|
ÖZET: Yayla alanlarına ilişkin yapılan denetimlerde, Orman Genel Müdürlüğü’ne bağlı Bölge Müdürlükleri tarafından ilan edilen bazı yayla alanlarının vaziyet planlarının tamamlanmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymet olarak kaydedilmediği ve kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17. maddesi çerçevesinde, yayla alanlarının belirlenmesi, kayıt altına alınması ve mevcut yapıların vaziyet planına işlenmesi gibi işlemler gereklidir. 2013 yılında yürürlüğe giren yönetmelik, bu süreçlerin nasıl yürütüleceğine dair esasları belirlemiştir.
Denetim sonuçlarına göre, 525 ilan edilen yayla alanından 141’i iptal edilmiş, 104’ünde revizyon yapılmıştır. Toplam 384 yayla alanında ise vaziyet planı yapılmayan 15, sabit kıymete alınmayan 13 ve kullanıcı tespiti yapılmayan 14 alan tespit edilmiştir. Ayrıca, 15.399 bina ve tesisten 12.796’sının kiralandığı, 2.603’ünün ise kiraya verilemediği anlaşılmıştır. Kullanıcı tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde kiralanmayan yapıların yıkılması gerektiği belirtilmesine rağmen, bu konuda yasal süreçlerin sonuçsuz kaldığı görülmektedir. Kamu idaresi, yayla alanlarındaki işlemlerin tamamlanması ve yasal düzenlemelerin yapılması için çalışmaların sürdüğünü bildirmiştir. Orman İdaresi tarafından sabit kıymetlere alınan yapıların kiraya verilmesi, gelir kaybının önlenmesi açısından önem taşımaktadır. Yasal sürelerin dolması durumunda, ilgili yönetmelik hükümlerinin uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yayla Alanlarındaki Taşınmazların Vaziyet Planlarına İşlenmesi, Sabit Kıymetlere Alınması ve Kullanıcı Tespitlerinin Yapılması İşlemlerinin Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Orman Genel Müdürlüğü görev alanında yer alan ve Bölge Müdürlükleri bazında ilan edilmiş yayla alanlarının bir kısmında vaziyet planının yapılmadığı, bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı ve sabit kıymete alınan bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesi gereğince yayla alanlarının belirlenmesi, ilan edilmesi, kayıt altına alınması, her türlü bina ve tesislerin mevcut haliyle vaziyet planında gösterilmesi, sabit kıymetlere alınması, kullanıcılarının tespit edilmesi, vaziyet planına göre bir yıl içinde talebi halinde kiraya verilmesi, kullanıcısı tarafından kiralanamayan bina ve tesislerin yıkılması, ayrıca kiralanan bina ve tesislere yönelik eksiklerin giderilmesi yönünde düzenlemelere gidilmiştir. Ayrıca, 2013 yılında yürürlüğe konulan (RG: 07.03.2013/ 28580) Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik’te, yaylacılık maksadıyla yerleşim yeri olarak kullanılan alanların, kullanım bütünlüğü de dikkate alınarak tespiti ve yayla alanı olarak ilanı, yayla alanlarında bulunan her türlü bina ve tesislerin tespiti ve sabit kıymetlere alınması, işletilmesi, işlettirilmesi, bu bina ve tesislerin vaziyet planına işlenmesi, kullanıcılarının tespiti ile bunların kiraya verilmesi, yayla alanlarında gerekli her tür ve ölçekteki planların yapılması, yaptırılması, onaylanması ve diğer iş ve işlemlere ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir.
Bu kapsamda, 2013 ve 2014 yıllarında çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile 22 Orman Bölge Müdürlüğü sahası içinde 525 adet yayla alanı ilan edilmiştir. İlan edilen yayla alanları ile ilgili olarak Orman Genel Müdürlüğü tarafından sırasıyla; vaziyet planlarının çıkarılması, sabit kıymete alınacak bina ve tesis sayısının belirlenmesi, kullanıcı tespitlerinin yapılması, kira bedellerinin belirlenmesi ve bu bedellerin ilgili kullanıcıdan tahsil edilmesi gerekmektedir.
