|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, yeni birim fiyat analizlerinde ticaret ve sanayi odası onayı alınmamış faturaların yerel rayiç olarak kullanıldığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu çerçevesinde, ihale edilen yapım işlerinde sözleşmede yer almayan veya fiyatı belirlenmemiş işlerin fiyatları, fatura veya proforma faturalar üzerinden belirlenmektedir. Ancak, bu faturaların yerel rayiçlere uygunluğunun onaylanmadığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, fiyat tespitinde belirli analizlerin kullanılmasını ve ticaret ya da sanayi odasınca onaylanmış yerel rayiçlerin dikkate alınmasını öngörmektedir.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 38. maddesi, faturaların rayice uygunluğunun onaylanması için en az üç işletmeden alınan fiyatların ortalamasının esas alınacağını belirtmektedir. Proforma faturalar, hukuken geçerli bir alım satım akdi oluşturmadığı için onaylanmamaktadır. Ancak, işin tamamını kapsayan faturaların onaylanması mümkündür. Yapılan incelemelerde, sözleşmede yer almayan veya fiyatı belirlenmemiş işler için yeni birim fiyat tespitinde, firmalardan alınan faturaların ticaret ve sanayi odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür. Sonuç olarak, yapım işlerine yönelik yeni birim fiyatların belirlenmesinde, ticaret ve sanayi odasından onay alınması ve Genel Şartname hükümlerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Bu durum, fiyat tespit süreçlerinin şeffaflığını ve geçerliliğini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmamış Faturaların Yerel Rayiç Olarak Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilen yapım işlerinde sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının fatura/proforma faturaya dayalı olarak oluşturulduğu ancak faturaların yerel rayiçlere uygun olduğuna ilişkin ticaret ve/veya sanayi odasının onayının alınmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde; yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre Genel Şartname’de belirtilen sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden birinin kullanılacağı ve iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak Genel Şartname’de belirtilen analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek yine Genel Şartname’de belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamının uygulanabileceği ifade edilmiş ve idarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler bu rayiçlerden biri olarak sayılmıştır.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların Rayice Uygunluğunun Onayı” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Faturaların rayice uygunluğunun onayı; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır.
Proforma faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. ” denilmektedir.
İdare uhdesinde bulunan yapım işleri üzerinde yapılan incelemelerde; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işler için yeni birim fiyat tespiti yapılırken firmalardan alınan fatura/proforma faturaların ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılmadan fiyatların oluşturulduğu tespit edilmiştir.
Bu durumda Genel Şartname’de düzenlenen “Faturaların Rayice Uygunluğunun Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onayı” aranmayarak, ticaret ve sanayi odasınca güncel rayiçlerin belirlenmesinde kullanılan yöntemlerden kaçınılarak işlem yapılmış olmaktadır..
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, yapım işlerine yönelik yeni birim fiyatların tespitinde firmalardan alınan fatura/proforma faturaların ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılması ve Genel Şartname uyarınca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.