Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmış Faturaların Yerel Rayiç Olarak Kullanılmaması (Sayıştay)

BULGU: Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmış Faturaların Yerel Rayiç Olarak Kullanılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi tarafından kültür varlıklarının restorasyonu yapım işlerinin sözleşmesinde yer almayan ancak yapımına gerek görülen iş kalemlerinin yeni birim fiyatlarının tespitinde kullanılacak rayiçlerle ilgili olarak mevzuata uygun hareket edilmediği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (i) bendinde; 21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon ve konservasyon projelerinin, sokak sağlıklaştırma, çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme, muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımlarının, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanun’a tabi olmadığı, 11’inci ek maddesinde ise; bu Kanun’un 3’üncü maddesinin (b), (d), (e), (f), (h), (i), (j), (k), (l), (n), (u), (y) ve (z) bentlerine ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanınca belirleneceği hükümleri yer almaktadır.

15.06.2022 tarihli ve 5738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenen Korunması Gerekli Kültür Varlıklarının Onarımları ve Restorasyonları İle Çevre Düzenlemesine İlişkin Mal ve Hizmet Alımlarına Dair Usul ve Esaslar’ın “Alt mevzuatın uygulanması” başlıklı geçici 2’nci maddesinde; Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından alt düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar 25.07.2013 tarihli ve 28718 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği ile yürürlüğe konulan alt mevzuatın uygulanmasına devam edileceği hükmü yer almaktadır.

25.07.2013 tarihli ve 28718 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliği’nin “Düzenleme yetkisi” başlıklı 41’inci maddesinde; Bakanlığın bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Kamu İhale Kurumunun uygun görüşünü alarak her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkili olduğu belirtilmektedir.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından bu kapsamda hazırlanan Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; proje değişikliği şartlarının ilgili koruma kurulunun onayını almak kaydı ile gerçekleştiği haller ile işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği, ancak birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedellerinin hangi usullerle tespit edilip yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği düzenlenmiştir. Buna göre yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre kaynakların verimli kullanılması gözetilerek; yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler, idarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler, yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak

puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler ile ihaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizlerden ekonomik olarak en uygun olanı kullanılır. İşin niteliğine uygun olarak bu analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek; yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler, idarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler, idarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar ile idarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçlerden ekonomik olarak en uygun olanı uygulanır.

Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların rayice uygunluğunun onayı” başlıklı 38’inci maddesinde faturaların rayice uygunluğunun onayının; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılacağı, onay işleminin fatura asılları üzerine yapılacağı, faturaların tasdikinin, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından yapılacağı, projeye müstenit özel imalatlara ilişkin fatura tasdiklerinin ise bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer sanayi odasınca veya ticaret ve sanayi odasınca, bu odalarca yapılamaması ve bu hususun tevsik edilmesi durumunda ise en yakın sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasınca yapılacağı belirtilmiştir.

Buna göre yeni birim fiyatın tespitinde, anılan Şartname’nin 22’nci maddesinde gösterilen analizlerin ve bu analizlere uygulanacak rayiçlerin ekonomik olarak en uygun olanının kullanılması zorunludur.

Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (i) bendine dayanılarak yapılan kültür varlıkları restorasyon işlerinde sözleşmede bulunmayan iş kalemlerinin birim fiyatı tespit edilirken uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçler yerine piyasadan alınan proforma faturalar ile rayiç belirlendiği tespit edilmiştir.

Kamu İdaresi cevabında, birim fiyat analizlerinin Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış faturalar dikkate alınarak hesaplanacağı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak sözleşmede bulunmayan iş kalemlerinin birim fiyatı tespit edilirken uygulama ayına ait Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçler ile Şartname’de belirtilen diğer rayiçlerden ekonomik olarak en uygun olanının kullanılması gerekmektedir.