|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin yevmiye defterinde önemli hatalar tespit etmiştir. Rapor, toplamda 23 yevmiye numarasının boş bırakıldığını ve mevzuat hükümlerine aykırı olarak geriye dönük kayıtların yapıldığını ortaya koymaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, mali işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, bu düzenin ihlal edildiğini göstermektedir.
Yevmiye defterinin düzenli ve müteselsil kayıtlar içermemesi, iki olasılığı gündeme getirmektedir. Birincisi, muhasebe sisteminin hatalı bir şekilde yapılandırıldığıdır. İkincisi ise, sistemin elle müdahaleye açık hale getirilmesi ve bu nedenle boşlukların bırakılmasıdır. Her iki durum da muhasebe sisteminin güvenilirliğini zedelemekte ve risk oluşturma potansiyeli taşımaktadır. Denetim bulguları doğrultusunda, İdare gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, muhasebe kayıtlarının günlük ve sıralı bir şekilde yevmiye defterine kaydedilmesi ve geriye dönük kayıtların yapılmaması büyük önem taşımaktadır. Bu uygulamalar, mali işlemlerin doğruluğunu ve güvenilirliğini artıracaktır. |
BULGU: Yevmiye Defteri Kayıt İşlemlerinde Hatalı Uygulamaların Olması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin 2022 yılı yevmiye defterinde toplamda 23 adet yevmiye numarasının boş bırakıldığı ve mevzuat hükümlerine aykırı olarak geriye dönük kayıtların yapıldığı görülmüştür.
Yevmiye Defterinde Boş Yevmiye Kayıtlarının Bulunması
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinin birinci fıkrasında; muhasebe kaydına konu olan mali işlemlerin, yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesine göre de; yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defterdir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerine göre yevmiye defterine kayıtların müteselsil olarak yapılması ve her bir işleme ayrı bir yevmiye numarası verilmesi gerekmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemelerde; muhasebe kayıtlarında Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak toplamda 23 adet yevmiye numarasının boş bırakıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, yevmiye numaralarının düzenli ve müteselsil olmaması ortaya iki ihtimalli bir durum çıkarmaktadır. Birinci ihtimal; muhasebe sisteminin hiçbir müdahale yapılmaksızın kendiliğinden söz konusu boşlukları bırakmasıdır ki bu durum bilişim sisteminin hatalı kurgulandığını gösterir. İkinci ihtimal ise; bilişim sisteminin elle müdahaleye açık hale getirilerek yevmiye numaralarında boşlukların bırakılmasıdır ki bu durum bilişim sisteminin elle müdahaleye müsaade ederek muhasebe sisteminde risk oluşturduğunu gösterir. Dolayısıyla, muhasebe sisteminin yevmiye numaralarının boş kalmasına izin vermesi, sağlıklı bir şekilde çalışmadığını göstermektedir.
Yevmiye Defterinde Geriye Dönük Kayıt Yapılması
Yukarıda da belirtildiği üzere muhasebe kaydına konu olan mali işlemlerin yevmiye tarih ve numara sırasına göre ve maddeler halinde yevmiye defterine günlük olarak kaydedilmesi, buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılması; muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verilmesi, gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaralarının esas alınması; geriye dönük ve mükerrer herhangi bir kayıt yapılmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin muhasebe kayıtlarında Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak atlanan yevmiyelerin olduğu ve geriye dönük kayıtların yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulgu konusunun tekerrür etmemesi için gerekli tedbirlerin alınacağını ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, muhasebe kayıtlarının maddeler halinde yevmiye defterine günlük ve sıralı olarak kaydedilmesi, geriye dönük kayıt işlemlerinin yapılmaması gerekmektedir.