|
ÖZET: Yeraltı suyu kullanan ancak kanalizasyon hizmetinden faydalanmayan abonelere atık su bedeli tahakkuk ettirilmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelenmiştir. İlgili idare, bu abonelerden atık su bedeli talep ederken, abonelerin itirazları dilekçe ve mahkeme yoluyla yapılmıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atık su altyapı sistemlerini kullananlara kirlilik yükü ve atık su miktarına göre katılım zorunluluğu getirmektedir. Ancak, kanalizasyon hizmeti sunulmayan durumlarda bu bedelin tahsil edilmesi hukuki açıdan tartışmalıdır.
Yargıtay, kanalizasyon hizmetinden yararlanmayanlardan atık su bedeli alınamayacağına dair birçok karar vermiştir. Örneğin, 20 Ocak 2016 tarihli kararda, kuyudan alınan suyun yalnızca yeşil alanlarda kullanılması durumunda atık su bedeli ödenmeyeceği belirtilmiştir. Ancak, bu suyun evlerde kullanılması ve atık suyun kanalizasyona deşarj edilmesi halinde bedel talep edilebileceği ifade edilmiştir. Benzer şekilde, 11 Şubat 2016 tarihli karar da kendi taşınmazındaki kuyu suyunu kullananlardan su bedeli alınamayacağını, fakat bu suyun belirli alanlarda kullanılması durumunda atık su bedelinin ödenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kamu idaresi, atık su ücreti alınmasına dair çeşitli mevzuat hükümlerine atıfta bulunmuş, ancak yeraltı suyu kullanan ve kanalizasyon hizmetinden yararlanmayan abonelere atık su bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin bir açıklama yapılmamıştır. Mevcut mevzuat ve yargı kararları doğrultusunda, bu abonelere atık su bedeli tahakkuk ettirilmemesi gerektiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Yeraltı Suyu Kullanan Fakat Kanalizasyon Hizmetinden Yararlanmayanlara Atık Su Bedeli Tahakkuk Ettirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından kanalizasyon hizmeti verilmediği halde, kendi taşınmazındaki kuyu suyunu kullananlara atık su bedeli tahakkuk ettirildiği, ilgili abonelerin ise gerek dilekçe yoluyla İdareye gerekse dava yoluyla mahkemelere itiraz ettikleri görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinin altıncı fıkrası çerçevesinde, atık su altyapı sistemlerini kullanan veya kullanacak olanlara, bağlantı sistemlerinin varlığına bakılmaksızın kirlilik yükü ve atık su miktarına orantılı olarak katılım zorunluluğunu getirmiştir. Bu kapsamda, belediye meclisi tarafından ve ilgili idarelerce belirlenecek tarifeye göre, atık su toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınmaktadır.
SASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliğine göre, kanalizasyon şebekesine bağlantısı olmayan ve foseptik kullanan su ve atık su abonelerinden, idarece sağlanan atık su hizmeti ve nihai bertaraf hizmetine karşılık birim fiyat üzerinden atık su bedeli tahsil edilmesi öngörülmekte olup, şantiye ve park bahçe aboneleri dışındaki tüm aboneler aynı zamanda atık su abonesi kabul edildiği anlaşılmaktadır.
Yargıtay’ın konuya ilişkin birçok kararında, kanalizasyon hizmetinden faydalanmayan kişi ve kurumlardan atık su bedeli alınamayacağına yönelik bir istikrarlı uygulama benimsenmiştir. Bu karar, atık su bedelinin kanalizasyon hizmetinden yararlanmayanlardan talep edilemeyeceğini vurgulamaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20 Ocak 2016 tarihli kararı da benzer bir çizgide ilerleyerek, kuyudan temin edilen suyun yeşil alanlarda sulama suyu olarak kullanılması durumunda su ve atık su bedelinin ödenmeyeceği, ancak bu suyun ev, işyeri, wc, lavabo gibi yerlerde kullanılarak çıkan kirli suyun kanalizasyon sistemine deşarj edilmesi halinde tarife hükümlerine göre atık su bedelinin ödenebileceği ifade edilmiştir.
Benzer biçimde, Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesi’nin 11 Şubat 2016 tarihli Kararında ise, kendi taşınmazındaki kuyu suyunu kullanan kişi ve kuruluşlardan su bedeli alınamayacağını, ancak bu suların lavabo, wc, mutfak gibi yerlerde kullanılarak atıksu üretilmesi ve bu atıksuyun belediyenin kanalizasyon sistemine deşarj edilmesi durumunda atıksu bedelinin talep edilebileceğini belirtmektedir.
Kamu İdaresince, genel olarak atık su ücreti alınmasına ilişkin çeşitli mevzuat hükümlerine atıf yapılmış ancak yeraltı suyu kullanmakla birlikte kanalizasyon hizmetinden yararlanmayanlara atık su bedeli tahakkuk ettirilmesi tespitine bir açıklama yapılmamıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda, gerek Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinin altıncı fıkrası gerekse benzer nitelikteki yargı kararları uyarınca kanalizasyon hizmetinden yararlanmayan kuyu suyu abonelerine atık su bedeli tahakkuk ettirilmemesi gerekmektedir.