|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlı yayla alanlarında önemli eksiklikler tespit etmiştir. Bu alanların bir kısmında vaziyet planlarının oluşturulmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymet olarak kaydedilmediği, ayrıca sabit kıymete alınan yapıların kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesi gereğince, yayla alanlarının belirlenmesi ve kayıt altına alınması gibi işlemler zorunlu kılınmıştır. Ancak, 525 ilan edilen yayla alanından 141’inin iptal edildiği, 104’ünde revize yapıldığı ve 384 yayla alanında çeşitli eksikliklerin bulunduğu anlaşılmıştır.
Denetimler sonucunda, 15.035 bina ve tesisin yalnızca 12.332’sinin kiraya verildiği, 2.703’ünün ise kiraya verilmediği tespit edilmiştir. Kullanıcıları tarafından bir yıl içinde kiralanmayan yapıların yıkılması gerektiği belirtilmesine rağmen, bu konuda başlatılan yasal süreçlerin sonuçsuz kaldığı görülmüştür. Orman Genel Müdürlüğü, bu eksikliklerin giderilmesi için Bölge Müdürlüklerine talimat vermiştir. İlgili yönetmelik hükümlerinin uygulanması ve kiralamalarda yaşanan sorunların çözülmesi, döner sermaye işletmelerinin gelir kaybını önlemek açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Yayla Alanlarındaki Taşınmazların Vaziyet Planlarına İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Yapılması İşlemlerinin Tamamlanmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Orman Genel Müdürlüğü görev alanında yer alan ve Bölge Müdürlükleri bazında ilan edilmiş yayla alanlarının bir kısmında vaziyet planının yapılmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı ve sabit kıymete alınan bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı görülmüştür.
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’nci maddesi gereğince yayla alanlarının belirlenmesi, ilan edilmesi, kayıt altına alınması, her türlü bina ve tesislerin mevcut haliyle vaziyet planında gösterilmesi, sabit kıymetlere alınması, kullanıcılarının tespit edilmesi, vaziyet planına göre bir yıl içinde talebi halinde kiraya verilmesi, kullanıcısı tarafından kiralanamayan bina ve tesislerin yıkılması, ayrıca kiralanan bina ve tesislere yönelik eksiklerin giderilmesi yönünde düzenlemelere gidilmiştir. Ayrıca, 2013 yılında yürürlüğe konulan (RG: 07.03.2013/ 28580) Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik’te, yaylacılık maksadıyla yerleşim yeri olarak kullanılan alanların, kullanım bütünlüğü de dikkate alınarak tespiti ve yayla alanı olarak ilanı, yayla alanlarında bulunan her türlü bina ve tesislerin tespiti ve sabit kıymetlere alınması, işletilmesi, işlettirilmesi, bu bina ve tesislerin vaziyet planına işlenmesi, kullanıcılarının tespiti ile bunların kiraya verilmesi, yayla alanlarında gerekli her tür ve ölçekteki planların yapılması, yaptırılması, onaylanması ve diğer iş ve işlemlere ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir.
Bu kapsamda, 2013 ve 2014 yıllarında çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile 525 adet yayla alanı ilan edilmiştir. İlan edilen yayla alanları ile ilgili olarak Orman Genel Müdürlüğü tarafından sırasıyla; vaziyet planlarının çıkarılması, sabit kıymete alınacak bina ve tesis sayısının belirlenmesi, kullanıcı tespitlerinin yapılması, kira bedellerinin belirlenmesi ve bu bedellerin ilgili kullanıcıdan tahsil edilmesi gerekmektedir.
Denetimler sırasında 2023 yılının sonu itibariyle Orman Genel Müdürlüğünden temin edilen bilgi ve belgelere göre;
İlan edilen 525 yayla alanından 141 yaylanın iptal edildiği, 104 yayla alanında revize yapıldığı tespit edilen ve sabit kıymetlere alınan ancak bir türlü kiralanamayan yayla alanlarındaki bina ve tesislerle ilgili olarak başlatılan yasal düzenlemelerin olumsuz sonuçlandığı anlaşıldığından aşağıdaki tabloda görüleceği üzere toplam 384 yayla alanından;
– 22 adedinde vaziyet planının yapılmadığı,
– 23 adedinde mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı,
– 43 adedinde bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı,
– 15.035 bina ve tesisten 12.332 tanesinin kiraya verildiği ve 2.703 tanesinin ise kiraya verilemediği,
görülmüştür.
