|
ÖZET: Yeni birim fiyat analizlerinde, yerel rayiç olarak ticaret veya sanayi odası tarafından onaylanmış faturaların kullanılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilen yapım işlerinde, sözleşmede belirtilmeyen veya fiyatı net olmayan işlerin fiyatlandırması, fatura veya proforma fatura esas alınarak yapılmakta; ancak bu faturaların yerel rayiçlere uygunluğuna dair ticaret veya sanayi odası onayı alınmamaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, yeni fiyatların tespitinde belirli analizlerin kullanılacağını ve ticaret veya sanayi odasınca onaylanmış yerel rayiçlerin de bu analizler arasında sayılacağını belirtmektedir.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 38. maddesi, faturaların rayice uygunluğunun onaylanma sürecini düzenlemekte; bu onayın, en az üç işletmeden alınan fiyatların ortalamasıyla yapılacağını vurgulamaktadır. Ancak, proforma faturaların onaylanamayacağı ve işin tamamını belirten faturaların onaylanmasının mümkün olduğu ifade edilmektedir. Yapılan incelemelerde, Kamu İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde piyasa fiyat araştırması ile tespit edilen rayiçlerin, ticaret veya sanayi odası tarafından onaylanmadığı ve bu nedenle geçerlilik kazanmadığı ortaya çıkmıştır. Kamu İdaresi, yeni birim fiyat tespitinde gerekli hassasiyeti göstereceğini belirtmiş; bu bağlamda, firmalardan alınan fatura veya proforma faturaların ticaret veya sanayi odasına onaylatılması ve Genel Şartname hükümlerine uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Analizlerinde Yerel Rayiç Olarak Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca Onaylanmış Faturaların Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında ihale edilen yapım işlerinde sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının fatura/proforma faturaya dayalı olarak oluşturulduğu ancak faturaların yerel rayiçlere uygun olduğuna ilişkin ticaret ve/veya sanayi odasının onayının alınmadığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde; yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre Genel Şartname’de belirtilen sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden birinin kullanılacağı ve iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak Genel Şartname’de belirtilen analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek yine Genel Şartname’de belirtilen rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamının uygulanabileceği ifade edilmiş ve idarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler bu rayiçlerden biri olarak sayılmıştır.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların Rayice Uygunluğunun Onayı” başlıklı 38’inci maddesinde, faturaların rayice uygunluğunun onayı; faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınan fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanların dikkate alınarak yapılacağı, onay işleminin ise fatura asılları üzerine yapılacağı, ayrıca proforma faturalar ile birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturaların alım satım akdi hukuken gerçekleşmiş olmayacağı için onaylanmayacağı, ancak, birim fiyatı belirlemek için düzenlenen faturalarda işin tamamının belirtilmesi halinde bu faturaların onaylanmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, yeni birim fiyatların belirlenmesinde, konuya ilişkin mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden alınacak fiyatların faturalarının güncel rayice uygun olup olmadığının onayının faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odasınca faturaların asılları üzerine yapılacağı belirtilmiştir. Ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işlemi, yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış rayiçlerin kullanılma imkânı bulunmamaktadır. Zira ilgili odalarca yapılacak onay işlemi, rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını vurgulayan bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde piyasa fiyat araştırması yöntemi ile rayicin tespit edildiği ancak bu rayiçlerin ticaret ve/veya sanayi odasınca yerel rayiçlere uygunluğuna ilişkin onay sürecinin olmadığı ve bu haliyle tespit olunan rayiçlerin yeni birim fiyat olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup yeni birim fiyat tespiti hakkında gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından yapım işlerine yönelik yeni birim fiyatların tespitinde firmalardan alınan fatura/proforma faturaların ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılması ve Genel Şartname uyarınca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.