|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil edilen bazı iş kalemlerinin imalat miktarlarının belirlenmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, iş kalemlerine ait rayiçlerin hatalı belirlenme riskini artırmakta ve mevzuatın öngördüğü revize birim fiyat uygulamasının hayata geçirilmesini engellemektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili maddeleri gereğince, proje değişiklikleri durumunda yeni iş kalemlerinin bedellerinin yüklenici ile birlikte tespit edilmesi gerektiği belirtilmektedir.
İncelemeler sonucunda, bazı yapım işlerinde yeni birim fiyatların piyasa araştırmalarındaki düşük miktarlarla belirlendiği, ancak uygulamada imalat miktarlarının beklenenden yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum, belirlenen rayiçlerin yüksek olmasına yol açmakta ve yeni iş kalemleri için gerekli imalat miktarlarının belirlenmemesi nedeniyle birim fiyatların revize edilmesini imkansız hale getirmektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli önlemlerin alınacağını ve ilgili birimlerin bilgilendirileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, revize birim fiyat uygulamalarının etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için, yeni birim fiyatların doğru bir şekilde belirlenmesi ve sözleşmelere dahil edilmesi amacıyla iş kalemlerinin projesine göre miktarlarının hesaplanması gerekmektedir. |
BULGU: Yeni Birim Fiyatla Sözleşmeye Dahil Olan İş Kalemlerinin Miktarının Belirlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil edilen bazı iş kalemlerine ait imalat miktarlarının belirlenmediği dolayısıyla iş kalemine ait rayiçlerin hatalı belirlenmesi riski oluştuğu ve mevzuatın öngördüğü revize birim fiyat uygulamasının gerçekleştirilemediği görülmüştür.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’inci maddesinde; proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin veya iş gruplarının bedelleri ile sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, anılan maddede belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edileceği belirtilmiştir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedellerinin birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği ifade edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşlerinde İş Kalemi Miktarının Değişmesi” başlıklı 52’nci maddesinde; birim fiyatlı işlerde yeni fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil olan iş kaleminin, projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve bu artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın revize edileceği ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yeni birim fiyat tespit edilerek sözleşmeye dahil olan iş kalemleri için projesine göre bir imalat miktarı belirlenmesi ve bu iş kalemi miktarında yukarıda belirtilen sınırlar dahilinde bir artış gerçekleşmesi halinde de revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından ihalesi yapılan bazı yapım işlerinde yeni birim fiyatı tespit edilen iş kalemlerinin piyasa araştırmalarındaki faturalarında, fiyatın düşük miktarlar üzerinden tespit edilerek sözleşmeye dahil edildiği ancak uygulamada yapılan imalat miktarlarının yüksek olduğu görülmüştür. Söz konusu durumun düşük miktarlar üzerinden fiyatın tespit edilmesi sonucu belirlenen rayicin yüksek olmasına neden olabileceği ayrıca yeni iş kalemleri için projesine göre bir imalat miktarı belirlenmediği için iş kalemlerine ait birim fiyatın revize edilemediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli hassasiyetin gösterilmesi için merkez ve taşra teşkilatının bilgilendirildiği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle revize birim fiyat uygulamasının gerçekleştirilebilmesi ve yeni birim fiyat rayiçlerinin doğru belirlenmesi için mezkur iş kalemlerinin projesine göre miktarlarının hesaba dahil edilerek yeni birim fiyatların belirlenmesi ve sözleşmeye dahil edilmesi gerekmektedir.