Tablo 7: OGM Tarafından İlan Edilen Yaylalarla İlgili Tamamlanmış İdari İş ve İşlemler Tablosu
| No | Bölgeler | İlan Edilen yayla Sayısı | İptal Edilen Yayla Sayısı |
Revize Edilen Yayla Sayısı | İptal Sonrası Kalan Yayla Sayısı | Sabit Kıymete Alman Yayla Şansı | Vaziyet Planı Yapılan Yayla Sayısı |
Kullanıcı Tespiti Yapılan Yayla Sayısı |
Kiralama Yapılan Bina ve Tesis Sayısı | Kiralama Yapılmayan Bina ve Tesis Sayısı |
| 1 | Adana | 93 | 9 | 45 | 84 | 81 | 81 | 81 | 8.529 | 878 |
| 2 | Amasya | 32 | 11 | 0 | 21 | 21 | 21 | 21 | 123 | 117 |
| 3 | Ankara | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 5 | 15 |
| 4 | Antalya | 19 | 0 | 0 | 19 | 19 | 19 | 19 | 427 | 67 |
| 5 | Artvin | 5 | 1 | 0 | 4 | 4 | 4 | 4 | 33 | 8 |
| 6 | Balıkesir | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 162 | 0 |
| 7 | Bolu | 53 | 5 | 15 | 48 | 48 | 48 | 47 | 768 | 370 |
| 8 | Bursa | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 15 | 0 |
| 9 | Erzurum | 12 | 7 | 0 | 5 | 5 | 5 | 5 | 38 | 35 |
| 10 | Eskişehir | 21 | 3 | 0 | 18 | 18 | 18 | 18 | 100 | 0 |
| 11 | Giresun | 56 | 35 | 2 | 21 | 21 | 21 | 21 | 214 | 15 |
| 12 | Hatay | 8 | 2 | 0 | 6 | 1 | 1 | 0 | 21 | 3 |
| 13 | İsparta | 3 | 0 | 1 | 3 | 3 | 3 | 3 | 38 | 0 |
| No | Bölgeler | İlan Edilen yayla Sayısı | İptal Edilen Yayla Sayısı | Revize Edilen Yayla Sayısı | İptal Sonrası Kalan Yayla Sayısı | Sabit Kıymete Alman Yayla Şansı | Vaziyet Planı Yapılan Yayla Sayısı |
Kullanıcı Tespiti Yapılan Yayla Sayısı | Kiralama Yapılan Bina ve Tesis Sayısı | Kiralama Yapılmayan Bina ve Tesis Sayısı |
| 14 | KMaraş | 48 | 18 | 0 | 30 | 29 | 29 | 16 | 109 | 293 |
| 15 | Kastamonu | 4 | 1 | 0 | 3 | 3 | 3 | 3 | 25 | 0 |
| 16 | Kayseri | 22 | 0 | 0 | 22 | 22 | 22 | 22 | 35 | 613 |
| 17 | Koııya | 36 | 35 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 47 | 0 |
| 18 | Kütahya | 8 | 7 | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| 19 | Mersin | 28 | 0 | 22 | 28 | 28 | 28 | 28 | 751 | 13 |
| 20 | Sakarya | 34 | 0 | 0 | 34 | 34 | 34 | 34 | 774 | 203 |
| 21 | Sinop | 2 | 0 | 0 | 2 | 2 | 2 | 2 | 0 | 12 |
| 22 | Trabzon | 38 | 7 | 18 | 31 | 18 | 18 | 13 | 118 | 61 |
| Toplam | 525 | 141 | 104 | 384 | 361 | 362 | 341 | 12.332 | 2.703 |
Sabit kıymete alınan yaylaların içerisindeki toplam 15.035 adet bina ve tesisten 12.332 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.703 adet bina ve tesisin ise kiralanamadığı tespit edilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; kullanıcısı tarafından, kullanıcı tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde kiralanmayan bina ve tesislerin yıkılması gerektiği hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bu bina ve tesislere yönelik başlatılan yasal çalışmaların da sonuçsuz kaldığı anlaşılmıştır.
Kurum tarafından gönderilen cevap yazısında, bulgumuzda bahsi geçen hususların yerine getirilmesi için Bölge Müdürlüklerine talimat verildiği belirtilmiştir.
Yaylalarla ilgili idari iş ve işlemlerin tamamlanarak, Orman İdaresince sabit kıymetlere alınan 15.035 bina ve tesisten 12.332 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.703 tanesinin çeşitli nedenlerle kiraya verilememesi nedeniyle döner sermaye işletmelerinin gelir kaybına uğramasının önüne geçilmesi ve yasal süresi geçenler hakkında da Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU
| Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu | Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu |
| Bulgu Adı | Yıl/Yıllar | İdare Tarafından Yapılan İşlem |
Açıklama |
| Yayla Alanlarındaki Taşınmazların Vaziyet Planlarına İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Yapılması İşlemlerinin Tamamlanmaması | 2022 | Yerine Getirilmedi |
Bulgu konusu husus 2023 yılındada devam ettiğinden yeniden bulgu konusu yapılmıştır. |