|
ÖZET: Yeni birim fiyat analizlerinde, ticaret ve sanayi odasından onay alınmamış faturaların yerel rayiç olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, kamu ihale kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen yapım işlerinde, sözleşmede yer almayan veya fiyatı belirlenmemiş işlerin yeni birim fiyatları, fatura veya proforma faturalar üzerinden oluşturulmuştur. Ancak, bu faturaların yerel rayiçlere uygunluğuna dair ticaret ve sanayi odasından onay alınmamıştır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, yeni fiyatların belirlenmesinde kullanılacak analizlerin sıralamasını ve uygun rayiçlerin uygulanmasını düzenlemektedir. Bu bağlamda, ticaret ve sanayi odasınca onaylanmış yerel rayiçlerin kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 38. maddesi ise, faturaların rayice uygunluğunun onaylanması için gerekli şartları açıklamaktadır; buna göre, faturalara konu mal veya hizmetle ilgili en az üç işletmeden alınan fiyatların ortalaması dikkate alınmalıdır. Yapılan incelemelerde, idare tarafından yürütülen yapım işlerinde, firmalardan alınan faturaların ticaret ve sanayi odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür. Bu durum, Genel Şartname’de belirtilen onay şartlarının göz ardı edilmesi anlamına gelmektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin olarak konunun değerlendirildiğini ifade etmiştir. Mevzuat hükümleri doğrultusunda, yeni birim fiyatların belirlenmesinde ticaret ve sanayi odasından onay alınması ve Genel Şartname gerekliliklerine uyulması zorunludur. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmamış Faturaların Yerel Rayiç Olarak Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilen yapım işlerinde sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin yeni birim fiyatının fatura/proforma faturaya dayalı olarak oluşturulduğu ancak faturaların yerel rayiçlere uygun olduğuna ilişkin ticaret ve/veya sanayi odasının onayının alınmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ nin 22’nci maddesinde; yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre Genel Şartname’ de belirtilen sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden birinin kullanılacağı ve iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak Genel Şartname’ de belirtilen analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek yine Genel Şartname’ de belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamının uygulanabileceği ifade edilmiş ve idarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler bu rayiçlerden biri olarak sayılmıştır.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların Rayice Uygunluğunun Onayı” başlıklı 38’inci maddesinde;
“Faturaların rayice uygunluğunun onayı; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır. … Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır.
Proforma faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalar alım satım akdi hukuken gerçekleşmediğinden onaylanmaz. Ancak, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanması mümkündür. …” denilmektedir.
İdare uhdesinde bulunan yapım işleri üzerinde yapılan incelemelerde; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işler için yeni birim fiyat tespiti yapılırken firmalardan alınan faturaların ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılmadan fiyatların oluşturulduğu tespit edilmiştir.
Bu durumda Genel Şartname’ de düzenlenen “Faturaların Rayice Uygunluğunun Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onayı” aranmayarak, ticaret ve sanayi odasınca güncel rayiçlerin belirlenmesinde kullanılan yöntemlerden kaçınılarak işlem yapılmış olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, yapım işlerine yönelik yeni birim fiyatların tespitinde firmalardan alınan faturaların ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılması ve Genel Şartname uyarınca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.