|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesinin kamu idaresinde yeni birim fiyat tespitinde ticaret ve/veya sanayi odasından onay almadan rayiç kullanıldığını ortaya koymuştur. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, sözleşmede yer almayan iş kalemlerinin fiyatlarının belirlenmesinde, ticaret ve sanayi odasınca onaylı yerel rayiçlerin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, rayiçlerin geçerliliği açısından kritik bir öneme sahiptir.
Oda Muamelat Yönetmeliği’ne göre, faturaların rayice uygunluğunun onaylanması, en az üç işletmeden alınan fiyatların ortalamasıyla yapılmalıdır. Eğer bu işletmeler mevcut değilse, ilgili meslek komitesinin görüşü veya bilirkişi raporu dikkate alınmalıdır. Ancak özel imalatlara ilişkin faturaların onaylanması, eksper heyeti tarafından düzenlenecek rapora bağlıdır. Bu süreç, fatura asılları üzerinde gerçekleştirilir ve onay işlemi, faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası tarafından yapılmalıdır. Yapılan incelemelerde, Kamu İdaresi’nin piyasa fiyat araştırması yöntemiyle rayiç tespit ettiği, ancak bu rayiçlerin ticaret ve sanayi odasınca onaylanmadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, yeni birim fiyat tespitinde yerel rayiçlerin kullanılması durumunda mevzuat hükümlerine uygun hareket edileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, yeni birim fiyatların belirlenmesinde rayiçlerin onay sürecinin önemi vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Tespitinde Kullanılan Rayiçler İçin Ticaret ve/veya Sanayi Odasından Onay Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinde, yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına gerek duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılacak rayiçlerin ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak ve kaynakların verimli kullanılması prensibi gözetilerek anılan maddenin (ç) bendine göre idarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçlerin kullanılabileceği belirtilmiştir.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların Rayice Uygunluğunun Onayı” başlıklı 38’inci maddesinde; faturaların rayice uygunluğunun onayı, faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır. Bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, ilgili meslek komitesinin görüşü veya gerekli durumlarda meclis tarafından onaylanan bilirkişi listeleri arasından yönetim kurulu kararı ile görevlendirilecek eksper heyetinin raporu üzerine işlem yapılır. Ancak, özel imalata ilişkin faturaların, görevlendirilecek eksper heyeti tarafından düzenlenecek rapora göre onaylanması zorunludur. Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır. Faturaların tasdiki, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından yapılır. Projeye müstenit özel imalatlara ilişkin fatura tasdikleri ise, bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer sanayi odasınca veya ticaret ve sanayi odasınca, bu odalarca yapılamaması ve bu hususun tevsik edilmesi durumunda ise en yakın sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasınca yapılacağı hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yeni birim fiyatların belirlenmesinde, konuya ilişkin mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden alınacak fiyatların faturalarının güncel rayice uygun olup olmadığının onayının faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odasınca faturaların asılları üzerine yapılacağı belirtilmiştir. Ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işlemi, yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış rayiçlerin kullanılma imkânı bulunmamaktadır. Zira ilgili odalarca yapılacak onay işlemi, rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını vurgulayan bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi tarafından yürütülen yapım işlerinde piyasa fiyat araştırması yöntemi ile rayicin tespit edildiği ancak bu rayiçlerin ticaret ve/veya sanayi odasınca yerel rayiçlere uygunluğuna ilişkin onay sürecinin olmadığı ve bu haliyle tespit olunan rayiçlerin yeni birim fiyat olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, yapılacak yapım işi ihalelerindeki yeni birim fiyat tespitinde uygulama ayına ait yerel rayiçlerin kullanılması durumunda belirtilen geçerlilik şartına uygun hareket edileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından mevzuat hükümleri kapsamında yeni birim fiyat tespitinde uygulama ayına ait yerel rayiçlerin kullanılması durumunda belirtilen geçerlilik şartına uygun hareket edilmesi gerekmektedir.