|
ÖZET: Yeni birim fiyat tespiti sürecinde, Ticaret ve/veya Sanayi Odası onayı alınmadan kullanılan rayiçlerin durumu, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ortaya konmuştur. Üniversite yapım işi sözleşmelerinde, sözleşmede yer almayan ve sonradan ihtiyaç duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesinde, yerel rayiçlerin onay sürecine tabi tutulmadan kullanıldığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, rayiçlerin belirlenmesinde öncelik sıralaması olmaksızın, kaynakların verimli kullanılması ilkesine dayanarak çeşitli rayiçlerin kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak, bu rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odası tarafından onaylanması, yeni birim fiyatların geçerliliği açısından zorunludur.
Denetim sonucunda, üniversite tarafından gerçekleştirilen yapım işlerinde, onaylanmamış piyasa rayiçlerinin yeni birim fiyat olarak kullanıldığı ve ödemelere esas alındığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını ifade etmiştir. Dolayısıyla, yapım işi sözleşmelerinde fiyatı belirlenmemiş imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların, ilgili odalardan onay alınarak belirlenmesi ve ödemelere esas tutulması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Tespitinde Ticaret ve/veya Sanayi Odası Onayı Alınmayan Rayiçlerin Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına ihtiyaç duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların tespiti için piyasadan alınan yerel rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odasına onaylatılmadan kullanıldığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler
İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri”
Denilmektedir.
Yukarıda yer verilen Şartname hükümlerine göre, rayiçlerin kullanılmasında bir öncelik sıralaması bulunmamakla birlikte, kaynakların verimli kullanılması sonucunu da sağlayacak şekilde herhangi bir rayicin kullanılabileceği düzenlenmiştir.
Şartname’nin 22’nci maddesinin (ç) bendi hükmüne göre, yerel rayicin ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanması işlemi yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmayan rayiçlerin kullanılma imkânı bulunmamaktadır. Zira ilgili odalarca yapılacak onay işlemi; rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını tevsik eden bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda, İdarece şartnamenin 22/(ç) bendine göre rayiçlerin belirlenmesi yoluna gidilmesi durumunda, şartname hükmü doğrultusunda yapılan piyasa araştırması neticesinde ortaya çıkan rayiçlerin ilgili odalara onaylatılarak kullanılması mevzuatın amir hükmüdür.
Ancak yapılan denetimde, Üniversite tarafından ihalesi gerçekleştirilen yapım işlerinde Şartname’nin 22/(ç) bendi kapsamında yeni birim fiyatın belirlenmesinde kullanılan rayiçlerin, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış yerel rayiçler olması gerekirken İdare tarafından piyasa fiyat araştırması yöntemi ile tespit edilen rayiçler olduğu, bu şekilde çok sayıda onaylanmamış piyasa rayicinin yeni birim fiyat olarak kullanıldığı ve ödemelere esas alındığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki süreçte bulgu konusu tespit doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yapım işi sözleşmelerinde fiyatı yer almayan ve sonradan yapılmasına gerek duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların Şartname’nin 22/(ç) bendine göre rayiçlerin belirlenmesi yoluna gidilmesi durumunda, piyasadan alınan fiyatların ilgili odalara onaylatılmak suretiyle kullanılması ve ödemeye esas tutulması gerekmektedir.