Yayla Alanlarındaki Taşınmazların Vaziyet Planlarına İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Yapılması İşlemlerinin Tamamlanmaması (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlı yayla alanlarında vaziyet planlarının yapılmadığı, sabit kıymetlerin kaydedilmediği ve kullanıcı tespitlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. 525 yayla alanından 384’ünde çeşitli eksiklikler bulunmakta, 15.000 bina ve tesisten yalnızca 12.708’i kiraya verilmiştir. Yasal düzenlemelerin sonuçsuz kalması, gelir kaybına yol açmaktadır.

BULGU: Yayla Alanlarındaki Taşınmazların Vaziyet Planlarına İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kiracı Tespitlerinin Yapılması İşlemlerinin Tamamlanmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

Orman Genel Müdürlüğü görev alanında yer alan ve Bölge Müdürlükleri bazında ilan edilmiş yayla alanlarının bir kısmında vaziyet planının yapılmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı ve sabit kıymete alınan bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesi gereğince yayla alanlarının belirlenmesi, ilan edilmesi, kayıt altına alınması, her türlü bina ve tesislerin mevcut haliyle vaziyet planında gösterilmesi, sabit kıymetlere alınması, kullanıcılarının tespit edilmesi, vaziyet planına göre bir yıl içinde talebi halinde kiraya verilmesi, kullanıcısı tarafından kiralanamayan bina ve tesislerin yıkılması, ayrıca kiralanan bina ve tesislere yönelik eksiklerin giderilmesi yönünde düzenlemelere gidilmiştir. Ayrıca, 2013 yılında yürürlüğe konulan (RG: 07.03.2013/ 28580) Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik’te, yaylacılık maksadıyla yerleşim yeri olarak kullanılan alanların, kullanım bütünlüğü de dikkate alınarak tespiti ve yayla alanı olarak ilanı, yayla alanlarında bulunan her türlü bina ve tesislerin tespiti ve sabit kıymetlere alınması, işletilmesi, işlettirilmesi, bu bina ve tesislerin vaziyet planına işlenmesi, kullanıcılarının tespiti ile bunların kiraya verilmesi, yayla alanlarında gerekli her tür ve ölçekteki planların yapılması, yaptırılması, onaylanması ve diğer iş ve işlemlere ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir.
Bu kapsamda, 2013 ve 2014 yıllarında çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile 525 adet yayla alanı ilan edilmiştir. İlan edilen yayla alanları ile ilgili olarak Orman Genel Müdürlüğü tarafından sırasıyla; vaziyet planlarının çıkarılması, sabit kıymete alınacak bina ve tesis sayısının belirlenmesi, kullanıcı tespitlerinin yapılması, kira bedellerinin belirlenmesi ve bu bedellerin ilgili kullanıcıdan tahsil edilmesi gerekmektedir.
Denetimler sırasında 2022 yılının sonu itibariyle Orman Genel Müdürlüğünden temin edilen bilgi ve belgelere göre;
İlan edilen 525 yayla alanından 141 yaylanın iptal edildiği, 103 yayla alanında revize yapıldığı tespit edilen ve sabit kıymetlere alınan ancak bir türlü kiralanamayan yayla alanlarındaki bina ve tesislerle ilgili olarak başlatılan yasal düzenlemelerin olumsuz sonuçlandığı anlaşıldığından aşağıdaki tabloda görüleceği üzere toplam 384 yayla alanından;
– 20 adedinde vaziyet planının yapılmadığı,
– 28 adedinde mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı,
– 43 adedinde bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı,
– 15.000 bina ve tesisten 12.708 tanesinin kiraya verildiği ve 2.292 tanesinin ise kiraya verilemediği,
görülmüştür.
Tablo 5: OGM Tarafından İlan Edilen Yaylalarla İlgili Tamamlanmış İdari İş ve İşlemler Tablosu

No Bölgeler İlan Edilen yayla Sayısı İptal Edilen Yayla Sayısı Revize Edilen Yayla Sayısı İptal Sonrası Kalan Yayla Sayısı Sabit Kıymete Alınan Yayla Sayısı Vaziyet
Planı Yapılan
Yayla
Sayısı		 Kullanıcı Tespiti Yapılan Yayla Sayısı Kiralama Yapılan Bina ve Tesis Sayısı Kiralama Yapılmayan Bina ve Tesis Sayısı
1 Adana 93 9 45 84 81 81 81 8.634 773
2 Amasya 32 11 0 21 21 21 21 148 92
3 Ankara 1 0 0 1 1 1 1 5 18
4 Antalya 19 0 0 19 19 19 19 76 418
5 Artvin 5 1 0 4 4 4 4 33 8
6 Balıkesir 1 0 0 1 1 1 1 159 3
7 Bolu 53 5 15 48 48 48 47 843 300
8 Bursa 1 0 1 1 1 1 1 15 0
9 Erzurum 12 7 0 5 5 5 5 47 26
10 Eskişehir 21 3 0 18 18 18 18 100 0
11 Giresun 56 35 1 21 21 21 20 207 22
12 Hatay 8 2 0 6 1 6 1 23 1
13 Isparta 3 0 1 3 3 3 3 38 0
14 Kahramanmaraş 48 18 0 30 29 30 16 166 236
15 Kastamonu 4 1 0 3 3 3 3 25 0
16 Kayseri 22 0 0 22 22 22 22 503 145
17 Konya 36 35 0 1 1 1 1 47 0
18 Kütahya 8 7 0 1 0 0 0 0 0
19 Mersin 28 0 22 28 28 28 28 758 6
20 Sakarya 34 0 0 34 34 34 34 789 188
21 Sinop 2 0 0 2 2 2 2 0 12
22 Trabzon 38 7 18 31 13 15 13 92 44
Toplam 525 141 103 384 356 364 341 12.708 2.292

Sabit kıymete alınan yaylaların içerisindeki toplam 15.000 adet bina ve tesisten 12.708 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.292 adet bina ve tesisin ise kiralanamadığı tespit edilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; kullanıcısı tarafından, kullanıcı tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde kiralanmayan bina ve tesislerin yıkılması gerektiği hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bu bina ve tesislere yönelik başlatılan yasal çalışmaların da sonuçsuz kaldığı anlaşılmıştır.
Kurum cevabında, Kurumları yönetimindeki 384 yayla alanıyla ilgili olarak 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 2/B maddesi uyarınca “Orman Sınırları Dışına Çıkarılmış” olmasından dolayı yaylanın iptal edilmesi gerekmesi, kadastro çalışmalarının devam etmesi, revize vaziyet planı hazırlama çalışmalarının halen devam etmesi, mahkeme neticesi beklenmesi ve idari iş ve işlemlerin devam etmesi sebepleriyle yayla alanlarına yönelik vaziyet planlarının yapılması, mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınması, bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılması ve sabit kıymete alınan bina ve tesislerin kiraya verilmesi hususlarında tam olarak istenilen sonuca henüz ulaşılamadığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; yaylalarla ilgili idari iş ve işlemlerin tamamlanarak, Orman İdaresince sabit kıymetlere alınan 15.000 bina ve tesisten 12.708 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.292 tanesinin çeşitli nedenlerle kiraya verilememesi nedeniyle döner sermaye işletmelerinin gelir kaybına uğramasının önüne geçilmesi ve yasal süresi geçenler hakkında da Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.