Denetimler sırasında 2024 yılı sonu itibarıyla Orman Genel Müdürlüğünden temin edilen bilgi ve belgelere göre;
İlan edilen 525 yayla alanından 141 yaylanın iptal edildiği, 104 yayla alanında revize yapıldığı, tespit edilen ve sabit kıymetlere alınan ancak bir türlü kiralanamayan yayla alanlarındaki bina ve tesislerle ilgili olarak başlatılan yasal düzenlemelerin olumsuz sonuçlandığı anlaşıldığından aşağıdaki tabloda görüleceği üzere toplam 384 yayla alanından;
– 15 adedinde vaziyet planının yapılmadığı,
– 13 adedinde mevcut bina ve tesislerin sabit kıymete alınmadığı,
– 14 adedinde bina ve tesislerin kullanıcı tespitlerinin yapılmadığı,
– 15.399 bina ve tesisten 12.796 tanesinin kiraya verildiği ve 2.603 tanesinin ise kiraya verilemediği,
görülmüştür.
Tablo 7: OGM Tarafından İlan Edilen Yaylalarla İlgili Tamamlanmış İdari İş ve İşlemler Tablosu
| No | Bölgeler | İlan Edilen yayla Sayısı |
İptal Edilen Yayla Sayısı | Revize Edilen Yayla Sayısı | İptal Sonrası Kalan Yayla Sayısı |
Sabit Kıymete Alınan Yayla Sayısı |
Vaziyet Planı Yapılan Yayla Sayısı |
Sabit Kıymete Alınan Bina ve Tesis Sayısı |
Kullanıcı Tespiti Yapılan Yayla Sayısı | Kiralama Yapılan Bina ve Tesis Sayısı | Kiralama Yapılmayan Bina ve Tesis Sayısı |
| Adana | 9.431 | 8.605 | |||||||||
| Amasya | |||||||||||
| Ankara | |||||||||||
| Antalya | |||||||||||
| Artvin | |||||||||||
| Balıkesir | |||||||||||
| Bolu | 1.138 | ||||||||||
| Bursa | |||||||||||
| Erzurum | |||||||||||
| Eskişehir | |||||||||||
| Giresun | |||||||||||
| Hatay | |||||||||||
| Isparta | |||||||||||
| K.Maraş | |||||||||||
| Kastamonu | |||||||||||
| Kayseri | |||||||||||
| Konya | |||||||||||
| Kütahya | |||||||||||
| Mersin | |||||||||||
| Sakarya | |||||||||||
| Sinop | |||||||||||
| Trabzon | |||||||||||
| Toplam | 15.399 | 12.796 | 2.603 |
Sabit kıymetlere alınan yaylaların içerisindeki toplam 15.399 adet bina ve tesisten 12.796 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.603 adet bina ve tesisin ise kiralanamadığı tespit edilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; kullanıcısı tarafından, kullanıcı tespit tarihinden itibaren bir yıl içinde kiralanmayan bina ve tesislerin yıkılması gerektiği hüküm altına alınmış olmakla birlikte, bu bina ve tesislere yönelik başlatılan yasal çalışmaların da sonuçsuz kaldığı anlaşılmıştır.
Kamu idaresi cevabında, yayla alanlarındaki vaziyet planlarının yapılması, mevcut bina ve tesislerin sabit kıymetlere alınması, bunların kullanıcı tespitleri yapılarak kiraya verilmesi işlemleri ile yayla alanlarıyla ilgili kanun maddesi taslağı çalışmalarının devam ettiği bildirilmiştir.
Yaylalarla ilgili idari iş ve işlemlerin tamamlanarak, Orman İdaresince sabit kıymetlere alınan 15.399 bina ve tesisten 12.796 adet bina ve tesisin kiralandığı, 2.603 tanesinin çeşitli nedenlerle kiraya verilememesi nedeniyle döner sermaye işletmelerinin gelir kaybına uğramasının önüne geçilmesi ve yasal süresi geçenler hakkında da Devlet Ormanlarındaki Yayla Alanlarının Tespiti ve İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.