|
ÖZET: Yeni birim fiyatların belirlenmesi sürecinde, yerel rayiçlerin ticaret ve sanayi odası onayının eksik olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamu idaresi tarafından gerçekleştirilen yapım ihalesinde, rayici belirsiz iş kalemlerinin fiyatları, piyasa teklifleri ile belirlenmiş; ancak bu fiyatlar, gerekli onay süreçlerinden geçmemiştir. Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre, iş kalemlerinin fiyatlarının tespitinde, ticaret veya sanayi odası onayının alınması zorunludur.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara göre, faturaların rayice uygunluğunun onaylanması, en az üç işletmeden alınan fiyatların ortalaması ile yapılmalıdır. Eğer yeterli işletme yoksa, ilgili meslek komitesinin görüşü veya bilirkişi raporu gereklidir. Ancak, özel imalata ilişkin faturaların onaylanması, eksper heyeti raporuna bağlıdır. Yapılan incelemelerde, Artvin Merkez’deki beton parke yapım işinde, rayiçlerin ticaret ve sanayi odası onayından geçmediği belirlenmiştir. Kamu idaresi, gelecekteki ihalelerde, sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan iş kalemlerinin birim fiyatlarının belirlenmesinde yerel rayiçlerin fatura asılları üzerinden onaylatılmasına özen göstereceğini belirtmiştir. Bu durum, hem piyasa değerlerinin yansıtılması hem de yeni birim fiyatların geçerliliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yeni Fiyatların Tespitinde Kullanılan Uygulama Ayına Ait Yerel Rayiçler İçin Ticaret ve Sanayi Odasının Onayının Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapım ihalesinde uygulanan yeni birim fiyatta rayici belli olmayan iş kaleminin fiyatının tespitinde piyasadan teklif alınarak rayicinin belirlendiği ve ticaret ve sanayi odası onayının bulunmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkartılan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve aynı zamanda sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde; iş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek yukarıda belirtilen analizlere dayanılarak, yüklenici tarafından teklifin ekinde idareye sunulan teklif rayiçleri, idarede veya diğer idarelerde mevcut olan rayiçler, ihaleyi gerçekleştiren idarenin daha önce yürüttüğü ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerine ait sözleşmelerde ortaya çıkan fiyatlar ile idarece kabul edilmesi kaydıyla ticaret ve/veya sanayi odası tarafından onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler uygulanabileceği hükmü yer almaktadır.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin “Faturaların Rayice Uygunluğunun Onayı” başlıklı 38’inci maddesinde; faturaların rayice uygunluğunun onayı, faturaya konu mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden belgelendirilmek suretiyle alınacak fiyatların ortalaması veya alınan fiyatlardan birbirine en yakın olanlar dikkate alınarak yapılır. Bu sayıda işletmenin bulunmaması halinde, ilgili meslek komitesinin görüşü veya gerekli durumlarda meclis tarafından onaylanan bilirkişi listeleri arasından yönetim kurulu kararı ile görevlendirilecek eksper heyetinin raporu üzerine işlem yapılır. Ancak, özel imalata ilişkin faturaların, görevlendirilecek eksper heyeti tarafından düzenlenecek rapora göre onaylanması zorunludur. Onay işlemi, fatura asılları üzerine yapılır. Faturaların tasdiki, satış yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odası veya şubesi tarafından yapılır. Projeye müstenit özel imalatlara ilişkin fatura tasdikleri ise, bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre satışı yapan ve faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer sanayi odasınca veya ticaret ve sanayi odasınca, bu odalarca yapılamaması ve bu hususun tevsik edilmesi durumunda ise en yakın sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasınca yapılacağı hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yeni birim fiyatların belirlenmesinde, konuya ilişkin mal veya hizmetle iştigal eden en az üç işletmeden alınacak fiyatların faturalarının güncel rayice uygun olup olmadığının onayının faturayı düzenleyen satıcının bulunduğu yer odasınca faturaların asılları üzerine yapılacağı belirtilmiştir. Ticaret ve/veya sanayi odasınca rayicin onay işlemi, yeni birim fiyatın bir geçerlilik şartı olup ticaret veya sanayi odasınca onaylanmamış rayiçlerin kullanılma imkânı bulunmamaktadır. Zira ilgili odalarca yapılacak onay işlemi, rayicin yer ve zaman itibarıyla piyasa değerlerini yansıttığını vurgulayan bir işlem olduğu gibi belirlenen rayicin yeni birim fiyata dayanak teşkil etmesi açısından geçerlilik şartı olarak düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, 2023/537796 ihale kayıt numaralı Artvin Merkez Muhtelif Mahallelerde Beton Parke Yapılması İşi’nde, yeni birim fiyat olarak kullanılan rayicin, piyasa fiyat araştırması yöntemiyle üç işletmeden alınan fiyatların ortalaması bulunarak belirlendiği ve piyasadan teklif alınarak belirlenen rayiçlerin ticaret ve/veya sanayi odasına onaylatılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra yapılacak olan ihalelerde sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan iş kalemlerinin birim fiyatının belirlenmesinde
kullanılan yerel rayiçlerin, fatura asılları üzerinden yapılması ve ticaret veya sanayi odasına onaylatılması hususuna dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan iş kalemlerinin birim fiyatının belirlenmesinde kullanılan yerel rayiçlerin, fatura asılları üzerinden yapılması ve ticaret veya sanayi odasına onaylatılması gerekmektedir.