|
ÖZET: Yemek Hizmeti Alımı İhalesi’nde yaklaşık maliyet hesabının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. 8 Kasım 2024 tarihinde gerçekleştirilen ihale sürecinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne uygun hareket edilmediği belirlenmiştir. Yönetmeliğin 72. maddesi, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce ayrıntılı fiyat ve miktar araştırması yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Ancak, bu süreçte alınan fiyatların çoğu, gerçek piyasa koşullarını yansıtmadığı için değerlendirmeye alınmamıştır.
İhalede, farklı üniversitelerden alınan yemek fiyatları ile Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odası’nın fiyatı dikkate alınarak ortalama maliyet hesaplanmıştır. Alanya, Ankara ve İzmir gibi şehirlerden alınan yüksek fiyatlar, bu bölgelerin ekonomik durumlarıyla ilişkilendirilmiştir. Ancak, benzer ekonomik yapıya sahip illerdeki fiyatlar ortalama 90 TL civarında iken, Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odası’nın 259 TL’lik fiyatı ortalamayı yükseltmiştir. Yönetmeliğin 8.4. maddesi gereğince, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan bu tür fiyatların hesaba katılmaması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını belirterek, gelecekte benzer hataların önlenmesi için gerekli önlemleri alacağını ifade etmiştir. Doğru bir yaklaşık maliyetin belirlenmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, bu maliyet, ihale sürecinde tekliflerin değerlendirilmesinde kritik bir faktördür. Bu nedenle, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan fiyatların dikkate alınmaması gerektiği açıktır. |
BULGU: Yemek Hizmeti Alımı İhalesinde Yaklaşık Maliyetin Hesabının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
08.11.2024 tarihinde ihale edilen Yemek Hizmeti alımında yaklaşık maliyet hesabı yapılırken Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine uygun hareket edilmediği tespit edilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 72’nci maddesinde,
“(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir.
Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8. maddesinde
“(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.
(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.
(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. ..
Yönetmeliğin 8.4’üncü maddesine göre, gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.
Bu ihalede Yaklaşık maliyet 13 adet farklı bölgelerdeki üniversitelere yemek fiyatları sorularak, aynı zamanda Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odasına fiyat sorulması ve Kırıkkale Üniversitesinin mevcut (2024 yılı) yemek ihalesinde oluşan fiyat dikkate alınarak, bu fiyatların ortalaması şeklinde belirlenmiştir.
Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan tutarlar incelendiğinde diğer üniversitelerden alınan fiyatların sırasıyla 102,00, 90,90, 71,38, 93,80, 89,75, 82,61, 84,00, 92,75, 127,83, 89,90, 77,77, 128,40, 178,20 lira olduğu görülmektedir. Bunlardan Alanya Alaaddin Keykubat üniversitesi fiyatı olan 128,40 liralık fiyat, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinden alınan 127,83 liralık fiyat ve İzmir Demokrasi üniversitesinden alınan 178,20 liralık fiyat, diğer üniversitelere göre daha yüksektir. Alanya, Ankara ve İzmir şehirleri özelinde fiyatların bu seviyelerde olması, bu şehirlerin ekonomik koşulları nedeniyle normal olabilir. Diğer fiyatlar ise, ekonomik koşullar itibarı ile Kırıkkale ile benzer sayılabilecek olan Eskişehir, Sivas, Düzce, Konya, Zonguldak, Bandırma, Yozgat, Samsun gibi illerde ortaya çıkan fiyatlardır. Dolayısıyla benzer ölçekli illerde oluşan ortalama fiyat yaklaşık 90,00 TL civarındadır. Kırıkkale Ticaret ve Sanayi odasının fiyatı olan 259, 00 lira da ortalamaya dahil edildiğinde, ortalama birim yaklaşık maliyet 110,26 lira olarak tespit edilmiştir.
Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan verilerden 10 adet fiyatın ortalaması 90 TL bandında iken ekonomik yapıları ile benzer olmayan şehirlerde oluşan fiyatlarla, Kırıkkale Ticaret ve Sanayi odasının fiyatı ortalamayı yükseltmiştir.
Hizmet alımları uygulama yönetmeliğinin 8.4’üncü maddesine gereğince gerçek piyasa fiyatını yansıtmadığı düşünülen ve fiyat ortalamasını yükselten fiyat bildirimlerinin dikkate alınmaması gerekir. Özellikle İzmir Demokrasi üniversitesinden alınan fiyat ile Kırıkkale Ticaret ve Sanayi odasının fiyatı olan 259, 00 liralık fiyatın yaklaşık maliyet hesabında ortalamaya dahil edilmemesi gerekirdi.
Kamu İdaresi cevabında bulguya iştirak edilerek bulgu konusu hususta bundan sonraki süreçte gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Yaklaşık maliyetin doğru tespit edilmesi kamu kaynaklarının verimli kullanılması ile doğrudan ilgilidir. İlave olarak, yaklaşık maliyet tutarı, gelen tekliflerin değerlendirilerek idarenin ihaleyi sonuçlandırması aşamasında dikkate aldığı en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle ortalamayı bozan ve gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan fiyat bildirimlerinin hesaba dahil edilmemesi uygundur.