|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan eklenmesi gereken imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesinde kullanılan rayiçlerin, Ticaret ve/veya Sanayi Odası’ndan onay alınmadan kullanıldığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, bu rayiçlerin onaylanmasının gerekliliğini vurgulamakta ve onaylanmamış rayiçlerin geçerlilik taşımadığını belirtmektedir. Bu durum, rayiçlerin piyasa değerlerini yansıttığını kanıtlayan bir süreç olarak tanımlanmıştır.
İlgili şartnameye göre, rayiçlerin belirlenmesi için yapılan piyasa araştırmalarının, Ticaret ve Sanayi Odası’ndan onay alarak yürütülmesi zorunludur. Ayrıca, şartnamenin ilgili maddesinde “idarece kabul edilmek şartıyla” ifadesi yer almakta; bu da rayiçlerin gerçek piyasa değerlerini yansıtıp yansıtmadığının idare tarafından incelenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Yapılan incelemelerde, onaylanmamış rayiçlerin kullanıldığı ve bu durumun, kamu idaresinin iş süreçlerinde dikkate alınması gereken bir eksiklik olduğu anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, rayiçlerin belirlenmesi sırasında yapılan hatayı kabul ederek, gelecekteki işlemlerde daha dikkatli olunacağına dair taahhütte bulunmuştur. Bu bağlamda, rayiçlerin onaylatılması sürecinin ihmal edilmemesi gerektiği, mevzuatın amir hükümleri doğrultusunda önem arz etmektedir. |
BULGU: Yeni Birim Fiyat Tespitine Esas Alınan Rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odasına Onaylatılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına gerek duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılacak rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odasına onaylatılmadan kullanıldığı görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:
Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler
İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler
İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar
ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri” denilmektedir.
Şartname hükümlerine göre rayiçlerin kullanılmasında bir öncelik sıralaması bulunmamakla birlikte, kaynakların verimli kullanılması sonucunu sağlayacak şekilde herhangi bir rayicin kullanılabileceği anlaşılmaktadır.
Anılan Şartname’nin 22’nci maddesinin (ç) bendi hükmüne göre ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işlemi yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış rayiçlerin kullanılma imkânı bulunmamaktadır. Çünkü ilgili odalarca yapılacak onay işlemi, rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını vurgulayan bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda, Belediye tarafından Şartname’nin 22’nci maddesinin (ç) bendine göre rayiçlerin belirlenmesi yoluna gidilmesi durumunda, Şartname hükmü doğrultusunda yapılan piyasa araştırması neticesinde ortaya çıkan rayiçlerin ilgili odalara onaylatılarak kullanılması mevzuatın amir hükmüdür.
Diğer taraftan ilgili bentte “idarece kabul edilmek şartı” yer aldığından, ilgili odalarca verilen her rayicin gerçek piyasa değerlerini yansıttığının kabul edilmemesi; uygulanan rayicin doğruluğu konusunda gerekli tahkik, inceleme ve karşılaştırmanın idarece yapılması ve bu konudaki sorumluluğun idareye ait olduğu hususunun da gözden kaçırılmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, yapım işlerinde kullanılan rayiçlerin, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait rayiçler yerine onaylanmamış rayiçlerin yeni birim fiyat belirlendiği tespit edilmiştir. (Örneğin; Hakediş ödemelerine ilişkin 04.03.2024 tarih ve 981 no.lu, 02.04.2024 tarih ve 1680 no.lu, 30.04 2024 tarih ve 2064 no.lu ödeme emri belgeleri).
Kamu İdaresinin cevabında; “...Yapım İşleri Genel Şartnamesi Hükümlerine göre yapılan mukayeseli keşif hesaplamalarımızda kullandığımız fiyatlar, cari yıla ait resmi analiz ve rayiçler kullanılarak bunlara işin sözleşmesinde yer alan kırım uygulanması sureti ile hesaplanan analizler ile oluşturulmaktadır.
Mimari tasarım nedeni ile uygulanması gereken veya uygulama aşamasında birim fiyat kitaplarında mevcut rayiçler ile analiz yapılması mümkün olmayan özel imalatlar nedeni ile piyasa fiyat araştırması yapılması zorunluluğu oluşan durumlarda uygulama ve işin getirdiği acil durum şartları altında, fiyatlar alındığı anda, günlük değişen kur fiyatlarından etkilenmemek amacıyla, ivedi olarak işlem yapılmış olup… piyasa fiyat araştırmalarına ait evrakların Ticaret ve Sanayi Odasına onaylatılması sehven unutulmuştur.
Tenkit ve tavsiyeleriniz sonucunda bundan sonraki iş ve işlemler dikkatli bir şekilde yürütülecektir.” denilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre yapım işi sözleşmelerinde yer almayan ve sonradan yapılmasına gerek duyulan imalat kalemlerine ait yeni birim fiyatların belirlenmesi sırasında kullanılacak rayiçlerin Ticaret ve/veya Sanayi Odasına onaylatılmadan kullanılmaması gerekmektedir.