|
ÖZET: Yazılım alımlarının muhasebe kayıtlarında yapılan hatalar, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Bakanlık tarafından edinilen çeşitli yazılımlar, Haklar Hesabı yerine Giderler Hesabı’na kaydedilerek doğrudan giderleştirilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların Haklar Hesabı altında izlenmesi gerektiğini ve amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir. Bilgisayar yazılımları gibi maddi olmayan duran varlıkların, edinim tarihindeki maliyet bedelleri ile Haklar Hesabı’na kaydedilmesi ve yararlanma süresi boyunca amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Sosyal İlişkiler ve İletişim Daire Başkanlığı’nın Adobe Creative Cloud uygulaması ve Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün Genç Kod Proje Portal Yazılımı gibi alımların hatalı bir şekilde Giderler Hesabı’na kaydedildiği görülmüştür. Bu durum, mali tablolarda 260-Haklar Hesabı ile 268-Amortismanlar Hesabı’nda 851.665,00 TL’lik bir eksikliğe yol açmıştır. Kamu idaresi, hatalı kayıtların 2022 yılında düzeltildiğini belirtse de, bu düzeltmelerin 2021 yılı mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, yazılım alımlarının doğru bir şekilde varlık hesaplarına kaydedilmesi ve ilgili amortismanların zamanında ayrılması, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. Bu uygulama, kamu idaresinin mali yönetimini daha şeffaf ve hesap verebilir hale getirecektir. |
BULGU: Yazılım Alımlarına İlişkin Harcamaların Haklar Hesabına Kaydedilmek Yerine Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlıkça alımı gerçekleştirilen çeşitli yazılım alımlarının, Haklar Hesabında izlenmesi gerekirken, Giderler Hesabına kayıt edilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Haklar Hesabını düzenleyen “Hesabın Niteliği” başlıklı 194’üncü maddesinde, hesabın bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmektedir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 195’inci maddesinde ise bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan 260-Haklar Hesabına borç, kesintilerin ilgili hesaba borç, ödenecek tutarın 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Buna göre, kamu idaresinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen, fiziksel varlığı bulunmayan ve yararlanma süresi bir yıldan fazla olan bilgisayar yazılımı ve lisans gibi değerler edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile 260-Haklar Hesabına kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise Yönetmelik’in 202 ve 203 üncü maddeleri gereğince kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
İlgili varlıklar için ayrılacak amortisman oranları amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup ilgili tebliğin 6 ncı maddesinde;
cc
(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
denilerek maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Anılan mevzuat hükmüne göre, bilgisayar yazılım lisansı ve patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Sosyal İlişkiler ve İletişim Daire Başkanlığı tarafından yapılan Adobe Creative Cloud Complate Uygulaması, Gençlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan Genç Kod (Kod Adı 2023) Proje Portal Yazılım ve Drone Yazılım alımlarına ait tutarların 260-Haklar Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 630-Giderler Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür. Bu durum, mali tablolarda 260-Haklar Hesabı ile 268- Amortismanlar Hesabının 851.665,00 TL noksan görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, hatalı muhasebe kayıtlarına ilişkin tutarların 2022 yılında gerçekleştirilen işlemler ile düzeltildiği ifade edilmiştir. Ancak yılı geçtikten sonra yapılan düzeltme işlemlerinin 2021 mali yılı tabloları üzerinde etkisi bulunmamakta dolayısıyla yazılım alımları ve bunlara ilişkin amortisman tutarları 2021 yılı tablolarında hatalı yer almaya devam etmektedir.
Bu itibarla, satın alınan yazılım alımlarının yılı içerisinde varlık hesaplarına kaydedilmeleri ve söz konusu varlıkların kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayrılmak suretiyle giderleştirilmesi gerekmektedir.