ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin bilançosunda yer alan 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı’nda bazı varlıklar için amortisman ayrılmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 202’nci maddesi, birikmiş amortismanların maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesini izlemek için kullanıldığını belirtmektedir. Ayrıca, 203’üncü maddenin (a) bendinde, maddi duran varlıklar için ayrılan amortismanların yıl sonunda ilgili hesaba kaydedileceği ifade edilmiştir.

Denetim sırasında, İdare’nin 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda “Enerji Nakil Hatları” ve 252-Binalar Hesabı’nda “Diğer” kalemleri için herhangi bir amortisman kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, söz konusu varlıkların gerçek değerlerinin mali tablolara yansımamasına yol açmaktadır. İdare, 2023 yılı sonunda bu hesaplarda gerekli amortismanların ayrılacağını belirtmiştir.

Sonuç olarak, İdare’nin envanterinde bulunan yeraltı ve yerüstü düzenleri ile binalar için, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde belirtilen süre ve oranlarda amortisman ayrılmaması, 2022 yılı mali tablolarında hatalı tutarların yer almasına neden olmuştur.

BULGU: Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile Binalar Hesabında Kayıtlı Duran Varlıklardan Bazıları İçin Amortisman Ayrılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare bilançosunda 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252-Binalar Hesabında kayıtlı tutarlar bulunmasına rağmen bu varlıklardan bazıları için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Birikmiş Amortismanlar Hesabının niteliğini açıklayan 202’nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı; mezkur hesabın işleyişini düzenleyen 203’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise maddi duran varlıklar hesapları için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
47 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesine göre de, Yerüstü ve Yeraltı Düzenleri Hesabı ile Binalar Hesabında yer alan varlıklar amortismana tabidir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında 251.xx.02.00 kodu ile kayıtlı “Enerji Nakil Hatları” ile 252-Binalar Hesabında 252.xx.xx.03.99 kodu ile kayıtlı “Diğer” için herhangi bir amortisman kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir. İdare bilançosunun aktifinde yer alan yerüstü ve yeraltı düzenleri ile binalara amortisman ayrılmaması bu varlıkların gerçek değerleriyle mali tablolara yansımamasına neden olmaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine binaen İdare tarafından, 2023 yılı sonunda bu hesap kodlarında envanter çalışmasına göre gerekli amortismanların ayrılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin envanterinde bulunan ve yukarıda bahsedilen yeraltı ve yerüstü düzenleri ile binalar için, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde yer alan süre ve oranlarda amortisman ayrılmaması ve birikmiş amortismanlar hesabına kaydedilmemesi nedeniyle İdarenin 2022 yılı mali tablolarında, 630-Giderler Hesabı ile 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubu hatalı tutarlarla yer almıştır.