|
ÖZET: Yeni birim fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemlerinin miktarlarının belirlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. Kamu idaresi tarafından belirlenen yeni birim fiyatlar, sözleşmeye eklenen iş kalemlerinin imalat miktarlarının net bir şekilde tanımlanmaması nedeniyle revize birim fiyat uygulamasının hayata geçirilemediği tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri, proje değişiklikleri durumunda yeni iş kalemlerinin bedellerinin yüklenici ile birlikte belirlenmesini öngörmektedir. Ancak, uygulamada bu süreç yeterince yerine getirilememiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili düzenlemeleri, birim fiyatlı işlerde miktar değişikliklerinin nasıl ele alınacağını açıklamaktadır. Sözleşmeye dahil edilen iş kalemlerinin miktarlarında %20’yi aşan artışlar meydana geldiğinde, bu artışın sözleşme bedelinin %1’ini geçmesi durumunda revize birim fiyat uygulaması devreye girmektedir. Ancak, idare tarafından belirlenen iş kalemleri için herhangi bir miktar tanımlanmadan sözleşmeye dahil edilmesi, hakediş ödemelerinin imalat miktarları üzerinden yapılmasına yol açmış ve dolayısıyla birim fiyatların revize edilmesini engellemiştir. Sonuç olarak, yeni birim fiyatla belirlenen iş kalemlerinin sözleşmeye dahil edilmeden önce projesine göre miktarlarının net bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Bu uygulama, revize birim fiyat sisteminin etkin bir şekilde işletilmesi ve idare lehine avantajların sağlanabilmesi için kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Yeni Birim Fiyatla Sözleşmeye Dahil Olan İş Kalemlerinin Miktarının Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kamu idaresi tarafından yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil edilen iş kalemleri imalat miktarlarının belirlenmemesi nedeniyle mevzuatın öngördüğü revize birim fiyat uygulamasının gerçekleştirilemediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’inci maddesinde; proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin veya iş gruplarının bedelleri ile sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, anılan maddede belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edileceği belirtilmiştir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedellerinin; birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği ifade edilmiştir
Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 52’inci maddesinde; birim fiyatlı işlerde yeni fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil olan iş kaleminin, projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın revize edileceği ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil olan iş kalemleri için projesine göre bir imalat miktarı belirlenmesi ve bu iş kalemi miktarında yukarıda belirtilen sınırlar dahilinde bir artış gerçekleşmesi halinde de revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir. Ancak, İdare tarafından yeni birim fiyat tespit edilen iş kalemlerinin herhangi bir miktar belirtilmeden sözleşmeye dahil edildiği, uygulamada yapılan imalat miktarı üzerinden hakediş ödemelerinin gerçekleştirildiği görülmüş olup bu durumda, iş kalemine ait birim fiyatın revize edilemediği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen gerekçelerle İdare lehine bir uygulama olan revize birim fiyat uygulamasının gerçekleştirilebilmesi için yeni birim fiyat ile belirlenen iş kalemlerinin projesine göre miktarlarının belirlenmesi suretiyle sözleşmeye dahil edilmesi gerekmektedir.