerinin gerçekleştirilmesi aşamalarında Bakanlık temsilcilerinin yer alması, tesislerin amacına uygun bir şekilde inşa edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, yapı kullanım ruhsatı almak için gerekli işlemlerin tamamlanarak tesislerin kabul edilmesi sağlanmalıdır. |
BULGU: Yatırımcı Kuruluşlarla, İhtiyaca Uygun Protokoller Yapılmaması Nedeniyle Yatırımlarda Sorunlar Yaşanması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık taşra birimlerinin ihtiyaçları için Toplu Konut İdaresi (TOKİ), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları (YİKOB) veya il özel idarelerine yaptırılan inşaatların projelendirme, imalat ve kabul süreçlerinde Bakanlık temsilcilerinin yer almaması sebebiyle aksaklıklar yaşandığı görülmüştür.
Bakanlık tesislerinin inşası genel olarak yatırımcı kuruluşlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Yatırımcı kuruluşlar tarafından projesi hazırlanan tesisler yine bu kuruluşlar tarafından ihale edilmekte, bu kuruluşların personeli gözetiminde imalatı gerçekleştirilmekte, hakedişleri düzenlenmekte, geçici kabul işlemi yapılarak Bakanlık birimlerine teslim edilmekte, ardından kesin kabul işlemleri yapılmaktadır.
Tesislerin inşası aşamasında Bakanlık temsilcileri sadece ödeneklerin aktarılması ile ilgili görev almakta, diğer aşamalarda Bakanlık yatırım sürecinin dışında kalmaktadır. Bu durumun sonucu olarak da Bakanlık personeli müdahil olmadan projelendirilmiş, imalatı yaptırılmış ve kabul işlemleri tamamlanmış tesislerde pek çok sorun yaşanmaktadır. Çok sayıda tesis ruhsat alınmadan, elektrik, su ve doğalgaz bağlantısı yapılmadan Bakanlık birimlerine teslim edilmekte ve Bakanlık bu işlemler için tekrar masraf yapmak durumunda kalmaktadır.
Bir örnekte, yüklenici elektrik projesini Bakanlık yetkililerine teslim etmediği için yapı kullanım ruhsatı alınamamıştır ve faaliyete geçen il müdürlüğü binasında halen şantiye tarifesi üzerinden elektrik kullanılmaya devam edilmektedir.
Başka bir örnekte ise, teslim edilen tesisin temelinde meydana gelen su sızıntısı nedeniyle asansör tesisatı revize edilmek zorunda kalınmış ancak imalattan kaynaklı sorunlar nedeniyle inşaat temeline su sızıntısı devam etmiştir.
Yatırımcı kuruluşlar tarafından geçici kabulü yapılıp Bakanlık tarafından yeni teslim alınmış yapıların ihtiyaca uygun hale getirilmesi, sonradan ortaya çıkan hatalı imalatların düzeltilmesi amacıyla tadilat yaptırıldığı veya bu aksaklıklar düzeltilmeden hizmet verilmeye devam edildiği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 25’inci maddesine göre yüklenicilerin fen ve sanat kurallarına uygun olmayan imalatları nedeniyle 15 yıl sorumluluğu bulunduğundan Bakanlıkça yapılan masrafların ve imalattan kaynaklı eksikliklerin tamamlatılmasının yüklenici firmadan talep edilmesi gerekmektedir.
Bakanlık, bulguda bahsedilen aksaklıkların giderilmesi amacıyla hazırlanan protokol taslaklarının ilgili idarelerle görüşme aşamasında olduğunu ifade etmiştir.
Bu itibarla, Bakanlık tesislerinin yaptırılması amacıyla yatırımcı kuruluşlar ile protokol yapılarak ya da mevcut protokoller güncellenerek, tesislerin projelendirilmesi, imalatların kontrollük işlemlerinin yapılması, hakediş düzenlenmesi, geçici ve kesin kabul işlemlerinin gerçekleştirilmesi aşamalarında Bakanlık temsilcilerinin de bulunarak tesisin amacına uygun şekilde inşa edilmesinin sağlanmasına; tesislerin yapı kullanım ruhsatı alınarak veya yapı kullanım ruhsatı almak için gerekli tüm işlemler yapılarak kabule hazır hale getirilmesine ilişkin hususların düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.