|
ÖZET: Yevmiye defterinde boş yevmiye kayıtları ve geçmişe yönelik işlemler yapıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ildeki bir ilçe belediyesinin yevmiye defterinde bu durumun varlığı incelenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, muhasebe işlemlerinin yevmiye tarih ve numarasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesini ve sistematik bir dağılımını öngörmektedir. Ancak yapılan denetim sonucunda, bir yevmiye numarasının boş bırakıldığı ve beş yevmiye numarası için geçmişe dönük kayıt yapıldığı belirlenmiştir.
Bu tür uygulamalar, muhasebe sisteminde kurallara aykırı işlemlere yol açabilmektedir. Bu nedenle, mevcut muhasebe sisteminin gözden geçirilmesi ve boş yevmiye kaydı bırakılmasını ile geçmişe yönelik kayıt yapılmasını önleyecek şekilde yeniden yapılandırılması önem arz etmektedir. Denetim bulguları üzerine, ilgili idare bu konudaki hassasiyeti artıracağını ve yevmiye defterinde boş kayıt bırakılmaması gerektiğini taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, idarenin yevmiye kayıtlarını düzenli bir şekilde tarih ve numara sırasına göre kaydetmesi ve muhasebe hatalarını yalnızca yeni kayıtlarla düzeltmesi gerekmektedir. Bu uygulamalar, muhasebe süreçlerinin daha sağlıklı ve güvenilir bir şekilde yürütülmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Yevmiye Defterinde Boş Yevmiye Bırakılması ve Geçmişe Yönelik Kayıt Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Yevmiye defterinde boş yevmiye kayıtları olduğu ve geçmişe yönelik işlem tesis edildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve açılış kayıtları” başlıklı 43’üncü maddesinde, muhasebe işlemlerinin, yevmiye tarihi ve numara sırasına göre maddeler halinde önce yevmiye defterine günlük olarak kaydedileceği, buradan usulüne göre büyük defter ve yardımcı defterlere sistemli bir şekilde dağıtılacağı, muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap döneminin başında (1)’den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden birer numara verileceği, gerek yevmiye defteri ve gerekse büyük defter ve yardımcı defter kayıtlarında bu yevmiye numaralarının esas alınacağı, mali yılın başındaki ilk yevmiye kaydının, bir önceki hesap döneminden devreden hesaplar için açılış bilançosu düzenleneceği, açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak üzere bilançodaki tutarların düzenlenecek (1) yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedileceği hükmüne yer verilmiştir.
Belirtilen Yönetmelik’in “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 44’üncü maddesinde, yevmiye defterinin, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin yevmiye tarih ve numarasıyla ve maddeler halinde düzenli olarak yazıldığı müteselsil sıra numaralı defter olduğu bildirilmiştir.
Öte yandan, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt düzeni ve kayıt düzeltmesi” başlıklı 18’inci maddesinde ise, kamu idarelerinin muhasebe birimlerinin, muhasebe işlemlerini, gerçekleşme sırasına göre düzenli bir şekilde hesap dönemi başında 1’den başlamak üzere hesap döneminin sonuna kadar numaralandırarak kaydedecekleri, muhasebe kayıtlarının ancak yeni bir muhasebe kaydı ile düzeltileceği, muhasebe belgesinde de düzeltme işleminin gerekçesine yer verileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 1 adet yevmiye numarasının boş bırakılarak muhasebe kaydına devam edildiği, 5 adet yevmiye numarası için ise geçmişe yönelik kayıt yapıldığı tespit edilmiştir.
Yevmiye defterinde boş yevmiye numaraları bırakılabilmesi ve geçmişe dönük kayıt yapılabilmesi muhasebe sisteminde kural dışı işlemlerin yapılabilmesine imkân vermektedir.
Bu itibarla, kullanılan muhasebe sisteminin gözden geçirilerek boş yevmiye kaydı bırakılmasını ve geçmişe dönük kayıt yapılmasını engelleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediyeye ait Yevmiye defterinde boş yevmiye kayıtları bırakılmaması ve geçmişe yönelik işlem tesis edilmemesi için gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin yevmiye kayıtlarını tarihlerin ve numaraların peş peşe gelecek şekilde müteselsil olarak numaralandırarak düzenlemesi ve muhasebe kayıtlarındaki hataların sadece yeni muhasebe kayıtlarıyla düzeltilmesi sağlanmalıdır.